Voortgezet
technisch lezen
Voortgezet technisch lezen Doel technisch lezen
Na de eerste graad: Na de eerste graad:
- Vaak onterecht minder expliciet ingezet op technisch Schriftelijke code kunnen kraken zonder er bewust bij na te denken
lezen = directe woordherkenning (gevolg van automatisering)
- Belangrijk om dat wél te doen tot in 6e lj vanwege nieuwe - woorden onmiddellijk herkennen
woordtypes: - niet-klankzuivere, meerlettergrepige en andere moeilijke woorden
o Leenwoorden vlot én vloeiend lezen
o qu- o vlot: vlot uitspreken, betekenis oproepen
o -ion o vloeiend: lezen van woordgroepen = woorden die bij
o -eum elkaar horen als één geheel lezen, met de juiste intonatie,
- Vaak niet in methodes, wel aanwezig in rijke, complexere pauzes laten vallen waar nodig
leesteksten
o Moeilijkere woordenschat De leesboog
o Langere zinnen ATL: letters verklanken
o Meer abstracte inhoud VTL: directe woordherkenning, meerdere woorden gelijktijdig
- Vloeiend lezen is niet automatisch verworven na overzien = leesboog
aanvankelijk leesonderwijs: - Een leesboog
o langdurig oefenen en onderhouden o Groep betekenisvolle woorden die je samen leest i.p.v.
o risicolezers: leestechniek onvoldoende woord per woord verhoogt het tempo slaat brug tussen
geautomatiseerd leestechniek en leesbegrip
problemen met leesbegrip complexere rijke
Leestechnieken
Aanvankelijk lezen
- Elementaire leeshandeling
Voortgezet technisch lezen
- Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen
(indirecte woordherkenning)
- Lezen met behulp van morfologische analyse
- Lezen met behulp van de visuele woordvorm (directe
woordherkenning)
- Lezen met behulp van de context (anticiperend lezen)
, Overzicht
leestechnieken
1) Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen (indirecte 2) Lezen met behulp van morfologische analyse
woordherkenning) - Morfeem
= visuele synthese o Kleinste woord dat een betekenis heeft. Bv on-, -lijk,
- Een lettercombinatie verklanken (bv. schr) meer ruimte gevoel,..
werkgeheugen om betekenis te koppelen aan woorden - Foneem
Mogelijke lettercombinaties: o Kleinste spraakklank die een betekenis heeft. Bv maan –
man
- Cluster: combinatie van medeklinkers (str, spr, kl, nk …).
- Grafeem
- Spellingspatroon: combinatie van zowel klinkers , als medeklinkers
o Kleinste lettercombinatie die betekenisverschil geeft. Bv: i ,
(ak, open, aan …)
Vaste lettercombinaties: a, aa, ie, oe
Kijken naar de opbouw van een woord om vlotter te lezen.
- Als aai, ooi, eeuw
na verloop van tijd meer verkorting lezen met behulp van visuele = tussenstap tussen elementaire leeshandeling & directe
woordherkenning.
woordvorm = directe woordherkenning
Hoe bevorderen? = voor lezen van langere woorden
- Wisselrijtjes laten lezen = rij woorden die steeds in één klank
verschillen. - De afzonderlijke woorden van een samenstelling: werkblad, eigeel,
rodelinzensoep
3) Lezen met behulp van visuele woordvorm = automatiseren - Een grondwoord én voor- en achtervoegsels: ongevoelig
- = NIET decoderen onmiddellijk herkennen obv de vorm Meerlettergrepige woorden zijn vaak opgebouwd uit meerdere morfemen.
- Vooral bij veelgebruikte woorden: - Bv : onvriendelijk 3 verschillende morfemen
o Lidwoorden
o Namen
o ….
Hoe bevorderen?
- Inzetten op de andere leestechnieken
- NIET woorden van buiten laten leren
- Vrije morfemen
Referentiewoorden worden vaak aangeleerd via directe woordherkenning
o = concrete betekenis, kunnen los voorkomen)
(maan, roos, vis) o Bv : vriend
4) Lezen met behulp van context
= vlotter lezen door gebruik te maken van de context
- Techniek die gericht is op de inhoud (meer dan op de vorm) en dus ook op het lezen van
zinnen/teksten (niet op losse woorden).
- De lezer maakt gebruik van zijn tekstbegrip en kennis van de wereld. Hij herkent zo halve zinnen of
meer in één keer.
Bottom-up model
- Eerst woord per woord decoderen en betekenis geven en daarna de hele tekst begrijpen
Sterke lezers combineren dit met:
- Top down lezen = Actief gebruik maken van context om betekenis aan woorden te geven.
o Tekstopbouw
o Illustraties
o Kennis teksttype
Hoe ondersteunt context?
- Leestechniek : helpt moeilijk decodeerbare woorden te herkennen vlotter lezen
technisch lezen
Voortgezet technisch lezen Doel technisch lezen
Na de eerste graad: Na de eerste graad:
- Vaak onterecht minder expliciet ingezet op technisch Schriftelijke code kunnen kraken zonder er bewust bij na te denken
lezen = directe woordherkenning (gevolg van automatisering)
- Belangrijk om dat wél te doen tot in 6e lj vanwege nieuwe - woorden onmiddellijk herkennen
woordtypes: - niet-klankzuivere, meerlettergrepige en andere moeilijke woorden
o Leenwoorden vlot én vloeiend lezen
o qu- o vlot: vlot uitspreken, betekenis oproepen
o -ion o vloeiend: lezen van woordgroepen = woorden die bij
o -eum elkaar horen als één geheel lezen, met de juiste intonatie,
- Vaak niet in methodes, wel aanwezig in rijke, complexere pauzes laten vallen waar nodig
leesteksten
o Moeilijkere woordenschat De leesboog
o Langere zinnen ATL: letters verklanken
o Meer abstracte inhoud VTL: directe woordherkenning, meerdere woorden gelijktijdig
- Vloeiend lezen is niet automatisch verworven na overzien = leesboog
aanvankelijk leesonderwijs: - Een leesboog
o langdurig oefenen en onderhouden o Groep betekenisvolle woorden die je samen leest i.p.v.
o risicolezers: leestechniek onvoldoende woord per woord verhoogt het tempo slaat brug tussen
geautomatiseerd leestechniek en leesbegrip
problemen met leesbegrip complexere rijke
Leestechnieken
Aanvankelijk lezen
- Elementaire leeshandeling
Voortgezet technisch lezen
- Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen
(indirecte woordherkenning)
- Lezen met behulp van morfologische analyse
- Lezen met behulp van de visuele woordvorm (directe
woordherkenning)
- Lezen met behulp van de context (anticiperend lezen)
, Overzicht
leestechnieken
1) Lezen met behulp van letterclusters en spellingspatronen (indirecte 2) Lezen met behulp van morfologische analyse
woordherkenning) - Morfeem
= visuele synthese o Kleinste woord dat een betekenis heeft. Bv on-, -lijk,
- Een lettercombinatie verklanken (bv. schr) meer ruimte gevoel,..
werkgeheugen om betekenis te koppelen aan woorden - Foneem
Mogelijke lettercombinaties: o Kleinste spraakklank die een betekenis heeft. Bv maan –
man
- Cluster: combinatie van medeklinkers (str, spr, kl, nk …).
- Grafeem
- Spellingspatroon: combinatie van zowel klinkers , als medeklinkers
o Kleinste lettercombinatie die betekenisverschil geeft. Bv: i ,
(ak, open, aan …)
Vaste lettercombinaties: a, aa, ie, oe
Kijken naar de opbouw van een woord om vlotter te lezen.
- Als aai, ooi, eeuw
na verloop van tijd meer verkorting lezen met behulp van visuele = tussenstap tussen elementaire leeshandeling & directe
woordherkenning.
woordvorm = directe woordherkenning
Hoe bevorderen? = voor lezen van langere woorden
- Wisselrijtjes laten lezen = rij woorden die steeds in één klank
verschillen. - De afzonderlijke woorden van een samenstelling: werkblad, eigeel,
rodelinzensoep
3) Lezen met behulp van visuele woordvorm = automatiseren - Een grondwoord én voor- en achtervoegsels: ongevoelig
- = NIET decoderen onmiddellijk herkennen obv de vorm Meerlettergrepige woorden zijn vaak opgebouwd uit meerdere morfemen.
- Vooral bij veelgebruikte woorden: - Bv : onvriendelijk 3 verschillende morfemen
o Lidwoorden
o Namen
o ….
Hoe bevorderen?
- Inzetten op de andere leestechnieken
- NIET woorden van buiten laten leren
- Vrije morfemen
Referentiewoorden worden vaak aangeleerd via directe woordherkenning
o = concrete betekenis, kunnen los voorkomen)
(maan, roos, vis) o Bv : vriend
4) Lezen met behulp van context
= vlotter lezen door gebruik te maken van de context
- Techniek die gericht is op de inhoud (meer dan op de vorm) en dus ook op het lezen van
zinnen/teksten (niet op losse woorden).
- De lezer maakt gebruik van zijn tekstbegrip en kennis van de wereld. Hij herkent zo halve zinnen of
meer in één keer.
Bottom-up model
- Eerst woord per woord decoderen en betekenis geven en daarna de hele tekst begrijpen
Sterke lezers combineren dit met:
- Top down lezen = Actief gebruik maken van context om betekenis aan woorden te geven.
o Tekstopbouw
o Illustraties
o Kennis teksttype
Hoe ondersteunt context?
- Leestechniek : helpt moeilijk decodeerbare woorden te herkennen vlotter lezen
