ALGEMENE PSYCHOLOGIE
H1: Wat is psychologie?
1.1 Een definitie van psychologie
- Psyche = geest
- Logos = gebied van de studie
Probeert menselijk gedrag te begrijpen observeren, meten, theorieën opstellen
Psychologie NIET =
- Lekenpsychologie: volkswijsheden, gezond verstand, intuïties
- Pseudopsychologie: nt-onderbouwde psychologische aannamen die zich als wet
waarheid voordoen
Bv. Grafologie:
Leesbaar: persoon met veel zelfvertrouwen die goed in zijn vel zit
Onleesbaar: persoon die veel belang hecht aan privacy en moeilijk te
doorgronden is
Psychologie = wetenschap waarbij het externe gedrag bestudeerd wordt en waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om de mentale en interne processen te begrijpen die
aan dat gedrag ten grondslag liggen.
We bestuderen het gedrag ad buitenkant om inzicht te krijgen over de mentale
processen die het gedrag bepalen. Van onmeetbaar (intern) naar meetbaar (gedrag,
extern).
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk hebben gemaakt @!
Geschiedenis
“ Psychologie heeft een lang verleden, maar een korte geschiedenis” (Ebbinghaus)
- Lang verleden: wortels in filosofie + men denkt al lang na over menselijke geest
- Korte geschiedenis: officiële start 1879: oprichting 1e psychologisch laboratorium
(Wundt)
Zo laat? Wet studie vd geest vergde verandering ih mensbeeld
Ontwikkelingen id filosofie
Oude Griekenland
Moeder van de psychologie= filosofie
Plato & Aristotles (5e-4eE vC):
o Mensen enige wezen dat universum en rol vd mens in het universum kan
begrijpen via rede (nadenken)
o Geocentrisme = wereld centraal in universum wereld geschapen voor de mens
o Ware kennis = product v rede, goddelijke ingeving en intuïtie
1
, o Plato: dualisme = geest en lichaam 2 aparte entiteiten die los staan v elkaar
De kerk (ME)
o Goddelijke ingeving, intuïtie als bron v ware kennis
o God staat garant voor waarheid = geschriften v kerk zijn meest betrouwbare
bron v kennis
Wetenschappelijke Revolutie
16e eeuw:
o Oude wijsheden blijken niet noodzakelijk correct
o Copernicus: heliocentrisme: zon staat centraal ih universum
o Wetenschappelijke studie als nieuwe bron v kennis = observatie en experimenten
o Reformatie, boekdrukkunst, ontdekkingsreizen, …
17e eeuw:
Descartes – Rationalisme
o Dualisme: begin toepassen wetenschap op lichaam
o Nativisme: kennis komt tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten
o Lichaam kan wet onderzocht worden, geest niet centrum vrije wil en rede
o Lichaam kon onderworpen worden ad wet studie.
17e-18e eeuw:
Hobbes, Locke & Hume – Empirisme
o Tegenstroming rationalisme
o Kennis komt niet tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten, maar via
zintuiglijke ervaringen en associaties
o Geest = tabula rasa
o Inhoud geest via zintuigelijke ervaringen = kennis door observatie
o Kennis = product v ervaring + geest kan wet onderzocht worde n
19e eeuw:
Charles Darwin – Evolutietheorie
o Succesvolle voortplanting bij kenm aangepast aan omgeving
natuurlijke selectie/survival of the fittest
o Mensen product v evolutie, men kan hun gedrag bestuderen op wet manier net
zoals dieren
Maatschappij is klaar om menselijke geest te beschouwen als studieobject dat kan
bestudeerd worden op wet wijze
2
,1.3 Het ontstaan vd psychologie
Psychologische scholen
Wundt = grondlegger vd academische psychologie. In 1879 ontstond het eerste laboratorium
in Leipzig. Hier deed hij onderzoek nh bewuistzijn, bestudeerde hij de menselijke geest en
deed hier ook aan experimenten.
Introspectie = persoon kijk v binnenuit naar zichzelf. De persoon kijkt naar zijn eigen
bewustzijn door objectieve, nauwkeurige rapportering van zijn gevoelens, gedachten,
herinneringen, …
1) Structuralisme
o Ideeën v Wundt worden gebruikt en gingen nog verder structuur vh
bewustzijn onderzoeken nl bouwstenen
o Tabel v Mendel 40 000 elementen/mentale bouwstenen
o Afgeleid v introspectie MAAR onbetrouwbaar + subjectief
Reproduceerbaarheid?
Limieten ah bewustzijn dingen die mensen niet herinneren dus veel info zit
in het onbewuste.
Nut v structuralisme?
o Titchener, Kulpe
2) Functionalisme
o Tegenstroming structuralisme
o Interesse id functie vd geest/ bewustzijn
o De studie vd menselijke geest moet nuttig zijn voor de m’ij
o Geïnspireerd door Evolutietheorie en James ‘Stream of consciousness’
Bewustzijn verandert voortdurend (wat je denkt/voelt verandert continue)
3
, 3) Gestaltpsychologie
o Wertheimer, Köhler, Koffka
o Tegenbeweging structuralisme
o Focus op perceptie, want dit stuurt gedrag
“Het geheel is meer dan de som der delen” perceptie opdelen is zinloos.
Zeggen dat het opdelen niet kan (>< atomisme & structuralisten). Dit doen
structuralisten wel.
Ondersteuning via visueel illusies: belang totaalconfiguratie
o TOTALE CONFIGURATIE VH BEWUSTZIJN
4) Behaviorisme
o We kunnen niet weten wat er id mens omgaat. Het enige onderzoekbare is
het effect vd menselijke geest ie omgeving nl. gedrag. Dit kunnen we meten
ad buitenkant + objectief enkel dit zou moeten deel uitmaken vh psy
studiegebied
o Geen introspectie, maar objectieve observaties gedrag in gecontroleerde
setting.
o Streven naar positivisme (objectief verifieerbare kennis)
o Kennis kan enkel verworven worden door toepassing wet methode
o Onderscheid (on)afhankelijke variabelen
Hoe lokt een stimulus S een respons R uit? Black box psychologie/S-R-
psychologie
o Verklaren gedrag adhv leerprincipes/conditioneringsprincipes
o Zeer wet benadering nuttige inzichten: gedragstherapie, opvoeding
o Starre, mechanische visie od mens
5) Psychoanalyse
o Freud = grondlegger
o Bewustzijn + gedrag = oppervlakkige fenomenen oorsprong mentale
stoornissen & phverschillen bij onbewuste krachten
o Onbewuste ervaringen & impulsen sturen ons
o Genezing = inzicht onbewuste processen
Trauma’s in kindertijd
Onbewuste conflicten ih bewustzijn krijgen
o Wees oh belang v onbewuste processen MAAR niet gebaseerd op wet
onderzoek, maar op Freuds persoonlijke interpretaties
o Oedipuscomplex: Oedipus begeerde zijn moeder. Elke jongen of meisje in
zijn/haar ontwikkeling maakt een oedipuscomplex mee. Dit komt volgens
Freud door seksuele begeerte bij het andere ouderlijke geslacht.
4
H1: Wat is psychologie?
1.1 Een definitie van psychologie
- Psyche = geest
- Logos = gebied van de studie
Probeert menselijk gedrag te begrijpen observeren, meten, theorieën opstellen
Psychologie NIET =
- Lekenpsychologie: volkswijsheden, gezond verstand, intuïties
- Pseudopsychologie: nt-onderbouwde psychologische aannamen die zich als wet
waarheid voordoen
Bv. Grafologie:
Leesbaar: persoon met veel zelfvertrouwen die goed in zijn vel zit
Onleesbaar: persoon die veel belang hecht aan privacy en moeilijk te
doorgronden is
Psychologie = wetenschap waarbij het externe gedrag bestudeerd wordt en waarbij die
gedragsevidentie gebruikt wordt om de mentale en interne processen te begrijpen die
aan dat gedrag ten grondslag liggen.
We bestuderen het gedrag ad buitenkant om inzicht te krijgen over de mentale
processen die het gedrag bepalen. Van onmeetbaar (intern) naar meetbaar (gedrag,
extern).
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk hebben gemaakt @!
Geschiedenis
“ Psychologie heeft een lang verleden, maar een korte geschiedenis” (Ebbinghaus)
- Lang verleden: wortels in filosofie + men denkt al lang na over menselijke geest
- Korte geschiedenis: officiële start 1879: oprichting 1e psychologisch laboratorium
(Wundt)
Zo laat? Wet studie vd geest vergde verandering ih mensbeeld
Ontwikkelingen id filosofie
Oude Griekenland
Moeder van de psychologie= filosofie
Plato & Aristotles (5e-4eE vC):
o Mensen enige wezen dat universum en rol vd mens in het universum kan
begrijpen via rede (nadenken)
o Geocentrisme = wereld centraal in universum wereld geschapen voor de mens
o Ware kennis = product v rede, goddelijke ingeving en intuïtie
1
, o Plato: dualisme = geest en lichaam 2 aparte entiteiten die los staan v elkaar
De kerk (ME)
o Goddelijke ingeving, intuïtie als bron v ware kennis
o God staat garant voor waarheid = geschriften v kerk zijn meest betrouwbare
bron v kennis
Wetenschappelijke Revolutie
16e eeuw:
o Oude wijsheden blijken niet noodzakelijk correct
o Copernicus: heliocentrisme: zon staat centraal ih universum
o Wetenschappelijke studie als nieuwe bron v kennis = observatie en experimenten
o Reformatie, boekdrukkunst, ontdekkingsreizen, …
17e eeuw:
Descartes – Rationalisme
o Dualisme: begin toepassen wetenschap op lichaam
o Nativisme: kennis komt tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten
o Lichaam kan wet onderzocht worden, geest niet centrum vrije wil en rede
o Lichaam kon onderworpen worden ad wet studie.
17e-18e eeuw:
Hobbes, Locke & Hume – Empirisme
o Tegenstroming rationalisme
o Kennis komt niet tot stand via aangeboren ideeën en afgeleide inzichten, maar via
zintuiglijke ervaringen en associaties
o Geest = tabula rasa
o Inhoud geest via zintuigelijke ervaringen = kennis door observatie
o Kennis = product v ervaring + geest kan wet onderzocht worde n
19e eeuw:
Charles Darwin – Evolutietheorie
o Succesvolle voortplanting bij kenm aangepast aan omgeving
natuurlijke selectie/survival of the fittest
o Mensen product v evolutie, men kan hun gedrag bestuderen op wet manier net
zoals dieren
Maatschappij is klaar om menselijke geest te beschouwen als studieobject dat kan
bestudeerd worden op wet wijze
2
,1.3 Het ontstaan vd psychologie
Psychologische scholen
Wundt = grondlegger vd academische psychologie. In 1879 ontstond het eerste laboratorium
in Leipzig. Hier deed hij onderzoek nh bewuistzijn, bestudeerde hij de menselijke geest en
deed hier ook aan experimenten.
Introspectie = persoon kijk v binnenuit naar zichzelf. De persoon kijkt naar zijn eigen
bewustzijn door objectieve, nauwkeurige rapportering van zijn gevoelens, gedachten,
herinneringen, …
1) Structuralisme
o Ideeën v Wundt worden gebruikt en gingen nog verder structuur vh
bewustzijn onderzoeken nl bouwstenen
o Tabel v Mendel 40 000 elementen/mentale bouwstenen
o Afgeleid v introspectie MAAR onbetrouwbaar + subjectief
Reproduceerbaarheid?
Limieten ah bewustzijn dingen die mensen niet herinneren dus veel info zit
in het onbewuste.
Nut v structuralisme?
o Titchener, Kulpe
2) Functionalisme
o Tegenstroming structuralisme
o Interesse id functie vd geest/ bewustzijn
o De studie vd menselijke geest moet nuttig zijn voor de m’ij
o Geïnspireerd door Evolutietheorie en James ‘Stream of consciousness’
Bewustzijn verandert voortdurend (wat je denkt/voelt verandert continue)
3
, 3) Gestaltpsychologie
o Wertheimer, Köhler, Koffka
o Tegenbeweging structuralisme
o Focus op perceptie, want dit stuurt gedrag
“Het geheel is meer dan de som der delen” perceptie opdelen is zinloos.
Zeggen dat het opdelen niet kan (>< atomisme & structuralisten). Dit doen
structuralisten wel.
Ondersteuning via visueel illusies: belang totaalconfiguratie
o TOTALE CONFIGURATIE VH BEWUSTZIJN
4) Behaviorisme
o We kunnen niet weten wat er id mens omgaat. Het enige onderzoekbare is
het effect vd menselijke geest ie omgeving nl. gedrag. Dit kunnen we meten
ad buitenkant + objectief enkel dit zou moeten deel uitmaken vh psy
studiegebied
o Geen introspectie, maar objectieve observaties gedrag in gecontroleerde
setting.
o Streven naar positivisme (objectief verifieerbare kennis)
o Kennis kan enkel verworven worden door toepassing wet methode
o Onderscheid (on)afhankelijke variabelen
Hoe lokt een stimulus S een respons R uit? Black box psychologie/S-R-
psychologie
o Verklaren gedrag adhv leerprincipes/conditioneringsprincipes
o Zeer wet benadering nuttige inzichten: gedragstherapie, opvoeding
o Starre, mechanische visie od mens
5) Psychoanalyse
o Freud = grondlegger
o Bewustzijn + gedrag = oppervlakkige fenomenen oorsprong mentale
stoornissen & phverschillen bij onbewuste krachten
o Onbewuste ervaringen & impulsen sturen ons
o Genezing = inzicht onbewuste processen
Trauma’s in kindertijd
Onbewuste conflicten ih bewustzijn krijgen
o Wees oh belang v onbewuste processen MAAR niet gebaseerd op wet
onderzoek, maar op Freuds persoonlijke interpretaties
o Oedipuscomplex: Oedipus begeerde zijn moeder. Elke jongen of meisje in
zijn/haar ontwikkeling maakt een oedipuscomplex mee. Dit komt volgens
Freud door seksuele begeerte bij het andere ouderlijke geslacht.
4
