STATISTIEK IV: MULTIVARIATE DATA-ANALYSE
3de bachelor psychologie
1
,Gebaseerd op de powerpoints en lessen van Prof. Olivier Mairesse
INHOUDSOPGAVE
INLEIDING – VERKENNEN VAN DATA .......................................................................................................................... 5
1 Waarom data-analyse? ...................................................................................................................................5
2 Verkennen van data ........................................................................................................................................5
3 Analyse missing data .......................................................................................................................................7
4 Outliers ..........................................................................................................................................................14
5 Assumpties ....................................................................................................................................................16
6 Datatransformatie .........................................................................................................................................20
7 Dummy codering ...........................................................................................................................................23
8 Besluit ............................................................................................................................................................24
(CO)VARIANTIE-ANALYSE 1 ........................................................................................................................................ 25
1 ANOVA ...........................................................................................................................................................25
2 One-way ANOVA ...........................................................................................................................................27
3 Parameters schatten .....................................................................................................................................31
4 ANOVA tabel ..................................................................................................................................................34
5 voorbeeld ......................................................................................................................................................35
6 Contrasten .....................................................................................................................................................39
7 Meervoudige vergelijkingen .........................................................................................................................46
8 ANCOVA .........................................................................................................................................................53
VARIANTIE-ANALYSE 2 ............................................................................................................................................... 60
1 2-factor anova ...............................................................................................................................................60
2 Statistisch model ...........................................................................................................................................60
3 Voordelen ......................................................................................................................................................64
4 Anova tabel....................................................................................................................................................68
5 uitwerking voorbeelden ................................................................................................................................71
6 Repeated measures anova ............................................................................................................................76
7 Mixed design .................................................................................................................................................81
8 samenvatting .................................................................................................................................................86
REGRESSIE-ANALYSE: MEERVOUDIGE LINEAIRE REGRESSIE ..................................................................................... 87
1 Doel................................................................................................................................................................87
2 Enkelvoudige regressie .................................................................................................................................87
3 Statistisch model voor regressie: populatie-regressievergelijking...............................................................89
4 Grafische voorstelling meervoudige regressie .............................................................................................90
5 Data voor meervoudige regressie.................................................................................................................91
6 Regressie parameters schatten: b ................................................................................................................91
7 Regressie parameters schatten: s ................................................................................................................93
8 Regressie parameters schatten: b ................................................................................................................93
9 Betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen voor b1 ....................................................................94
10 ANOVA tabel .............................................................................................................................................94
11 Kwadratensommen grafisch .....................................................................................................................96
12 Variantie-analyse voor regressie ..............................................................................................................96
13 Determinatiecoëfficiënt: R2 ......................................................................................................................97
14 Variantie-analyse voor regressie ..............................................................................................................97
15 Aangepaste (adjusted) R2 .........................................................................................................................98
16 Voorspellen van studiesucces ..................................................................................................................99
2
,Gebaseerd op de powerpoints en lessen van Prof. Olivier Mairesse
17 Verkennen van de data: beschrijvende steekproefgrootheden ..............................................................99
18 Visuele inspectie van variabelen ........................................................................................................... 100
19 Correlatiematrix ..................................................................................................................................... 100
20 Correlatie versus regressie .................................................................................................................... 103
21 Residuen onderzoeken .......................................................................................................................... 103
22 Normaal-kwantiel diagram .................................................................................................................... 104
23 Verfijning van het model: 1ste model..................................................................................................... 104
24 Gevolgen voor interpretatie .................................................................................................................. 105
25 GPA voorspellen AHV SAT ..................................................................................................................... 106
26 Regressie met alle verklarende variabelen ........................................................................................... 106
27 Multicolineariteit ................................................................................................................................... 107
28 Meervoudige regressie rapporteren (APA) ........................................................................................... 109
LOGISTISCHE REGRESSIE .......................................................................................................................................... 111
1 Overzicht .................................................................................................................................................... 111
2 Statistisch model ........................................................................................................................................ 111
3 Betrouwbaarheidsintervallen (BI) en toetsen ........................................................................................... 117
4 Uitwerking voorbeeld................................................................................................................................. 118
5 Meervoudige logistische regressie ............................................................................................................ 120
6 Uitwerking voorbeeld................................................................................................................................. 121
7 Voor-en nadelen......................................................................................................................................... 122
8 Uitbreiding naar een multinomiaal model ................................................................................................ 123
9 Softwarematig ............................................................................................................................................ 128
10 Logistische regressie rapporteren (APA) ............................................................................................... 128
MEDIATIE & MODERATIE ......................................................................................................................................... 129
1 Introductie: causale relaties....................................................................................................................... 129
2 Mediatie-analyse ........................................................................................................................................ 135
3 Mediatie-analyse in JASP ........................................................................................................................... 143
4 Moderatie analyse...................................................................................................................................... 146
5 Moderatie-analyse in JASP (Analoog voor SPSS!) ...................................................................................... 149
6 Integratie moderatie/mediatie .................................................................................................................. 150
FACTORANALYSE ...................................................................................................................................................... 152
1 Factoranalyse ............................................................................................................................................. 152
2 Statistische assumptie ................................................................................................................................ 155
3 Opsplitsen variantie ................................................................................................................................... 155
4 Methoden voor FA ..................................................................................................................................... 156
5 Hoeveel factoren? ...................................................................................................................................... 158
6 Factoren interpreteren? ............................................................................................................................ 163
7 Functionele principale componenten analyse – FPCA .............................................................................. 170
CLUSTERANALYSE .................................................................................................................................................... 177
1 Clusteranalyse ............................................................................................................................................ 177
2 Kenmerken van het model ......................................................................................................................... 178
3 Similariteitsmaten ...................................................................................................................................... 179
4 Clusterprocedure ....................................................................................................................................... 183
5 Besluit ......................................................................................................................................................... 193
6 SHINY-APP .................................................................................................................................................. 194
SEM .......................................................................................................................................................................... 196
3
, Gebaseerd op de powerpoints en lessen van Prof. Olivier Mairesse
1 Praktisch voorbeeld.................................................................................................................................... 196
2 Wat is SEM? ................................................................................................................................................ 197
3 Confirmatorische factor analyse ................................................................................................................ 198
4 Structural model......................................................................................................................................... 207
5 Pad-analyse ................................................................................................................................................ 210
6 SEM ............................................................................................................................................................. 211
PSYCHOLOGISCHE NETWERKANALYSE .................................................................................................................... 213
1 Psychologische netwerkbenadering .......................................................................................................... 213
2 Netwerkstructuren ..................................................................................................................................... 215
3 Voorwaardelijke afhankelijkheid................................................................................................................ 220
4 Pairwise Markov Random Fields (PMRF) ................................................................................................... 220
5 Modelselectie ............................................................................................................................................. 221
6 Netwerkstabiliteit ....................................................................................................................................... 224
7 centraliteit .................................................................................................................................................. 225
8 Factoranalyse vs netwerkanalyse .............................................................................................................. 228
9 Directed netwerken ................................................................................................................................... 230
10 longitudinaal onderzoek ........................................................................................................................ 231
EXAMENINFO ........................................................................................................................................................... 233
4