INDIRECTE RESTAURATIEVE
PROCEDURES
H1 – INLEIDING
Tand(weefsel)vervanging:
Functie V.P. O.P. tand. O.P. impl. P.P. Vaste
restauratie
Kauwfunctie - > > + +
n efficiëntie ± > > + (±) +
n comfort
Spraakfunctie ± > > ± +*
Esthetiek + ± (<) (<) < +*
Psycho-sociaal +±- > > +±- +
Tanden / < / < +
Parodontium / < / < +
Spieren- en + > > + +
kaakgewricht
Occlusale - > > ±+ +
stabiliteit
Alveolaire - > > +±- +*
botstabiliteit
Financieel + < << ± -
1
,H2 – MATERIALEN VOOR INDIRECTE RESTAURATIES
1. METALEN
Verwerkingswijzen:
- Analoog: gieten (verloren was) of solderen/lassen edele en kostbare
legeringen
- Digitaal: CNC (frezen) of additive manufacturing (3D printing) Co-Cr en
Titanium legeringen
- CNC = Computer Numerical Control
Indicaties:
- Volledige metalen restauraties: laag-smelt gietlegeringen (900-1000°C)
- Basiskap voor VMK kronen en bruggen: hoog-smelt opbaklegeringen
(>1200°C)
Vandaag nog frequent gebruikt: Onedele legeringen super sterk
- CoCr: kies nikkel-vrij, hoge smelttemp Gieten, CNC of AM
- Titanium : commercieel puur of 6Al-4V CNC of AM
2. PORSELEIN
HETEROGEEN PORSELEIN = AMORFE MATRIX + KRISTAL INCLUSIES
1. Verstevigd Veldspaatporselein 90-120 MPa
= kristallijne kwarts matrix met silicaatglas inclusies
- Heel esthetisch en transluscent
- Poeder + water arbeidsintensief
- Opbakporselein = veneering op basiskap voor elke soort basiskap een
speciaal type
- Mechanisch zwak en broos breuken door trekkrachten max 2mm dik
- Bestaat ook in cad-cam: beter mechanisch, want minder porositeiten
(maar niet echt gebruikt)
2. Glas-geïnfiltreerd keramiek (niet meer gebruikt)
- In-ceram Spinell 300 MPa
- In-ceram Alumina 400 MPa
- In-ceram Zirconia 500 MPa
2
, 3. Glaskeramiek
= Glasmatrix verstevigd met vulstofpartikels
- Esthetisch en transluscent
- Leuciet versterkt: Empress 170 MPa
- Lithium-disilicaat: E-max cad en E-max press (bestaat in paarse nog niet-
gesinterde vorm = methasilicaat) 320 MPa
- Zirconia versterkt lithium-silicaat 370 MPa
- Door glasmatrix is het etsbaar en dus kleefbaar
- Verwerkingsvormen: Gieten (verloren was = press), P+V (veneering), CNC
milling (cad-cam), (electrophoresis = niet meer)
- Indicaties: veneers, monolithische (partiele) kronen
HOMOGEEN PORSELEIN = ENKEL DE KRISTAL INCLUSIES
1. Dens gesinterd Alumina (Al2O3) 700 MPa
- In-ceram AL cubes en Procera Allceram
- Indicaties: Solitaire kronen (VKK)
- Niet meer gebruikt
2. Dens gesinterd Zirconia (ZrO2) 900 – 1000 MPA
- In ceram YZ cubes, Procera Zirconia, ZirCAD, …
- Is standaard geworden
- Yttria gestabiliseerd zirconia (Y-TZP)
- Slijpen in krijtfase, dan sinteren
- Hierna eventueel nog opbakporselein op via cut-back cave slechte
hechting en chipping enkel in esthetische zone, anders gewoon
monolithisch
- 4/5 Y-PSZ = esthetischer of 3Y-TZP = sterker
HYBRIDE PORSELEIN
= Porselein + Polymeer
Klasse I Klasse II Klasse III Klasse IV Klasse V
Sterkte > 50 Mpa > 100 Mpa > 300 Mpa > 500 Mpa > 800 Mpa
Indicati Opbakporsel Solitaire Solitaire kronen, 3-unit brug 3-5 unit brug
e ein kronen front, 3-unit brug in met lage met hoge
Veneers partiële front met lage belasting in belasting
restauraties belasting front of
3
, posterieur
Materia Versterkt Hybride Lithium-disilicaat 4Y-PSZ, 5Y- 3Y-TZP
al veldspaat porselein, en zirconium- PSZ
leuciet- lithiumsilicaat
versterkt
glaskeramiek,
composiet
Hechtin Adhesief Adhesief Adhesief Conventioneel Conventioneel
g cementeren cementeren cementeren cementeren cementeren
3. INDIRECTE COMPOSIET
- Voordelen:
o 98% uitharding door licht en warmte onder druk
o Kleurstabieler
o Betere mech eig
o Betere morfologie
- Verwerkingswijzen: pasta, cad-cam blokjes, AM (= 3D printing)
- Indicaties: (veneering van basiskap), partiële restauraties, veneers
- Voordelen 3D printing: minder materiaal verlies, complexere en dunnere
structuren mogelijk
4. ANDERE MATERIALEN
Polymeren voor uitneembare prothesen: PMMA, acryltanden, PEEK, …
H3 – OCCLUSIE, ARTICULATIE EN BIOMECHANICA
1. OCCLUSIE
Occlusie: alle statische contacten tussen tanden = drukkrachten
Articulatie: alle dynamische contacten tussen tanden = schuifkrachten (druk +
trek)
MO: Maximale occlusie
- Max interdigitatie vd knobbels = sleutel-slot positie
- Max bijtkracht, opbreken van voedsel in kleinere delen
- Slikpositie: stabiliseren van OK tov BK tijdens slikbeweging
- Je mag max 17,5 min per dag in MO zitten -> anders overbelasting van het
systeem
- 1800 kauwbewegingen en 500 slikcontacten
- Niet iedereen heeft MO (bv slechts contact op 1 of 2 punten), maar
merendeel wel
- Tijdens MO wil je dat de condyl in de fysiologische positie zit in de fossa
Krachtverdeling:
- Tijdens MO worden de knobbels wat uit elkaar geduwd
- De krachten worden doorgegeven naar de tandhals en hier komt eigenlijk
het meeste kracht op abfractie en wortelfracturen
4
PROCEDURES
H1 – INLEIDING
Tand(weefsel)vervanging:
Functie V.P. O.P. tand. O.P. impl. P.P. Vaste
restauratie
Kauwfunctie - > > + +
n efficiëntie ± > > + (±) +
n comfort
Spraakfunctie ± > > ± +*
Esthetiek + ± (<) (<) < +*
Psycho-sociaal +±- > > +±- +
Tanden / < / < +
Parodontium / < / < +
Spieren- en + > > + +
kaakgewricht
Occlusale - > > ±+ +
stabiliteit
Alveolaire - > > +±- +*
botstabiliteit
Financieel + < << ± -
1
,H2 – MATERIALEN VOOR INDIRECTE RESTAURATIES
1. METALEN
Verwerkingswijzen:
- Analoog: gieten (verloren was) of solderen/lassen edele en kostbare
legeringen
- Digitaal: CNC (frezen) of additive manufacturing (3D printing) Co-Cr en
Titanium legeringen
- CNC = Computer Numerical Control
Indicaties:
- Volledige metalen restauraties: laag-smelt gietlegeringen (900-1000°C)
- Basiskap voor VMK kronen en bruggen: hoog-smelt opbaklegeringen
(>1200°C)
Vandaag nog frequent gebruikt: Onedele legeringen super sterk
- CoCr: kies nikkel-vrij, hoge smelttemp Gieten, CNC of AM
- Titanium : commercieel puur of 6Al-4V CNC of AM
2. PORSELEIN
HETEROGEEN PORSELEIN = AMORFE MATRIX + KRISTAL INCLUSIES
1. Verstevigd Veldspaatporselein 90-120 MPa
= kristallijne kwarts matrix met silicaatglas inclusies
- Heel esthetisch en transluscent
- Poeder + water arbeidsintensief
- Opbakporselein = veneering op basiskap voor elke soort basiskap een
speciaal type
- Mechanisch zwak en broos breuken door trekkrachten max 2mm dik
- Bestaat ook in cad-cam: beter mechanisch, want minder porositeiten
(maar niet echt gebruikt)
2. Glas-geïnfiltreerd keramiek (niet meer gebruikt)
- In-ceram Spinell 300 MPa
- In-ceram Alumina 400 MPa
- In-ceram Zirconia 500 MPa
2
, 3. Glaskeramiek
= Glasmatrix verstevigd met vulstofpartikels
- Esthetisch en transluscent
- Leuciet versterkt: Empress 170 MPa
- Lithium-disilicaat: E-max cad en E-max press (bestaat in paarse nog niet-
gesinterde vorm = methasilicaat) 320 MPa
- Zirconia versterkt lithium-silicaat 370 MPa
- Door glasmatrix is het etsbaar en dus kleefbaar
- Verwerkingsvormen: Gieten (verloren was = press), P+V (veneering), CNC
milling (cad-cam), (electrophoresis = niet meer)
- Indicaties: veneers, monolithische (partiele) kronen
HOMOGEEN PORSELEIN = ENKEL DE KRISTAL INCLUSIES
1. Dens gesinterd Alumina (Al2O3) 700 MPa
- In-ceram AL cubes en Procera Allceram
- Indicaties: Solitaire kronen (VKK)
- Niet meer gebruikt
2. Dens gesinterd Zirconia (ZrO2) 900 – 1000 MPA
- In ceram YZ cubes, Procera Zirconia, ZirCAD, …
- Is standaard geworden
- Yttria gestabiliseerd zirconia (Y-TZP)
- Slijpen in krijtfase, dan sinteren
- Hierna eventueel nog opbakporselein op via cut-back cave slechte
hechting en chipping enkel in esthetische zone, anders gewoon
monolithisch
- 4/5 Y-PSZ = esthetischer of 3Y-TZP = sterker
HYBRIDE PORSELEIN
= Porselein + Polymeer
Klasse I Klasse II Klasse III Klasse IV Klasse V
Sterkte > 50 Mpa > 100 Mpa > 300 Mpa > 500 Mpa > 800 Mpa
Indicati Opbakporsel Solitaire Solitaire kronen, 3-unit brug 3-5 unit brug
e ein kronen front, 3-unit brug in met lage met hoge
Veneers partiële front met lage belasting in belasting
restauraties belasting front of
3
, posterieur
Materia Versterkt Hybride Lithium-disilicaat 4Y-PSZ, 5Y- 3Y-TZP
al veldspaat porselein, en zirconium- PSZ
leuciet- lithiumsilicaat
versterkt
glaskeramiek,
composiet
Hechtin Adhesief Adhesief Adhesief Conventioneel Conventioneel
g cementeren cementeren cementeren cementeren cementeren
3. INDIRECTE COMPOSIET
- Voordelen:
o 98% uitharding door licht en warmte onder druk
o Kleurstabieler
o Betere mech eig
o Betere morfologie
- Verwerkingswijzen: pasta, cad-cam blokjes, AM (= 3D printing)
- Indicaties: (veneering van basiskap), partiële restauraties, veneers
- Voordelen 3D printing: minder materiaal verlies, complexere en dunnere
structuren mogelijk
4. ANDERE MATERIALEN
Polymeren voor uitneembare prothesen: PMMA, acryltanden, PEEK, …
H3 – OCCLUSIE, ARTICULATIE EN BIOMECHANICA
1. OCCLUSIE
Occlusie: alle statische contacten tussen tanden = drukkrachten
Articulatie: alle dynamische contacten tussen tanden = schuifkrachten (druk +
trek)
MO: Maximale occlusie
- Max interdigitatie vd knobbels = sleutel-slot positie
- Max bijtkracht, opbreken van voedsel in kleinere delen
- Slikpositie: stabiliseren van OK tov BK tijdens slikbeweging
- Je mag max 17,5 min per dag in MO zitten -> anders overbelasting van het
systeem
- 1800 kauwbewegingen en 500 slikcontacten
- Niet iedereen heeft MO (bv slechts contact op 1 of 2 punten), maar
merendeel wel
- Tijdens MO wil je dat de condyl in de fysiologische positie zit in de fossa
Krachtverdeling:
- Tijdens MO worden de knobbels wat uit elkaar geduwd
- De krachten worden doorgegeven naar de tandhals en hier komt eigenlijk
het meeste kracht op abfractie en wortelfracturen
4
