Johan Meeusen 2025 - 2026
Recht van de EU
1: Inleiding Het Europese integratieproces
Toegelaten op examen: bronnenboek en jurisprudentie. Examen: wat is het belang van dit arrest? ->
alles wordt gezegd id les over de arresten. Examenvraag: belang verdrag Lissabon / Amsterdam?
‘Europa’: geschiedenis
Na WO2 2 nieuwe supermachten: USSR, VSA. Oost-Europa onder invloed van sovjets, West-Europa
onder invloed van VSA. In het hart van Europa ligt Duitsland, lag ook volledig plat na de oorlog,
Frankrijk ook verzwakt na de oorlog.
De 2 grootmachten van Europa dus volledig verzwakt. Maar signalen van heropbouw:
- Impuls naar internationale samenwerking: creatie van internationale organisaties -> VN, WB,
voorloper van WHO
- Ook samenwerking sinds 1944 tussen kleine landen die baat hebben bij samenwerking ->
vormen de Benelux -> eerst id vorm van douane-unie en dan uitbreiden naar een bredere
economische samenwerking
Grootste vraagstuk: wat te doen met Duitsland? Er is wantrouwen tov Duitsland. Europa dacht: als wij
Duitsland niet aan onze kant hebben, zal de Sovjet Unie hun misschien inpalmen.
- Churchill: reist Europa rond en geeft toespraken, eentje in Zurich 1946 (zie bronnenboek).
Remedy: to recreate a European family
o -> hij zegt dus dat de oplossing ligt in het creëren van een soort VN van Europa.
Eerste stap is een partnership tussen Frankrijk en Duitsland en zij moeten leiden
samen.
- President Truman in VSA zag ook wat er gebeurde in Europa, hij lanceert ook een bepaalde
doctrine van buitenlands beleid. Hij pleit dat er een actieve rol is voor buitenlands beleid voor
de VS. Als VS moeten wij te hulp komen van die vrije volkeren / landen die met interne
onrusten te maken hebben of die te maken hebben met druk van buitenaf (vb druk vanuit de
Sovjet Unie).
o Dit doet hij via zijn minister van buitenlandse zaken, Marshall, die maakt een plan die
financiële hulp geeft aan de bondgenoten van de VSA in Europa, en daarmee ook
Duitsland = Marshall-plan.
o Maar Europa moet een organisatie oprichten om dit degelijk te organiseren:
organisatie voor Europese Economische Samenwerking (voorloper van de OESO).
- 1949 wordt de NAVO opgericht + raad van Europa
- 1950: EVRM
Dit was niet genoeg voor Monnet hij zegt dat EVRM belangrijk is maar om echt een alliantie in Europe
te krijgen moeten we meer doen, we moeten concreter gaan samenwerking. Hij ontwikkelde een plan
dat gericht was in eerste instantie naar Duitsland.
- In de jaren 50 waren de 2 belangrijkste sectoren kolen en staal + als Dui opnieuw een oorlog
wil starten dan gaat deze kolen en staal nodig hebben
- Dus kolen en staal onttrekken aan nationale controle en binnen een organisatie plaatsen
- Monnet gaat naar Schuman met zijn plan (minister van buitenlandse zaken van FR),
Schuman giet het plan van Monnet in een voorstel en wordt goedgekeurd door de FR regering
= Schuman-plan.
o We bieden aan aan Duitsland dat we de controle opgeven over kolen en staal en deze
over te plaatsen aan een hogere Europese organisatie.
o Goedgekeurd en voorgesteld op 9 mei 1950 in Parijs
1
,Johan Meeusen 2025 - 2026
o -> ligt aan de basis van de EU.
o Toespraak op die dag is heel bekend (BB 442)
o Die hogere autoriteit is nu de EC.
- Het gaat niet enkel om K&S: de beslissingen zullen bindend zijn, en daarmee eerste stap
realiseren van een Europese integratie om de vrede in Europa te bewaren.
o Dus dit bedrag was cruciaal om Europa te stabiliseren
o Schuman-plan heeft economische en politieke doeleinden dus.
- Deze samenwerking was supranationaal: landen geven een stuk soevereiniteit af aan de
bovenstaand organisatie, en de beslissingen zijn bindend.
- In 1951 wordt het verdrag ondertekend tot oprichting van EGKS -> Duitsland heeft rap
toegestemd, want dit was een kans voor hun om terug respectabel te worden en zich
economisch te gaan heropbouwen.
o Italië ondertekent ook om dezelfde redenen van Duitsland + de BENELUX
ondertekent ook, ze hadden al ervaring van economische samenwerking met elkaar
en zij hadden sowieso baat aan samenwerking met de grote landen.
o In 1952 gaat de EGKS van start
o Monnet werd de eerste voorzitter hiervan (EGKS voorganger EC)
Mislukkingen Europese Defensiegemeenschap en politieke gemeenschap, maar economisch rendeert
het wel. In 1957 Verdrag van Rome:
- Oprichting EEG -> gemeenschappelijke markt maken.
- Ook atoomenergie, en wouden hetzelfde idee als EGKS nadoen hiervoor -> EURATOM
o EGKS is heel gedetailleerd: alles wordt voorgeschreven wat er gaat gebeuren -> een
verdrag zoals een weg
o EEG verdrag = kaderverdrag. We willen doelstellingen bereiken en zetten die op
papier en geven de bevoegdheden af om dit te realiseren, maar hoe dit concreet gaat
gebeuren, zien we wel.
- EEG, EGKS, EURATOM werken allemaal met supranationale methode = de 3 communauté =
de communautaire methode
- Begin jaren ’60 belangrijke arresten van HvJ die de Europese samenwerking goed ten
behoede zal komen.
Die 3 organisaties hebben gedeeltelijk ook dezelfde instellingen:
- 1965: fusieverdrag wordt gemaakt waarbij deze 3 organisaties ook gemeenschappelijke
instellingen krijgen.
- Het Franse verzet in WO2 geleid door de Gaulle en eind jaren ’50 verkoren als president van
FR.
o Hij merkt dat de lidstaten hun veto-recht opgeven onder meer voor landbouwbeleid.
De Gaulle zegt dat FR nooit gaat willen dat FR niet gaat kunnen meebeslissen over
de landbouw, FR wilt haar veto-recht behouden daarvoor, maar in de bedragen staat
dat het veto-recht wel moest woprden afgegeven.
o De Gaulle start de lege-stoel, de boycot, hij komt niet meer af naar de raad van
ministers (van de 6 lidstaten toen) en dat zorgt ervoor in 65 dat de samenwerking
stilvalt
o In 66 een oplossing: akkoord van Luxemburg -> conferentie waarbij de landen tot een
compromis is gekomen -> de landen zijn het eigenlijk niet eens met elkaar maar dat
mag niet beletten dat de landen niet meer samenwerken.
Ze stappen af van de meerderheidsbesluitvorming en gaan verder met
eenparigheidsbeslissingen. -> niet iedereen akkoord = geen akkoord,
tegenstrijdige belangen = een verwaterd akkoord.
Daardoor komt ook een economische crisis in gang, want als iedereen altijd
over alles moet eens zijn gaat de besluitvorming heel traag.
2
,Johan Meeusen 2025 - 2026
- Maar de liberalisering en vrijhandel bleef verdergaan, VK was ook heel geïnteresseerd daarin,
maar zij werden niet geïntegreerd. Ze wou zich niet ondergeschikt maken aan de andere
landen. Ze was nooit geïnteresseerd om in de Europese samenwerking te stappen.
o Wel de Europese vrijhandelsassociatie opgericht: EFTA -> geen supranationale
organisatie, en minder krachtig of belangrijk dan de EEG.
o De VK wou dus toch binnen de EEG stappen. De Gaulle zei: VK binnenhalen binnen
Europese samenwerking dan gaat de VS meekijken want de VK en VS zijn nauw
verbonden, en de Gaulle zegt nee, FR stelt veto en VK mag niet toetreden binnen de
Europese samenwerking.
o VK dient een tweede aanvraag in een tijd later en FR zegt weer nee.
- De Gaulle neemt ontslag, VK vraagt opnieuw en wordt goedgekeurd, ook Ierland en
Denemarken worden ook lidstaten in 1973
- 1981: Griekenland
- 1986: Portugal en Spanje
o Spanje dictatuur door Franco en komt aan een einde, in Portugal en Griekenland
hetzelfde en door de nieuwe democratieën treden ze toe.
- Door de voormalige EC voorzitter Jacques Delors, bondskanselier Kohl en Franse president
Mitterrand gaat de samenwerking rap vooruit. Doordat deze grote landen (FR, DUI) goed
samenwerken gaan de zaken vooruit, zij waren de trekkers van de Europese integratie.
- 1986: Europese Akte: EXAMEN
o Dit is eigenlijk een verdrag, 30 jaar na verdrag van Rome, waarbij de oorspronkelijke
verdragen serieus worden aangepast. verdrag waarbij oorspronkelijke EEG verdrag
na bijna 30 jaar wordt aangepast:
De oorspronkelijke doelstelling was een gemeenschappelijke markt. Nu een
nieuwe doelstelling: interne markt -> grenzen tussen lidstaten weghalen.
Om de doelstellingen te bereiken: beslissingen nemen met meerderheid.
o Zelfs landen zoals VK onder Thatcher wouden ook liberaliseren en deze vrijhandel
accepteren, en dat leidt tot heel veel liberalisering en successen.
Foto 1: Willy Brandt, bondskanselier DUI en startte de Oostpolitiek. Na WO2 zit west-DUi in
invloedssfeer vn VSA / VN, Oostduitsland invloed Sovjet / Marshall. De foto is symbolisch voor de
positie van DUI in de positie van Europa. Brandt gaat namens Duitslands naar Polen om het
monument voor de getto van Warschau te gaan bezoeken 1970 en dan plots zakt hij op zijn knieën en
zit hij voor dat monument. Dat maakte indruk dat de bondskanselier nederig staat tov de Joodse
slachtoffers van Warschau -> DUI doet letterlijk een knieval -> Europa beseft dat ze van DUI geen
schrik meer moeten hebben -> belangrijk voor het wegnemen van het wantrouwen van DUI.
Foto 2: Franse president en Duitse minister komen samen ter herdenking ter ere van een bloedige
veldslag van WO1 en herdenken die oorlog, opeens nemen ze elkaars hand vast -> toont de nauwe
samenwerking na WO2 tussen FR en DUI symboliseert. Dit vat echt de Europese integratie samen.
Dui en FR verenigd.
Eind jaren 80:
- 1989: val Berlijnse muur
- Eind Koude Oorlog, eenmaking Duitsland
o Landen zeiden van nee we willen Duitsland toch niet weer het grootste land maken in
Europa en macht geven
o Kohl slaagde er toch in om dit te doen werken
o Kohl heeft lang onderhandeld en iets opgegeven daarvoor om te tonen aan de andere
landen dat ze geen schrik meer moesten hebben: de Duitse Mark heeft hij opgegeven
om te tonen om zich onomkeerbaar in Europa te verankeren.
o Daar ligt de kiem voor de totstandkoming van de Euro en tot het samenwerken van de
Europese landen, daaruit kwam dan:
- 1992: verdrag betreffende de EU (EU-verdrag, Maastricht)
o EXAMEN: inhoud verdrag Maastricht?
3
, Johan Meeusen 2025 - 2026
o Subsidiariteit: Europa treedt enkel op als de lidstaten er niet aan uit geraken
o EMU is daarin neergeschreven en in verschillende stappen gerealiseerd tot de
invoering van de Euro in 2002
o Nieuwe organisatie opgericht nl de Europese Unie. -> komt niet in de plaats van de al
3 bestaande organisaties, dit is een 4e organisatie.
o De EU zou een gemeenschappelijk dak zijn voor de Europese samenwerking, door
alles wat er maatschappelijk is in die 3 organisaties, dat in het verdrag zetten.
o Het creëren van de pijlerstructuur:
1: de 3 Europese gemeenschappen
2: voor het eerst samenwerken op het vlak van buitenlands beleid en
veiligheidsbeleid.
3: samenwerking op gebied van justitie en binnenlandse zaken
De grenscontroles werden opgegeven, er zijn open grenzen, maar
niet iedereen die de grenzen overschrijdt heeft goede bedoelingen,
dus samenwerken op strafrechtelijke zaken, controle,…
o Heel deze structuur steunde heel hard op de eerste pijler, op de gemeenschappen
waar er harde supranationale bevoegdheden waren. De 2 andere pijlers waren
volgens intergouvernementeel, geen veto-recht dus.
Maar zo werd het terrein van samenwerking wel verbreedt.
o De EEG werd gedoopt tot EG
- 1995: Oostenrijk, Finland, Zweden
- 1997: Verdrag van Amsterdam
o Herschikking van 3e pijler: de ruimte van veiligheid, vrijheid en recht en derde pijler
focust nu op strafzaken en justitiële zaken.
o 1957 EEG verdrag, 1980 Europese Akte, en nu op korte termijn een hele
opeenvolging van snelle verdragswijzigingen -> enorme geopolitieke verschuivingen
hebben plaatsgevonden. Koude Oorlog is geëindigd, de Euro kondigt zich aan en dit
is een opeenvolging van verdragen die terug stabiliteit gaat geven.
- 2001: verdrag van Nice
o De vroegere oost-blok landen gaan toetreden tot de EU, dus we moeten de EU
klaarstomen voor de toetreding van deze post-communistische regimes.
o Daarom Europees handvest van de grondrechten gemaakt zodat deze landen zich
zouden houden aan de EU regels.
- 2002: invoering Euro + EGKS verdrag houdt op te bestaan en wordt opgeslorpt door de EG
- 2004: uitbreiding naar Oost- en Centraal Europa + hernoeming van het EU verdrag tot de
Europese Grondwet (ondertekening van verdrag tot vaststelling van een grondwet voor
Europa).
o 2005: de landen vinden dit vergaand, er zijn discussies en sommige landen
organiseren een referendum: de eerste 2 landen zijn FR en NL (pro-Europese
landen), en deze 2 landen verwerpen de Grondwet volgend hun referenda. Het gaat
te ver, dus Europese Grondwet wordt afgekeurd.
- 2007: Verdrag van Lissabon + Bulgarije en Roemenië
Verdrag van Lissabon
Dit is een wijzigingsverdrag van de toen bestaande verdragen en voor een stukje een andere naam
gegeven.
- Verdrag betrekkende de EU, gemaakt in Maastricht dit behoudt de naam maar gewoon wat
inhoudelijke aanpassingen.
- EG verdrag wordt gewijzigd en krijgt een nieuwe naam (betreffende de werking van de EU).
En EG verdrag wordt opgeslorpt en wordt dus het EU verdrag.
- Daarnaast nog het EURATOM verdrag (geen aandacht in dit vak eraan).
- Afschaffing pijlerstructuur
- Handvest van de grondrechten heeft dezelfde juridische waarde gekregen als de verdragen.
Verdere uitbreiding EU?
4
Recht van de EU
1: Inleiding Het Europese integratieproces
Toegelaten op examen: bronnenboek en jurisprudentie. Examen: wat is het belang van dit arrest? ->
alles wordt gezegd id les over de arresten. Examenvraag: belang verdrag Lissabon / Amsterdam?
‘Europa’: geschiedenis
Na WO2 2 nieuwe supermachten: USSR, VSA. Oost-Europa onder invloed van sovjets, West-Europa
onder invloed van VSA. In het hart van Europa ligt Duitsland, lag ook volledig plat na de oorlog,
Frankrijk ook verzwakt na de oorlog.
De 2 grootmachten van Europa dus volledig verzwakt. Maar signalen van heropbouw:
- Impuls naar internationale samenwerking: creatie van internationale organisaties -> VN, WB,
voorloper van WHO
- Ook samenwerking sinds 1944 tussen kleine landen die baat hebben bij samenwerking ->
vormen de Benelux -> eerst id vorm van douane-unie en dan uitbreiden naar een bredere
economische samenwerking
Grootste vraagstuk: wat te doen met Duitsland? Er is wantrouwen tov Duitsland. Europa dacht: als wij
Duitsland niet aan onze kant hebben, zal de Sovjet Unie hun misschien inpalmen.
- Churchill: reist Europa rond en geeft toespraken, eentje in Zurich 1946 (zie bronnenboek).
Remedy: to recreate a European family
o -> hij zegt dus dat de oplossing ligt in het creëren van een soort VN van Europa.
Eerste stap is een partnership tussen Frankrijk en Duitsland en zij moeten leiden
samen.
- President Truman in VSA zag ook wat er gebeurde in Europa, hij lanceert ook een bepaalde
doctrine van buitenlands beleid. Hij pleit dat er een actieve rol is voor buitenlands beleid voor
de VS. Als VS moeten wij te hulp komen van die vrije volkeren / landen die met interne
onrusten te maken hebben of die te maken hebben met druk van buitenaf (vb druk vanuit de
Sovjet Unie).
o Dit doet hij via zijn minister van buitenlandse zaken, Marshall, die maakt een plan die
financiële hulp geeft aan de bondgenoten van de VSA in Europa, en daarmee ook
Duitsland = Marshall-plan.
o Maar Europa moet een organisatie oprichten om dit degelijk te organiseren:
organisatie voor Europese Economische Samenwerking (voorloper van de OESO).
- 1949 wordt de NAVO opgericht + raad van Europa
- 1950: EVRM
Dit was niet genoeg voor Monnet hij zegt dat EVRM belangrijk is maar om echt een alliantie in Europe
te krijgen moeten we meer doen, we moeten concreter gaan samenwerking. Hij ontwikkelde een plan
dat gericht was in eerste instantie naar Duitsland.
- In de jaren 50 waren de 2 belangrijkste sectoren kolen en staal + als Dui opnieuw een oorlog
wil starten dan gaat deze kolen en staal nodig hebben
- Dus kolen en staal onttrekken aan nationale controle en binnen een organisatie plaatsen
- Monnet gaat naar Schuman met zijn plan (minister van buitenlandse zaken van FR),
Schuman giet het plan van Monnet in een voorstel en wordt goedgekeurd door de FR regering
= Schuman-plan.
o We bieden aan aan Duitsland dat we de controle opgeven over kolen en staal en deze
over te plaatsen aan een hogere Europese organisatie.
o Goedgekeurd en voorgesteld op 9 mei 1950 in Parijs
1
,Johan Meeusen 2025 - 2026
o -> ligt aan de basis van de EU.
o Toespraak op die dag is heel bekend (BB 442)
o Die hogere autoriteit is nu de EC.
- Het gaat niet enkel om K&S: de beslissingen zullen bindend zijn, en daarmee eerste stap
realiseren van een Europese integratie om de vrede in Europa te bewaren.
o Dus dit bedrag was cruciaal om Europa te stabiliseren
o Schuman-plan heeft economische en politieke doeleinden dus.
- Deze samenwerking was supranationaal: landen geven een stuk soevereiniteit af aan de
bovenstaand organisatie, en de beslissingen zijn bindend.
- In 1951 wordt het verdrag ondertekend tot oprichting van EGKS -> Duitsland heeft rap
toegestemd, want dit was een kans voor hun om terug respectabel te worden en zich
economisch te gaan heropbouwen.
o Italië ondertekent ook om dezelfde redenen van Duitsland + de BENELUX
ondertekent ook, ze hadden al ervaring van economische samenwerking met elkaar
en zij hadden sowieso baat aan samenwerking met de grote landen.
o In 1952 gaat de EGKS van start
o Monnet werd de eerste voorzitter hiervan (EGKS voorganger EC)
Mislukkingen Europese Defensiegemeenschap en politieke gemeenschap, maar economisch rendeert
het wel. In 1957 Verdrag van Rome:
- Oprichting EEG -> gemeenschappelijke markt maken.
- Ook atoomenergie, en wouden hetzelfde idee als EGKS nadoen hiervoor -> EURATOM
o EGKS is heel gedetailleerd: alles wordt voorgeschreven wat er gaat gebeuren -> een
verdrag zoals een weg
o EEG verdrag = kaderverdrag. We willen doelstellingen bereiken en zetten die op
papier en geven de bevoegdheden af om dit te realiseren, maar hoe dit concreet gaat
gebeuren, zien we wel.
- EEG, EGKS, EURATOM werken allemaal met supranationale methode = de 3 communauté =
de communautaire methode
- Begin jaren ’60 belangrijke arresten van HvJ die de Europese samenwerking goed ten
behoede zal komen.
Die 3 organisaties hebben gedeeltelijk ook dezelfde instellingen:
- 1965: fusieverdrag wordt gemaakt waarbij deze 3 organisaties ook gemeenschappelijke
instellingen krijgen.
- Het Franse verzet in WO2 geleid door de Gaulle en eind jaren ’50 verkoren als president van
FR.
o Hij merkt dat de lidstaten hun veto-recht opgeven onder meer voor landbouwbeleid.
De Gaulle zegt dat FR nooit gaat willen dat FR niet gaat kunnen meebeslissen over
de landbouw, FR wilt haar veto-recht behouden daarvoor, maar in de bedragen staat
dat het veto-recht wel moest woprden afgegeven.
o De Gaulle start de lege-stoel, de boycot, hij komt niet meer af naar de raad van
ministers (van de 6 lidstaten toen) en dat zorgt ervoor in 65 dat de samenwerking
stilvalt
o In 66 een oplossing: akkoord van Luxemburg -> conferentie waarbij de landen tot een
compromis is gekomen -> de landen zijn het eigenlijk niet eens met elkaar maar dat
mag niet beletten dat de landen niet meer samenwerken.
Ze stappen af van de meerderheidsbesluitvorming en gaan verder met
eenparigheidsbeslissingen. -> niet iedereen akkoord = geen akkoord,
tegenstrijdige belangen = een verwaterd akkoord.
Daardoor komt ook een economische crisis in gang, want als iedereen altijd
over alles moet eens zijn gaat de besluitvorming heel traag.
2
,Johan Meeusen 2025 - 2026
- Maar de liberalisering en vrijhandel bleef verdergaan, VK was ook heel geïnteresseerd daarin,
maar zij werden niet geïntegreerd. Ze wou zich niet ondergeschikt maken aan de andere
landen. Ze was nooit geïnteresseerd om in de Europese samenwerking te stappen.
o Wel de Europese vrijhandelsassociatie opgericht: EFTA -> geen supranationale
organisatie, en minder krachtig of belangrijk dan de EEG.
o De VK wou dus toch binnen de EEG stappen. De Gaulle zei: VK binnenhalen binnen
Europese samenwerking dan gaat de VS meekijken want de VK en VS zijn nauw
verbonden, en de Gaulle zegt nee, FR stelt veto en VK mag niet toetreden binnen de
Europese samenwerking.
o VK dient een tweede aanvraag in een tijd later en FR zegt weer nee.
- De Gaulle neemt ontslag, VK vraagt opnieuw en wordt goedgekeurd, ook Ierland en
Denemarken worden ook lidstaten in 1973
- 1981: Griekenland
- 1986: Portugal en Spanje
o Spanje dictatuur door Franco en komt aan een einde, in Portugal en Griekenland
hetzelfde en door de nieuwe democratieën treden ze toe.
- Door de voormalige EC voorzitter Jacques Delors, bondskanselier Kohl en Franse president
Mitterrand gaat de samenwerking rap vooruit. Doordat deze grote landen (FR, DUI) goed
samenwerken gaan de zaken vooruit, zij waren de trekkers van de Europese integratie.
- 1986: Europese Akte: EXAMEN
o Dit is eigenlijk een verdrag, 30 jaar na verdrag van Rome, waarbij de oorspronkelijke
verdragen serieus worden aangepast. verdrag waarbij oorspronkelijke EEG verdrag
na bijna 30 jaar wordt aangepast:
De oorspronkelijke doelstelling was een gemeenschappelijke markt. Nu een
nieuwe doelstelling: interne markt -> grenzen tussen lidstaten weghalen.
Om de doelstellingen te bereiken: beslissingen nemen met meerderheid.
o Zelfs landen zoals VK onder Thatcher wouden ook liberaliseren en deze vrijhandel
accepteren, en dat leidt tot heel veel liberalisering en successen.
Foto 1: Willy Brandt, bondskanselier DUI en startte de Oostpolitiek. Na WO2 zit west-DUi in
invloedssfeer vn VSA / VN, Oostduitsland invloed Sovjet / Marshall. De foto is symbolisch voor de
positie van DUI in de positie van Europa. Brandt gaat namens Duitslands naar Polen om het
monument voor de getto van Warschau te gaan bezoeken 1970 en dan plots zakt hij op zijn knieën en
zit hij voor dat monument. Dat maakte indruk dat de bondskanselier nederig staat tov de Joodse
slachtoffers van Warschau -> DUI doet letterlijk een knieval -> Europa beseft dat ze van DUI geen
schrik meer moeten hebben -> belangrijk voor het wegnemen van het wantrouwen van DUI.
Foto 2: Franse president en Duitse minister komen samen ter herdenking ter ere van een bloedige
veldslag van WO1 en herdenken die oorlog, opeens nemen ze elkaars hand vast -> toont de nauwe
samenwerking na WO2 tussen FR en DUI symboliseert. Dit vat echt de Europese integratie samen.
Dui en FR verenigd.
Eind jaren 80:
- 1989: val Berlijnse muur
- Eind Koude Oorlog, eenmaking Duitsland
o Landen zeiden van nee we willen Duitsland toch niet weer het grootste land maken in
Europa en macht geven
o Kohl slaagde er toch in om dit te doen werken
o Kohl heeft lang onderhandeld en iets opgegeven daarvoor om te tonen aan de andere
landen dat ze geen schrik meer moesten hebben: de Duitse Mark heeft hij opgegeven
om te tonen om zich onomkeerbaar in Europa te verankeren.
o Daar ligt de kiem voor de totstandkoming van de Euro en tot het samenwerken van de
Europese landen, daaruit kwam dan:
- 1992: verdrag betreffende de EU (EU-verdrag, Maastricht)
o EXAMEN: inhoud verdrag Maastricht?
3
, Johan Meeusen 2025 - 2026
o Subsidiariteit: Europa treedt enkel op als de lidstaten er niet aan uit geraken
o EMU is daarin neergeschreven en in verschillende stappen gerealiseerd tot de
invoering van de Euro in 2002
o Nieuwe organisatie opgericht nl de Europese Unie. -> komt niet in de plaats van de al
3 bestaande organisaties, dit is een 4e organisatie.
o De EU zou een gemeenschappelijk dak zijn voor de Europese samenwerking, door
alles wat er maatschappelijk is in die 3 organisaties, dat in het verdrag zetten.
o Het creëren van de pijlerstructuur:
1: de 3 Europese gemeenschappen
2: voor het eerst samenwerken op het vlak van buitenlands beleid en
veiligheidsbeleid.
3: samenwerking op gebied van justitie en binnenlandse zaken
De grenscontroles werden opgegeven, er zijn open grenzen, maar
niet iedereen die de grenzen overschrijdt heeft goede bedoelingen,
dus samenwerken op strafrechtelijke zaken, controle,…
o Heel deze structuur steunde heel hard op de eerste pijler, op de gemeenschappen
waar er harde supranationale bevoegdheden waren. De 2 andere pijlers waren
volgens intergouvernementeel, geen veto-recht dus.
Maar zo werd het terrein van samenwerking wel verbreedt.
o De EEG werd gedoopt tot EG
- 1995: Oostenrijk, Finland, Zweden
- 1997: Verdrag van Amsterdam
o Herschikking van 3e pijler: de ruimte van veiligheid, vrijheid en recht en derde pijler
focust nu op strafzaken en justitiële zaken.
o 1957 EEG verdrag, 1980 Europese Akte, en nu op korte termijn een hele
opeenvolging van snelle verdragswijzigingen -> enorme geopolitieke verschuivingen
hebben plaatsgevonden. Koude Oorlog is geëindigd, de Euro kondigt zich aan en dit
is een opeenvolging van verdragen die terug stabiliteit gaat geven.
- 2001: verdrag van Nice
o De vroegere oost-blok landen gaan toetreden tot de EU, dus we moeten de EU
klaarstomen voor de toetreding van deze post-communistische regimes.
o Daarom Europees handvest van de grondrechten gemaakt zodat deze landen zich
zouden houden aan de EU regels.
- 2002: invoering Euro + EGKS verdrag houdt op te bestaan en wordt opgeslorpt door de EG
- 2004: uitbreiding naar Oost- en Centraal Europa + hernoeming van het EU verdrag tot de
Europese Grondwet (ondertekening van verdrag tot vaststelling van een grondwet voor
Europa).
o 2005: de landen vinden dit vergaand, er zijn discussies en sommige landen
organiseren een referendum: de eerste 2 landen zijn FR en NL (pro-Europese
landen), en deze 2 landen verwerpen de Grondwet volgend hun referenda. Het gaat
te ver, dus Europese Grondwet wordt afgekeurd.
- 2007: Verdrag van Lissabon + Bulgarije en Roemenië
Verdrag van Lissabon
Dit is een wijzigingsverdrag van de toen bestaande verdragen en voor een stukje een andere naam
gegeven.
- Verdrag betrekkende de EU, gemaakt in Maastricht dit behoudt de naam maar gewoon wat
inhoudelijke aanpassingen.
- EG verdrag wordt gewijzigd en krijgt een nieuwe naam (betreffende de werking van de EU).
En EG verdrag wordt opgeslorpt en wordt dus het EU verdrag.
- Daarnaast nog het EURATOM verdrag (geen aandacht in dit vak eraan).
- Afschaffing pijlerstructuur
- Handvest van de grondrechten heeft dezelfde juridische waarde gekregen als de verdragen.
Verdere uitbreiding EU?
4
