1 Basisbehoeften
Leerdoel: De 6 basisbehoeften van Kind en Gezin opsommen, in eigen woorden
uitleggen wat elke basisbehoefte inhoudt, en voorbeelden geven van gedrag of
situaties die bij elke basisbehoefte horen.
De zes basisbehoeften van Kind en Gezin:
1 Behoefte aan veiligheid, continuïteit en duidelijkheid : De nood aan
voorspelbaarheid en structuur, wat rust geeft. Voorbeeld: Een vaste
dagstructuur of duidelijke regels op school.
2 Behoefte aan affectie: De nood aan liefde, warmte en positieve aandacht;
ervaren dat iemand om je geeft. Voorbeeld: Een ouder die een kind knuffelt of
een leerkracht die oprecht luistert.
3 Lichamelijke behoeften: Nood aan voeding, verzorging, rust en beweging, wat
ook het emotioneel welzijn beïnvloedt. Voorbeeld: Voldoende slaap en
gezonde voeding voor een kind.
4 Behoefte aan het zichzelf als kundig ervaren : Een intern ervaren succes
waarbij men het gevoel heeft competent te zijn, los van de waardering van
anderen. Voorbeeld: Een kind dat trots is omdat het zelfstandig een jas kan
aandoen.
5 Behoefte aan zingeving en morele waarden : Willen begrijpen waarom iets
belangrijk is en wat de zin is van wat men doet, om te helpen bij keuzes.
Voorbeeld: In de klas praten over waarom eerlijkheid belangrijk is.
6 Behoefte aan erkenning en bevestiging : Een sociale behoefte waarbij men
waardering wil krijgen voor wie men is of wat men doet. Voorbeeld: Een kind
dat een compliment krijgt voor zijn inzet.
Meest bedreigende basisbehoeften: zingeving, erkenning en bevestiging,
veiligheid (niet veilig en gewaardeerd voelen motivatie en zelfvertrouwen weg)
Leerdoel: Uitleggen dat ook volwassenen en ouderen basisbehoeften hebben.
Gelden de zes basisbehoeften uitsluitend voor kinderen? Leg uit.
Nee, de zes basisbehoeften blijven het hele leven belangrijk, dus ook voor
volwassenen en ouderen. De behoeften blijven dezelfde, maar de manier waarop
ze worden ingevuld, verandert per levensfase. Zo zoekt een jongere erkenning bij
leeftijdsgenoten, wil een volwassene zich competent voelen in werk en relaties
en heeft een oudere nood aan waardering en veiligheid in een vertrouwde
omgeving.
Leerdoel: Een situatie analyseren aan de hand van de 6 basisbehoeften van Kind
en Gezin.
Hoe analyseer je een situatie aan de hand van de 6 basisbehoeften?
Je overloopt systematisch de zes basisbehoeften (affectie, erkenning, zingeving,
kundigheid, veiligheid, lichamelijk) en beoordeelt per behoefte of deze 'vervuld',
'gedeeltelijk vervuld' of 'niet vervuld / verstoord' is. Daarbij geef je telkens een
concrete toelichting gebaseerd op elementen of uitspraken uit de situatie (bijv.
,als een persoon zegt "het heeft toch allemaal geen zin", is de behoefte aan
zingeving niet vervuld).
--------------------------------------------------------------------------------
2 Ontwikkelen
Leerdoel: Uitleggen wat groeien, rijpen en leren betekenen in de ontwikkeling en
hiervan voorbeelden geven.
Wat zijn de definities van groeien, rijpen en leren en geef van elk een
voorbeeld.
Groeien: Lichamelijke en kwantitatieve veranderingen (groter en sterker
worden, ontwikkeling van organen). Voorbeeld: Een kind wordt langer en
zwaarder.
Rijpen: Een kwalitatief en deels genetisch bepaald proces waarbij lichamelijke,
cognitieve of emotionele functies zich ontwikkelen zodat iemand klaar is voor
nieuwe vaardigheden. Voorbeeld: Het zenuwstelsel en de spieren die
coördineren om te kunnen zitten.
Leren: Het verwerven van kennis, vaardigheden of gedrag door ervaring of
oefening. Voorbeeld: Een kind leert fietsen door te oefenen.
Leerdoel: Uitleggen dat veranderingsprocessen zoals groeien, rijpen en leren
zorgen voor ontwikkeling, en in een situatie herkennen hoe ze op elkaar inspelen.
Hoe zorgen groeien, rijpen en leren samen voor ontwikkeling en hoe
spelen ze op elkaar in? Ontwikkeling is het levenslange aanpassings- en
veranderingsproces op lichamelijk, cognitief, emotioneel, sociaal of motorisch
vlak. Dit gebeurt doordat groeien, rijpen en leren samenwerken: groeien levert
het fysieke fundament (bijv. lange benen en sterke spieren), rijpen zorgt ervoor
dat het lichaam en de hersenen biologisch klaar zijn (bijv. evenwichtsorgaan is
afgestemd), en leren benut deze mogelijkheden ((groeien en rijpen)) om
daadwerkelijk een vaardigheid (bijv. de techniek van het voetballen of fietsen)
onder de knie te krijgen. Zonder voldoende groei en rijping kan men iets niet
optimaal leren.
Leerdoel: Uitleggen wat normale ontwikkeling betekent en wat
ontwikkelingsproblemen zijn.
Wat is het verschil tussen een normale ontwikkeling en
ontwikkelingsproblemen?
Normale ontwikkeling: De verwachte, voorspelbare veranderingen in een
bepaalde leeftijdsfase volgens algemeen erkende groeipatronen (hoewel elk
kind een eigen tempo heeft).
Ontwikkelingsproblemen: Treden op wanneer een kind of jongere achterloopt
of afwijkend gedrag vertoont in vergelijking met de normale ontwikkeling op
lichamelijk, cognitief, emotioneel of sociaal vlak.
--------------------------------------------------------------------------------
, 3 Nature, nurture en zelfbepaling
Leerdoel: Uitleggen hoe nature, nurture en zelfbepaling een invloed hebben op
ontwikkeling en deze in een situatie herkennen.
Wat houden de begrippen nature, nurture en zelfbepaling in en hoe
beïnvloeden zij de ontwikkeling?
Nature: Alle aangeboren, genetische factoren (fysieke aanleg, temperament,
talenten) die het startpunt van de ontwikkeling vormen.
In een situatie herkenbaar aan: lengte, natuurlijke aanleg voor sport of
muziek.
Nurture: Alle omgevingsfactoren en leerervaringen na de geboorte
(opvoeding, school, vrienden, cultuur).
In een situatie herkenbaar aan: ouders die stimuleren, trainingen, beschikbare
oefenruimte.
Zelfbepaling (actieve bijdrage): Het vermogen om zelf keuzes te maken,
initiatief te nemen en actief invloed uit te oefenen op de eigen ontwikkeling.
In een situatie herkenbaar aan: eigen inzet, doorzettingsvermogen,
zelfstandig oefenen.
Samen bepalen deze drie factoren het verloop van leren en groeien.
Leerdoel: Uitleggen wat nativisten en empiristen zijn.
Wat is het verschil in visie tussen nativisten en empiristen?
Nativisten: Onderzoekers die geloven dat 'nature' (aangeboren factoren) de
belangrijkste rol speelt. Ze stellen dat vaardigheden en intelligentie genetisch
zijn voorgeprogrammeerd.
Empiristen: Onderzoekers die geloven dat 'nurture' (omgeving en ervaring) de
belangrijkste rol speelt. Ze stellen dat vaardigheden en gedrag vooral
ontstaan door leren en interacties, niet door aanleg.
(Moderne onderzoekers erkennen de samenwerking van beide, plus
zelfbepaling).
--------------------------------------------------------------------------------
4 Ontwikkelingsdomeinen
Leerdoel: De drie ontwikkelingsdomeinen benoemen en uitleggen welke
elementen onder fysieke, cognitieve en socio-emotionele ontwikkeling vallen, en
hiermee een situatie bespreken.
Welke zijn de drie ontwikkelingsdomeinen en uit welke specifieke
elementen bestaan zij?
1 Fysieke ontwikkeling:
o Lichamelijke ontwikkeling: Groei in lengte, gewicht, spierkracht en
botten.
Leerdoel: De 6 basisbehoeften van Kind en Gezin opsommen, in eigen woorden
uitleggen wat elke basisbehoefte inhoudt, en voorbeelden geven van gedrag of
situaties die bij elke basisbehoefte horen.
De zes basisbehoeften van Kind en Gezin:
1 Behoefte aan veiligheid, continuïteit en duidelijkheid : De nood aan
voorspelbaarheid en structuur, wat rust geeft. Voorbeeld: Een vaste
dagstructuur of duidelijke regels op school.
2 Behoefte aan affectie: De nood aan liefde, warmte en positieve aandacht;
ervaren dat iemand om je geeft. Voorbeeld: Een ouder die een kind knuffelt of
een leerkracht die oprecht luistert.
3 Lichamelijke behoeften: Nood aan voeding, verzorging, rust en beweging, wat
ook het emotioneel welzijn beïnvloedt. Voorbeeld: Voldoende slaap en
gezonde voeding voor een kind.
4 Behoefte aan het zichzelf als kundig ervaren : Een intern ervaren succes
waarbij men het gevoel heeft competent te zijn, los van de waardering van
anderen. Voorbeeld: Een kind dat trots is omdat het zelfstandig een jas kan
aandoen.
5 Behoefte aan zingeving en morele waarden : Willen begrijpen waarom iets
belangrijk is en wat de zin is van wat men doet, om te helpen bij keuzes.
Voorbeeld: In de klas praten over waarom eerlijkheid belangrijk is.
6 Behoefte aan erkenning en bevestiging : Een sociale behoefte waarbij men
waardering wil krijgen voor wie men is of wat men doet. Voorbeeld: Een kind
dat een compliment krijgt voor zijn inzet.
Meest bedreigende basisbehoeften: zingeving, erkenning en bevestiging,
veiligheid (niet veilig en gewaardeerd voelen motivatie en zelfvertrouwen weg)
Leerdoel: Uitleggen dat ook volwassenen en ouderen basisbehoeften hebben.
Gelden de zes basisbehoeften uitsluitend voor kinderen? Leg uit.
Nee, de zes basisbehoeften blijven het hele leven belangrijk, dus ook voor
volwassenen en ouderen. De behoeften blijven dezelfde, maar de manier waarop
ze worden ingevuld, verandert per levensfase. Zo zoekt een jongere erkenning bij
leeftijdsgenoten, wil een volwassene zich competent voelen in werk en relaties
en heeft een oudere nood aan waardering en veiligheid in een vertrouwde
omgeving.
Leerdoel: Een situatie analyseren aan de hand van de 6 basisbehoeften van Kind
en Gezin.
Hoe analyseer je een situatie aan de hand van de 6 basisbehoeften?
Je overloopt systematisch de zes basisbehoeften (affectie, erkenning, zingeving,
kundigheid, veiligheid, lichamelijk) en beoordeelt per behoefte of deze 'vervuld',
'gedeeltelijk vervuld' of 'niet vervuld / verstoord' is. Daarbij geef je telkens een
concrete toelichting gebaseerd op elementen of uitspraken uit de situatie (bijv.
,als een persoon zegt "het heeft toch allemaal geen zin", is de behoefte aan
zingeving niet vervuld).
--------------------------------------------------------------------------------
2 Ontwikkelen
Leerdoel: Uitleggen wat groeien, rijpen en leren betekenen in de ontwikkeling en
hiervan voorbeelden geven.
Wat zijn de definities van groeien, rijpen en leren en geef van elk een
voorbeeld.
Groeien: Lichamelijke en kwantitatieve veranderingen (groter en sterker
worden, ontwikkeling van organen). Voorbeeld: Een kind wordt langer en
zwaarder.
Rijpen: Een kwalitatief en deels genetisch bepaald proces waarbij lichamelijke,
cognitieve of emotionele functies zich ontwikkelen zodat iemand klaar is voor
nieuwe vaardigheden. Voorbeeld: Het zenuwstelsel en de spieren die
coördineren om te kunnen zitten.
Leren: Het verwerven van kennis, vaardigheden of gedrag door ervaring of
oefening. Voorbeeld: Een kind leert fietsen door te oefenen.
Leerdoel: Uitleggen dat veranderingsprocessen zoals groeien, rijpen en leren
zorgen voor ontwikkeling, en in een situatie herkennen hoe ze op elkaar inspelen.
Hoe zorgen groeien, rijpen en leren samen voor ontwikkeling en hoe
spelen ze op elkaar in? Ontwikkeling is het levenslange aanpassings- en
veranderingsproces op lichamelijk, cognitief, emotioneel, sociaal of motorisch
vlak. Dit gebeurt doordat groeien, rijpen en leren samenwerken: groeien levert
het fysieke fundament (bijv. lange benen en sterke spieren), rijpen zorgt ervoor
dat het lichaam en de hersenen biologisch klaar zijn (bijv. evenwichtsorgaan is
afgestemd), en leren benut deze mogelijkheden ((groeien en rijpen)) om
daadwerkelijk een vaardigheid (bijv. de techniek van het voetballen of fietsen)
onder de knie te krijgen. Zonder voldoende groei en rijping kan men iets niet
optimaal leren.
Leerdoel: Uitleggen wat normale ontwikkeling betekent en wat
ontwikkelingsproblemen zijn.
Wat is het verschil tussen een normale ontwikkeling en
ontwikkelingsproblemen?
Normale ontwikkeling: De verwachte, voorspelbare veranderingen in een
bepaalde leeftijdsfase volgens algemeen erkende groeipatronen (hoewel elk
kind een eigen tempo heeft).
Ontwikkelingsproblemen: Treden op wanneer een kind of jongere achterloopt
of afwijkend gedrag vertoont in vergelijking met de normale ontwikkeling op
lichamelijk, cognitief, emotioneel of sociaal vlak.
--------------------------------------------------------------------------------
, 3 Nature, nurture en zelfbepaling
Leerdoel: Uitleggen hoe nature, nurture en zelfbepaling een invloed hebben op
ontwikkeling en deze in een situatie herkennen.
Wat houden de begrippen nature, nurture en zelfbepaling in en hoe
beïnvloeden zij de ontwikkeling?
Nature: Alle aangeboren, genetische factoren (fysieke aanleg, temperament,
talenten) die het startpunt van de ontwikkeling vormen.
In een situatie herkenbaar aan: lengte, natuurlijke aanleg voor sport of
muziek.
Nurture: Alle omgevingsfactoren en leerervaringen na de geboorte
(opvoeding, school, vrienden, cultuur).
In een situatie herkenbaar aan: ouders die stimuleren, trainingen, beschikbare
oefenruimte.
Zelfbepaling (actieve bijdrage): Het vermogen om zelf keuzes te maken,
initiatief te nemen en actief invloed uit te oefenen op de eigen ontwikkeling.
In een situatie herkenbaar aan: eigen inzet, doorzettingsvermogen,
zelfstandig oefenen.
Samen bepalen deze drie factoren het verloop van leren en groeien.
Leerdoel: Uitleggen wat nativisten en empiristen zijn.
Wat is het verschil in visie tussen nativisten en empiristen?
Nativisten: Onderzoekers die geloven dat 'nature' (aangeboren factoren) de
belangrijkste rol speelt. Ze stellen dat vaardigheden en intelligentie genetisch
zijn voorgeprogrammeerd.
Empiristen: Onderzoekers die geloven dat 'nurture' (omgeving en ervaring) de
belangrijkste rol speelt. Ze stellen dat vaardigheden en gedrag vooral
ontstaan door leren en interacties, niet door aanleg.
(Moderne onderzoekers erkennen de samenwerking van beide, plus
zelfbepaling).
--------------------------------------------------------------------------------
4 Ontwikkelingsdomeinen
Leerdoel: De drie ontwikkelingsdomeinen benoemen en uitleggen welke
elementen onder fysieke, cognitieve en socio-emotionele ontwikkeling vallen, en
hiermee een situatie bespreken.
Welke zijn de drie ontwikkelingsdomeinen en uit welke specifieke
elementen bestaan zij?
1 Fysieke ontwikkeling:
o Lichamelijke ontwikkeling: Groei in lengte, gewicht, spierkracht en
botten.
