Dr. Prof K. Vanthomme epidemiologie 1e bach: 2e sem
EPIDEMIOLOGIE
1. INLEIDING EN DEFINITIES
epidemiologie
- EPI = over, tussen
- DEMOS = volk, mensen
- LOGOS = leer
= medische wetenschap die de frequentie van ziekte bestudeert (in een
populatie)
geneeskunde => individuen
epidemiologie => populaties
doelstellingen
beschrijven
- methode om de frequentie van ziekte en gezondheidsgerelateerde
karakteristieken in de populatie te beschrijven
verklaren
- methode om relatie met onderliggende determinanten te verklaren =
factoren die verschillen in frequentie kunnen verklaren
o factoren: persoonlijke karakteristieken, omgevingskarakteristieken…
o verklaren
causale verbanden vs niet-causale verbanden!! (samenhang
≠ causaal)
directe verbanden vs indirecte verbanden
interesses in epidemiologie
1) oorzaken van ziekte (causaal verband)
2) natuurlijk verloop van een ziekte (voorwaarde voor screeningsprogramma)
3) gezondheid van populaties
4) evaluatie van interventies
historie
John Snow
- grondleggers epidemiologie
- cholera uitbraak in London 1854
- van deur tot deur vragen stellen
- cholera in rioolwater => in pompwater
Richard Doll & Austin Bradford-Hill
- ook grondleggers van epidemiologie
- verband tussen roken en longkanker
- causaal verband
- 1e grootschalige epidemiologische studie tussen rokers en niet-rokers
kenmerken die epidemiologen interesseren
- persoonlijke factoren: biologisch, demografisch, levensstijl, genetica..
- omgevingsfactoren: direct, ruimere omgeving (macro)
- tijdsfactoren: impact van tijd/evolutie risicofactoren
verschillende factoren interageren met elkaar!!!
bv. het gezin waarin je woont (omgeving) kan impact hebben op levensstijl
(persoonlijk)
, Dr. Prof K. Vanthomme epidemiologie 1e bach: 2e sem
vragen binnen de epidemiologie (voorbeeld: acuut myocardinfarct)
- etiologische vraag:
o oorzaak/ontstaan van ziekte
o vergelijking aantal gevallen tussen groep met en zonder
‘etiologische factoren’
o rokers vs niet-rokers
- diagnostische vraag:
o vaststellen
o vergelijking tussen detectieprocedures en zoeken naar
‘diagnostische factoren’
o electrocardiogram vs enzymen in het bloed
- prognostische vraag:
o vergelijking recidieven tussen groepen met en zonder
‘prognostische factoren’
o depressie – recidief?
- therapeutische vraag:
o interventie
o vergelijking behandelingsvormen en zoeken naar ‘therapeutische
factoren’ die herstel beïnvloeden
o revalidatie vs geen revalidatie
VERGELIJKING!!!
observationele epidemiologie: bv. rookgedrag - opleidingsniveau
experimentele epidemiologie: bv. oordopjes - gehoorschade
10 belangrijkste specifieke doodsoorzaken in België
1851-55: longtuberculose, ouderdom, stuipen
1870-75: longtuberculose, bronchitis, darmontsteking
1996: ischemische hartziekten, cerebrovasculaire ziekten, hartinsufficiëntie
=> evolutie: epidemiologische transitie
=> oorzaken
o medische technologie
o voeding
o hygiëne
o onderwijs
o gezondheidszorg
o levensstandaard
o …
dia 20 niet vanbuiten leren!!: alles is geconnecteerd met elkaar in complexe
samenhang!!
(web of causation)
belangrijke begrippen
- morbiditeit: ziekte of invaliditeit
- mortaliteit: sterfte
- letaliteit: sterftegraad bij ziekte (fataliteit)
- endemie: normale schommelingen ziektefrequentie (bv. griep)
- epidemie: plots sterk verhoogde ziektefrequentie
EPIDEMIOLOGIE
1. INLEIDING EN DEFINITIES
epidemiologie
- EPI = over, tussen
- DEMOS = volk, mensen
- LOGOS = leer
= medische wetenschap die de frequentie van ziekte bestudeert (in een
populatie)
geneeskunde => individuen
epidemiologie => populaties
doelstellingen
beschrijven
- methode om de frequentie van ziekte en gezondheidsgerelateerde
karakteristieken in de populatie te beschrijven
verklaren
- methode om relatie met onderliggende determinanten te verklaren =
factoren die verschillen in frequentie kunnen verklaren
o factoren: persoonlijke karakteristieken, omgevingskarakteristieken…
o verklaren
causale verbanden vs niet-causale verbanden!! (samenhang
≠ causaal)
directe verbanden vs indirecte verbanden
interesses in epidemiologie
1) oorzaken van ziekte (causaal verband)
2) natuurlijk verloop van een ziekte (voorwaarde voor screeningsprogramma)
3) gezondheid van populaties
4) evaluatie van interventies
historie
John Snow
- grondleggers epidemiologie
- cholera uitbraak in London 1854
- van deur tot deur vragen stellen
- cholera in rioolwater => in pompwater
Richard Doll & Austin Bradford-Hill
- ook grondleggers van epidemiologie
- verband tussen roken en longkanker
- causaal verband
- 1e grootschalige epidemiologische studie tussen rokers en niet-rokers
kenmerken die epidemiologen interesseren
- persoonlijke factoren: biologisch, demografisch, levensstijl, genetica..
- omgevingsfactoren: direct, ruimere omgeving (macro)
- tijdsfactoren: impact van tijd/evolutie risicofactoren
verschillende factoren interageren met elkaar!!!
bv. het gezin waarin je woont (omgeving) kan impact hebben op levensstijl
(persoonlijk)
, Dr. Prof K. Vanthomme epidemiologie 1e bach: 2e sem
vragen binnen de epidemiologie (voorbeeld: acuut myocardinfarct)
- etiologische vraag:
o oorzaak/ontstaan van ziekte
o vergelijking aantal gevallen tussen groep met en zonder
‘etiologische factoren’
o rokers vs niet-rokers
- diagnostische vraag:
o vaststellen
o vergelijking tussen detectieprocedures en zoeken naar
‘diagnostische factoren’
o electrocardiogram vs enzymen in het bloed
- prognostische vraag:
o vergelijking recidieven tussen groepen met en zonder
‘prognostische factoren’
o depressie – recidief?
- therapeutische vraag:
o interventie
o vergelijking behandelingsvormen en zoeken naar ‘therapeutische
factoren’ die herstel beïnvloeden
o revalidatie vs geen revalidatie
VERGELIJKING!!!
observationele epidemiologie: bv. rookgedrag - opleidingsniveau
experimentele epidemiologie: bv. oordopjes - gehoorschade
10 belangrijkste specifieke doodsoorzaken in België
1851-55: longtuberculose, ouderdom, stuipen
1870-75: longtuberculose, bronchitis, darmontsteking
1996: ischemische hartziekten, cerebrovasculaire ziekten, hartinsufficiëntie
=> evolutie: epidemiologische transitie
=> oorzaken
o medische technologie
o voeding
o hygiëne
o onderwijs
o gezondheidszorg
o levensstandaard
o …
dia 20 niet vanbuiten leren!!: alles is geconnecteerd met elkaar in complexe
samenhang!!
(web of causation)
belangrijke begrippen
- morbiditeit: ziekte of invaliditeit
- mortaliteit: sterfte
- letaliteit: sterftegraad bij ziekte (fataliteit)
- endemie: normale schommelingen ziektefrequentie (bv. griep)
- epidemie: plots sterk verhoogde ziektefrequentie
