Estate planning alle
hoorcolleges uitgewerkt
1
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 Introductie ............................................................................................................55
Wat is estate planning? ................................................................................................................... 55
Het multidisciplinaire karakter ........................................................................................................ 56
Vennootschapsrechtelijke randvoorwaarden ................................................................................... 57
Levenstestament en bestuurdersbevoegdheden .............................................................................. 58
Inkomstenbelasting en wettelijke verdeling ...................................................................................... 59
Schenkingen en de legitieme portie ................................................................................................. 60
Schenkingen en waardering (Art. 4:66 BW) ................................................................................... 61
De beperking van de 5-jaarstermijn .............................................................................................. 62
Schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik .......................................................................... 63
Uitzonderingen op art. 4:66 BW ................................................................................................... 65
Het begrip estate planning ...........................................................................................................66
Overlijden als juridisch ankerpunt ................................................................................................... 66
Het multidisciplinaire karakter van estate planning ......................................................................66
Civielrechtelijke dimensie ............................................................................................................... 66
Fiscale dimensie ............................................................................................................................ 66
Vennootschapsrechtelijke randvoorwaarden ...............................................................................67
De blokkeringsregeling van artikel 2:195 BW .................................................................................... 67
Belang voor de notariële praktijk ..................................................................................................... 67
Het levenstestament en bestuurdersbevoegdheden......................................................................... 67
Inleiding......................................................................................................................................... 67
Het levenstestament als instrument van estate planning ..............................................................68
Doel en functie van het levenstestament ......................................................................................... 68
De volmacht als kern van het levenstestament ................................................................................ 68
De bijzondere positie van de bestuurder .......................................................................................69
De bestuurder als orgaan van de rechtspersoon............................................................................... 69
Artikel 2:9 BW en de behoorlijke taakvervulling ................................................................................. 69
Waarom bestuurdersbevoegdheden persoonlijk zijn .....................................................................69
Vertrouwensfunctie ........................................................................................................................ 69
Aansprakelijkheid van bestuurders .................................................................................................. 70
2
,De grenzen van vertegenwoordiging .............................................................................................70
Geen volledige overdracht van de bestuursfunctie ........................................................................... 70
Geen “delegatie van bestuur” ......................................................................................................... 70
Wat wél mogelijk is ......................................................................................................................70
Volmacht voor uitvoerende handelingen .......................................................................................... 70
Onderscheid tussen beleid en uitvoering ......................................................................................... 71
Het probleem van wilsonbekwaamheid van een bestuurder ..........................................................71
Praktische risico’s .......................................................................................................................... 71
Gevaar van bestuurlijke stilstand ..................................................................................................... 72
Oplossingen binnen het vennootschapsrecht ...............................................................................72
Benoeming van een medebestuurder .............................................................................................. 72
Statutaire opvolgingsregelingen ...................................................................................................... 72
Certificeringsstructuren en STAK’s .................................................................................................. 72
Het belang voor de notariële praktijk ............................................................................................73
Integrale advisering ........................................................................................................................ 73
Voorkomen van schijnzekerheid ...................................................................................................... 73
Conclusie....................................................................................................................................73
De wettelijke verdeling.................................................................................................................... 74
De wettelijke verdeling ................................................................................................................74
Het uitgangspunt van de wettelijke verdeling .................................................................................... 74
De positie van de kinderen .............................................................................................................. 74
De verzorgingsgedachte achter de wettelijke verdeling .................................................................75
Bescherming van de langstlevende ................................................................................................. 75
Concentratie van vermogen ............................................................................................................ 75
De geldvordering van de kinderen ................................................................................................76
Civielrechtelijk karakter van de vordering ......................................................................................... 76
Niet-opeisbaarheid van de vordering ............................................................................................... 76
De inkomstenbelasting en box 3 ...................................................................................................76
Het systeem van box 3 .................................................................................................................... 76
Het probleem bij de wettelijke verdeling .......................................................................................... 77
Geen box 3-heffing over de niet-opeisbare vordering .....................................................................77
Artikel 5.3 Wet IB 2001 .................................................................................................................... 77
3
, Waarom deze uitzondering bestaat ................................................................................................. 77
De economische werkelijkheid ....................................................................................................78
Geen directe vermogensbeschikking ............................................................................................... 78
Uitgestelde vermogensvorming ....................................................................................................... 78
De positie van de langstlevende ouder .........................................................................................78
Het vermogen blijft bij de langstlevende ........................................................................................... 78
Economische voordelen ................................................................................................................. 78
Rente op de kindsvordering ..........................................................................................................79
Oprenting van de vordering ............................................................................................................. 79
Estate planningfunctie .................................................................................................................... 79
Spanningsveld tussen verzorging en vermogensoverdracht ...........................................................79
Twee belangen ............................................................................................................................... 79
Fiscale ondersteuning van deze balans ........................................................................................... 79
De rol van de notaris ....................................................................................................................80
Uitleg aan erfgenamen .................................................................................................................... 80
Estate planning en fiscale optimalisatie ........................................................................................... 80
Conclusie....................................................................................................................................80
Schenkingen en de legitieme portie ................................................................................................. 80
Inleiding......................................................................................................................................... 80
De legitieme portie ......................................................................................................................81
Het karakter van de legitieme portie ................................................................................................ 81
Waarom de legitieme bescherming nodig heeft ................................................................................ 81
De legitimaire massa ...................................................................................................................81
Artikel 4:65 BW............................................................................................................................... 81
Het doel van de legitimaire massa ................................................................................................... 82
Schenkingen als onderdeel van estate planning ............................................................................82
Vermogensoverdracht tijdens leven ................................................................................................ 82
Spanningsveld met de legitieme ...................................................................................................... 82
Waardering van schenkingen: artikel 4:66 BW ...............................................................................83
Hoofdregel: waardering op het moment van schenking ..................................................................... 83
Waardestijgingen blijven buiten beschouwing .................................................................................. 83
Het estate planningeffect van artikel 4:66 BW ...............................................................................83
4
hoorcolleges uitgewerkt
1
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 Introductie ............................................................................................................55
Wat is estate planning? ................................................................................................................... 55
Het multidisciplinaire karakter ........................................................................................................ 56
Vennootschapsrechtelijke randvoorwaarden ................................................................................... 57
Levenstestament en bestuurdersbevoegdheden .............................................................................. 58
Inkomstenbelasting en wettelijke verdeling ...................................................................................... 59
Schenkingen en de legitieme portie ................................................................................................. 60
Schenkingen en waardering (Art. 4:66 BW) ................................................................................... 61
De beperking van de 5-jaarstermijn .............................................................................................. 62
Schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik .......................................................................... 63
Uitzonderingen op art. 4:66 BW ................................................................................................... 65
Het begrip estate planning ...........................................................................................................66
Overlijden als juridisch ankerpunt ................................................................................................... 66
Het multidisciplinaire karakter van estate planning ......................................................................66
Civielrechtelijke dimensie ............................................................................................................... 66
Fiscale dimensie ............................................................................................................................ 66
Vennootschapsrechtelijke randvoorwaarden ...............................................................................67
De blokkeringsregeling van artikel 2:195 BW .................................................................................... 67
Belang voor de notariële praktijk ..................................................................................................... 67
Het levenstestament en bestuurdersbevoegdheden......................................................................... 67
Inleiding......................................................................................................................................... 67
Het levenstestament als instrument van estate planning ..............................................................68
Doel en functie van het levenstestament ......................................................................................... 68
De volmacht als kern van het levenstestament ................................................................................ 68
De bijzondere positie van de bestuurder .......................................................................................69
De bestuurder als orgaan van de rechtspersoon............................................................................... 69
Artikel 2:9 BW en de behoorlijke taakvervulling ................................................................................. 69
Waarom bestuurdersbevoegdheden persoonlijk zijn .....................................................................69
Vertrouwensfunctie ........................................................................................................................ 69
Aansprakelijkheid van bestuurders .................................................................................................. 70
2
,De grenzen van vertegenwoordiging .............................................................................................70
Geen volledige overdracht van de bestuursfunctie ........................................................................... 70
Geen “delegatie van bestuur” ......................................................................................................... 70
Wat wél mogelijk is ......................................................................................................................70
Volmacht voor uitvoerende handelingen .......................................................................................... 70
Onderscheid tussen beleid en uitvoering ......................................................................................... 71
Het probleem van wilsonbekwaamheid van een bestuurder ..........................................................71
Praktische risico’s .......................................................................................................................... 71
Gevaar van bestuurlijke stilstand ..................................................................................................... 72
Oplossingen binnen het vennootschapsrecht ...............................................................................72
Benoeming van een medebestuurder .............................................................................................. 72
Statutaire opvolgingsregelingen ...................................................................................................... 72
Certificeringsstructuren en STAK’s .................................................................................................. 72
Het belang voor de notariële praktijk ............................................................................................73
Integrale advisering ........................................................................................................................ 73
Voorkomen van schijnzekerheid ...................................................................................................... 73
Conclusie....................................................................................................................................73
De wettelijke verdeling.................................................................................................................... 74
De wettelijke verdeling ................................................................................................................74
Het uitgangspunt van de wettelijke verdeling .................................................................................... 74
De positie van de kinderen .............................................................................................................. 74
De verzorgingsgedachte achter de wettelijke verdeling .................................................................75
Bescherming van de langstlevende ................................................................................................. 75
Concentratie van vermogen ............................................................................................................ 75
De geldvordering van de kinderen ................................................................................................76
Civielrechtelijk karakter van de vordering ......................................................................................... 76
Niet-opeisbaarheid van de vordering ............................................................................................... 76
De inkomstenbelasting en box 3 ...................................................................................................76
Het systeem van box 3 .................................................................................................................... 76
Het probleem bij de wettelijke verdeling .......................................................................................... 77
Geen box 3-heffing over de niet-opeisbare vordering .....................................................................77
Artikel 5.3 Wet IB 2001 .................................................................................................................... 77
3
, Waarom deze uitzondering bestaat ................................................................................................. 77
De economische werkelijkheid ....................................................................................................78
Geen directe vermogensbeschikking ............................................................................................... 78
Uitgestelde vermogensvorming ....................................................................................................... 78
De positie van de langstlevende ouder .........................................................................................78
Het vermogen blijft bij de langstlevende ........................................................................................... 78
Economische voordelen ................................................................................................................. 78
Rente op de kindsvordering ..........................................................................................................79
Oprenting van de vordering ............................................................................................................. 79
Estate planningfunctie .................................................................................................................... 79
Spanningsveld tussen verzorging en vermogensoverdracht ...........................................................79
Twee belangen ............................................................................................................................... 79
Fiscale ondersteuning van deze balans ........................................................................................... 79
De rol van de notaris ....................................................................................................................80
Uitleg aan erfgenamen .................................................................................................................... 80
Estate planning en fiscale optimalisatie ........................................................................................... 80
Conclusie....................................................................................................................................80
Schenkingen en de legitieme portie ................................................................................................. 80
Inleiding......................................................................................................................................... 80
De legitieme portie ......................................................................................................................81
Het karakter van de legitieme portie ................................................................................................ 81
Waarom de legitieme bescherming nodig heeft ................................................................................ 81
De legitimaire massa ...................................................................................................................81
Artikel 4:65 BW............................................................................................................................... 81
Het doel van de legitimaire massa ................................................................................................... 82
Schenkingen als onderdeel van estate planning ............................................................................82
Vermogensoverdracht tijdens leven ................................................................................................ 82
Spanningsveld met de legitieme ...................................................................................................... 82
Waardering van schenkingen: artikel 4:66 BW ...............................................................................83
Hoofdregel: waardering op het moment van schenking ..................................................................... 83
Waardestijgingen blijven buiten beschouwing .................................................................................. 83
Het estate planningeffect van artikel 4:66 BW ...............................................................................83
4
