Samenvatting Psychologie| Arteveldehogeschool | 2025/26

Samenvatting psychologie kerst
Hoofdstuk 1: Een psychologisch kader
1. Onenigheid over de definitie
1.1 Interne onenigheid

Intern kent de psychologie verschillende theoretische benaderingen

deze stromingen verschillen in:

- hun opvatting over wat het object van de psychologie moet zijn
- de methode waarmee ze denken aan wetenschap te moeten doen


Psychologie is een Grieks woord

Psyche = ziel, geest

Logos = het woord van, de leer over

Samenhangend is dit = de leer over de ziel van de mensen



Waar de ziel of geest voor staat is onduidelijk en dubbelzinnig:

- mentale processen
- bewustzijnsverschijnselen
- denken, voelen en handelen van mensen
- wetenschap over de ervaringen van mensen

 dit zijn verschillende definities = babylonische spraakverwarring
=> mensen snappen niet wat anderen bedoelen, definities zijn
onduidelijk



1.2 Externe onenigheid

Het valt extern op dat veel onderwerpen die in de psychologie
bestudeerd worden, ook in andere wetenschappen bestudeerd worden

Psychologie benadert het gedrag op het niveau van het individu

Sociologie kijkt naar gedrag van mensen vanuit een
maatschappelijke invalshoek en naar maatschappelijke invloeden

Biologie focust op de lichamelijke aspecten van het gedrag

Antropologie bestudeert (sociale) gedrag van volken en
bevolkingsgroepen

1

, Telkens gaat het wel over het gedrag van mensen => is
gemeenschappelijk



Raakvlakken tussen deze verschillende wetenschappelijke benaderingen

- Raakvlak psychologie en sociologie  sociale psychologie
- Raakvlak biologie en psychologie  biologische psychologie
- Raakvlak psychologie en antropologie  crossculturele psychologie




2. Een definitie van wat psychologie is


Psychologie = een wetenschappelijke benadering van menselijke
gedragingen, gevoelens, gedachten en interacties en de verschillende
factoren die het gedrag, de gedachten, de gevoelens en de interacties van
mensen beïnvloeden.

3 belangrijke elementen in de definitie:

- Psychologie is een wetenschappelijke benadering
 Kennis onderscheiden via wetenschappelijke methoden en daardoor
zekere kwaliteit garanderen
- Psychologie gaat over gedragingen, gevoelens, gedachten en
interacties
 Wijze waarop dit uitgelokt wordt door allerlei prikkels en situaties, het is
niet zichtbaar maar leiden we af uit wat mensen zeggen en doen =
NIET zonder risico
- Psychologie gaat over de verschillende factoren die het gedrag, de
gevoelens, de gedachten en de interacties van mensen beïnvloeden
 Bestuderen deze zaken niet alleen, zijn geïnteresseerd in hoe deze
zaken (gedachten, gedrag, gevoelens en interacties) tot stand komen



2

,Op een wetenschappelijke manier op zoek naar de oorzaken van het
gedrag van mensen

- Interne gedragsdeterminanten of persoonsgebonden factoren
- Externe gedragsdeterminanten of omgevingsgebonden factoren



2.1 Een wetenschappelijke benadering van
gedragingen, gevoelens, gedachten en interacties
2.1.1 wetenschappelijke kennis vs mensenkennis

Psychologie is wetenschappelijke kennis en onderscheidt zich van
mensenkennis

Mensenkennis = inzicht dat mensen tijdens hun leven opbouwen over hoe
andere mensen zich gedragen

We zijn geïnteresseerd in het doen en laten van anderen, houden ook
rekening met eigen gedrag  maakt samenleven mogelijk



Wetenschappelijke kennis = kennis die werd verzameld op basis van een
wetenschappelijke methode.



Wetenschappelijke kennis onderscheidt zich van mensenkennis doordat:
(3)

 wetenschappelijke kennis is geobjectiveerde kennis
= werkelijkheid objectiveren: feiten, empirisch materiaal, resultaten
zonder vertekening presenteren
mensenkennis => subjectieve indrukken of vooringenomen
standpunt

 wetenschappelijke kennis is betrouwbare kennis
= kennis verzameld op basis van wetenschappelijk onderzoek (aan
regels en afspraken voldoen)
 herhaalbaarheid of repliceerbaarheid (andere onderzoekers tot
zelfde bevindingen komen)
 controleerbaarheid van onderzoek (transparant zijn om derden
toe te laten)
mensenkennis is op warrige, selectieve en toevallige indrukken
gebaseerd, blindelings aangenomen. Eenmalige ervaring of



3

, gebeurtenis, niet gecheckt als je tot dezelfde conclusies zou
komen




 wetenschappelijke kennis is valide kennis
resultaten van onderzoek worden toegepast op:
- andere populaties
- andere situaties
- andere momenten
dan deze waarop het onderzoek is uitgevoerd
= maat voor hoe algemeen de resultaten van een onderzoek zijn
mensenkennis wordt alleen toegepast op specifieke mensen,
specifieke situaties en een specifiek tijdstip


Psychologie en wetenschap

Psychologie verschilt en is geen wetenschap zoals fysica of chemie (=
resultaten altijd zo onder dezelfde omstandigheden)

Menselijke gedrag is zo complex => nooit universeel geldende
uitspraken kunnen worden gedaan, geen eenduidige kern

Psychologie helpt ons wel de waarschijnlijkheid van gedragingen,
gedachtes, gevoelens en interacties in te schatten

Maakt duidelijk hoe mensen doorgaans en gemiddeld genomen reageren
 NOOIT absolute zekerheid, want je hebt individuele variaties



2.1.2 twee wetenschappelijke tradities: kwantitatief en kwalitatief
onderzoek

twee wetenschappelijke tradities:

- natuurwetenschappelijke benadering, kwantitatief onderzoek
- menswetenschappelijke benadering, kwalitatief onderzoek



 natuurwetenschappelijke benadering: kwantitatief onderzoek
cijfergegevens worden verzameld en geanalyseerd om objectieve
conclusies te trekken (tabellen en grafieken)



4