expeditie TP: de 3 werkvelden
klinische psychologie
evoluties in de GGZ (geestelijke gezondheidszorg)
1. herstelvisie
= sinds recent is de visie op herstel veranderd, het besef is er gekomen dat men van een
psychische aandoening/kwetsbaarheid niet zomaar geneest en terug de oude kan worden –
we spreken nu over herstellen
- uniek, voor iedereen anders
- geen vast stappenplan of recept om te herstellen
- wel bevorderende factoren (vb. omgeving, professionals, hoop bieden, focus op
kracht, enz.)
2. vermaatschappelijking van de zorg
= focust op zorg in de eigen leefomgeving van de persoon, met vb. ambulante of mobiele
ondersteuning
→ streefdoel: mensen zo veel en zo lang mogelijk deel te laten uitmaken van de
maatschappij, en te laten ervaren dat ze meer zijn dan hun aandoening
3. erkenning van ervaringsdeskundigen
= mensen met…
- een psychische kwetsbaarheid
- die al ervaring hebben (als cliënt) met de GGZ
- die ervaringen van lotgenoten kennen
- gemotiveerd zijn om zich in te zetten in kader van dit leerproces
4. knelpunten in de GGZ
- het blijvende stigma rond psychische moeilijkheden: stereotype, negatieve
ideeën zorgen ervoor dat mensen met een psychische kwetsbaarheid aarzelen om
over hun problemen te praten of hulp te zoeken
- complexe organisatie van de GGZ: het is vaak onduidelijk/moeilijk voor
hulpzoekenden waar ze terechtkunnen en wie de meest geschikte hulpverlener is
- lange wachtlijsten: personeelstekorten en een hoge vraag
Hoe worden deze knelpunten aangepakt?
- oprichting van overlegplatformen en regionale netwerken binnen GGZ
→ binnen deze netwerken werken verschillende zorg- en welzijnsorganisaties (vb.
CGG’s, ziekenhuizen, huisartsen CAW’s, mobiele teams)
→ maken GGZ toegankelijker
→ zetten in op laagdrempelige initiatieven zoals mobiele teams en eerstelijnszorg
zodat ze mensen met psychische problemen sneller en beter helpen, dichter bij hun
leefwereld
- vb. Psyche vzw: dienstverlening naar mensen die professioneel bezig zijn met
geestelijke gezondheidszorg
,5. beroepsverenigingen
= overleg en afstemming onder professionals (vb. Belgische Federatie voor Psychologen,
Vlaamse Vereniging voor Klinische Psychologen, BPC)
Beroepsvereniging voor Psychologisch Consulenten
- inspireert de PC tot kwaliteitsvol werk en blijvende professionalisering
- verbindt PC’en met elkaar en zorgt voor ontmoetingskansen
- vertegenwoordigt en verdedigt de identiteit van de PC
aanbod van GGZ in België
piramidemodel → mix van
GGZ-diensten
- subsidiariteitsprincipe = men kiest eerst voor de minst ingrijpende en meest
kortdurende vorm van zorg, en pas als dit niet voldoende is zet men meer
ingrijpende/gespecialiseerde hulp in
- stepped care principle/elechonmodel = ‘de getrapte zorg’, men start idealiter
onderaan de trap (= minst ingrijpende hulpverleningsvorm) en gaat een trap hoger
indien dit niet voldoende blijkt te zijn
, = wanneer het moeilijk gaat, in eerste instantie jezelf proberen te
1. zelfzorg helpen en allerlei manieren zoeken om de situatie leefbaar te houden
→ vb. zelfhulpboeken: worden vaak door specialisten geschreven,
maar de persoon gaat er zelf zonder verdere hulp mee aan de slag)
= alle zorg en ondersteuning geboden door niet-professionelen
2. informele zorg in de
gemeenschap mantelzorg = de persoon die vanuit een sociale en emotionele band
een of meer personen met verminderd zelfzorgvermogen helpt en
ondersteunt in het dagelijkse leven
patiëntenverenigingen = organisatie die mensen met gelijkaardige
klachten samenbrengt (vb. Uilenspiegel)
- biedt informatie en wederzijdse hulp
- doel om bij te dragen tot welzijn van naasten
maatschappelijke diensten met een direct verband met GGZ =
zorg die niet wordt omschreven als GGZ, maar er wel mee
samenhangt (vb. werkgelegenheidsondersteuning, zoeken naar
huisvesting, financieel advies, hulp bij sociale problemen, etc.)
→ scholen hebben ook belangrijke doorverwijsfuncties
→ OCMW, VDAB, RVA, etc.
zelfhulpgroepen = lotgenotencontact kan helpen tegen gevoel van
eenzaamheid en zich begrepen voelen
duo-werking/buddywerking = getrainde vrijwilliger wordt één op één
gekoppeld aan een persoon/gezin in een maatschappelijk kwetsbare
positie en zorgt voor sociaal-emotionele en praktische ondersteuning
= eerste zorg die mensen krijgen bij een hulpvraag, zonder dat er
3. eerstelijnsgezondheidszorg direct verwijzing nodig is
- laagdrempelig
- grote differentiatie in de cliëntenpopulatie
- generalistisch (minder gespecialiseerd, kennis op meerdere
domeinen)
- kunnen doorverwijzing naar gespecialiseerden
→ vb. huisartsen (eerste contactpunt), wijkgezondheidscentra, CAW,
Tele-onthaal, Zelfmoordlijn, Awel, etc.
klinische psychologie
evoluties in de GGZ (geestelijke gezondheidszorg)
1. herstelvisie
= sinds recent is de visie op herstel veranderd, het besef is er gekomen dat men van een
psychische aandoening/kwetsbaarheid niet zomaar geneest en terug de oude kan worden –
we spreken nu over herstellen
- uniek, voor iedereen anders
- geen vast stappenplan of recept om te herstellen
- wel bevorderende factoren (vb. omgeving, professionals, hoop bieden, focus op
kracht, enz.)
2. vermaatschappelijking van de zorg
= focust op zorg in de eigen leefomgeving van de persoon, met vb. ambulante of mobiele
ondersteuning
→ streefdoel: mensen zo veel en zo lang mogelijk deel te laten uitmaken van de
maatschappij, en te laten ervaren dat ze meer zijn dan hun aandoening
3. erkenning van ervaringsdeskundigen
= mensen met…
- een psychische kwetsbaarheid
- die al ervaring hebben (als cliënt) met de GGZ
- die ervaringen van lotgenoten kennen
- gemotiveerd zijn om zich in te zetten in kader van dit leerproces
4. knelpunten in de GGZ
- het blijvende stigma rond psychische moeilijkheden: stereotype, negatieve
ideeën zorgen ervoor dat mensen met een psychische kwetsbaarheid aarzelen om
over hun problemen te praten of hulp te zoeken
- complexe organisatie van de GGZ: het is vaak onduidelijk/moeilijk voor
hulpzoekenden waar ze terechtkunnen en wie de meest geschikte hulpverlener is
- lange wachtlijsten: personeelstekorten en een hoge vraag
Hoe worden deze knelpunten aangepakt?
- oprichting van overlegplatformen en regionale netwerken binnen GGZ
→ binnen deze netwerken werken verschillende zorg- en welzijnsorganisaties (vb.
CGG’s, ziekenhuizen, huisartsen CAW’s, mobiele teams)
→ maken GGZ toegankelijker
→ zetten in op laagdrempelige initiatieven zoals mobiele teams en eerstelijnszorg
zodat ze mensen met psychische problemen sneller en beter helpen, dichter bij hun
leefwereld
- vb. Psyche vzw: dienstverlening naar mensen die professioneel bezig zijn met
geestelijke gezondheidszorg
,5. beroepsverenigingen
= overleg en afstemming onder professionals (vb. Belgische Federatie voor Psychologen,
Vlaamse Vereniging voor Klinische Psychologen, BPC)
Beroepsvereniging voor Psychologisch Consulenten
- inspireert de PC tot kwaliteitsvol werk en blijvende professionalisering
- verbindt PC’en met elkaar en zorgt voor ontmoetingskansen
- vertegenwoordigt en verdedigt de identiteit van de PC
aanbod van GGZ in België
piramidemodel → mix van
GGZ-diensten
- subsidiariteitsprincipe = men kiest eerst voor de minst ingrijpende en meest
kortdurende vorm van zorg, en pas als dit niet voldoende is zet men meer
ingrijpende/gespecialiseerde hulp in
- stepped care principle/elechonmodel = ‘de getrapte zorg’, men start idealiter
onderaan de trap (= minst ingrijpende hulpverleningsvorm) en gaat een trap hoger
indien dit niet voldoende blijkt te zijn
, = wanneer het moeilijk gaat, in eerste instantie jezelf proberen te
1. zelfzorg helpen en allerlei manieren zoeken om de situatie leefbaar te houden
→ vb. zelfhulpboeken: worden vaak door specialisten geschreven,
maar de persoon gaat er zelf zonder verdere hulp mee aan de slag)
= alle zorg en ondersteuning geboden door niet-professionelen
2. informele zorg in de
gemeenschap mantelzorg = de persoon die vanuit een sociale en emotionele band
een of meer personen met verminderd zelfzorgvermogen helpt en
ondersteunt in het dagelijkse leven
patiëntenverenigingen = organisatie die mensen met gelijkaardige
klachten samenbrengt (vb. Uilenspiegel)
- biedt informatie en wederzijdse hulp
- doel om bij te dragen tot welzijn van naasten
maatschappelijke diensten met een direct verband met GGZ =
zorg die niet wordt omschreven als GGZ, maar er wel mee
samenhangt (vb. werkgelegenheidsondersteuning, zoeken naar
huisvesting, financieel advies, hulp bij sociale problemen, etc.)
→ scholen hebben ook belangrijke doorverwijsfuncties
→ OCMW, VDAB, RVA, etc.
zelfhulpgroepen = lotgenotencontact kan helpen tegen gevoel van
eenzaamheid en zich begrepen voelen
duo-werking/buddywerking = getrainde vrijwilliger wordt één op één
gekoppeld aan een persoon/gezin in een maatschappelijk kwetsbare
positie en zorgt voor sociaal-emotionele en praktische ondersteuning
= eerste zorg die mensen krijgen bij een hulpvraag, zonder dat er
3. eerstelijnsgezondheidszorg direct verwijzing nodig is
- laagdrempelig
- grote differentiatie in de cliëntenpopulatie
- generalistisch (minder gespecialiseerd, kennis op meerdere
domeinen)
- kunnen doorverwijzing naar gespecialiseerden
→ vb. huisartsen (eerste contactpunt), wijkgezondheidscentra, CAW,
Tele-onthaal, Zelfmoordlijn, Awel, etc.
