Praktijk gericht onderzoek samenvatting
Hoofdstuk 1: introductie
Omschrijvin Onderzoek doen we dagelijks: dagdagelijks onderzoek onderscheidt zich van wetenschappelijk onderzoek
g praktijk
gericht Wetenschappelijk onderzoek?
onderzoek Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces, waarbij men op een systematische manier,
betrouwbare en geldige gegevens of data verzamelt en analyseert, om onderzoeksvragen te beantwoorden,
die vertrekken van een probleemstelling
Binnen wetenschappelijk onderzoek maakt men een (theoretisch) onderscheid tussen:
praktijkgericht onderzoek
fundamenteel onderzoek
Wat houdt dit onderscheid in?
Onderscheid heeft betrekking op doel van onderzoek
bij praktijkgericht onderzoek:
- via kennis en inzicht, bijdragen aan de oplossing van een praktijkprobleem
bij fundamenteel onderzoek
- de algemene kennis over de werkelijkheid vergroten
- Hieruit kunnen practische oplossingen voortvloeien, maar niet primaire doel
Universiteiten doen ook fundamenteel onderzoek, hogescholen doen uitsluitend praktijkgericht onderzoek
Voorbeelden fundamenteel onderzoek
Onderzoek naar hoe sociale ongelijkheid ontstaat en in stand wordt gehouden.
Onderzoek naar de organisatie en de functie van instituties zoals het gezin, het onderwijs, de politiek en
de economie.
Onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van sociale veranderingen, zoals de opkomst van nieuwe
sociale bewegingen, technologische ontwikkelingen of veranderingen in de normen en waarden van
mensen.
Voorbeelden praktijkgericht onderzoek
Bvb. in de context van schuldhulpverlening:
Effectiviteit van interventies: Onderzoek naar de effectiviteit van verschillende
schuldhulpverleningsmethoden, zoals budgetcoaching, schuldsanering en psychosociale begeleiding
Toegankelijkheid van schuldhulpverlening: Onderzoek naar de factoren die de toegang tot
schuldhulpverlening belemmeren, zoals stigma, bureaucratie en financiële drempels.
Preventie van schuldenproblematiek: Onderzoek naar de factoren die leiden tot schuldenproblemen en de
ontwikkeling van preventieve maatregelen.
Nut van praktijkgericht onderzoek
Sinds 1994 is het doen van praktijkgericht onderzoek een kernopdracht van hogescholen (decreet van 30 juni
1994)
Redenen voor kernopdracht onderzoek:
1 Via praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek band versterken tussen opleiding, werkveld en
wetenschappelijke wereld;
2 Innovatie binnen de betrokken sector;
3 Expertiseopbouw en professionalisering van de medewerkers;
4 Kwaliteitsvolle onderwijs- en curriculumvernieuwing;
5 Sterk gevormde alumni.
Aandacht voor praktijkgericht onderzoek blijkt ook uit visie van hogeschool die studenten wil laten groeien tot
excellente professionals
Excellente professional? cfr. X-factor model
Om het beroepsmatig handelen steeds opnieuw te verbeteren en te innoveren, is het doen van
praktijkgericht onderzoek onontbeerlijk
1
, Specifiek voor studenten sociaal werk? Binnen sociaal werk is er nood aan:
Signaleren (kernopdracht)
Wat is signaleren?
- Wijzen op lacunes in het beleid en sociale wantoestanden aanklagen
- Op verschillende beleidsniveaus mogelijk: binnen een team, een organisatie, Vlaams, Federaal of
Europees niveau
Evidence Based Practice (EBP)
Wat is EBP?
= Gebruik maken van praktijken waarvan impact via onderzoeksresultaten is aangetoond
EBP en signaleren onmogelijk zonder praktijkgericht onderzoek
Te verwerven eindcompetenties en onderzoekende houding
PXL heeft de volgende eindcompetenties onderzoek voor studenten vastgelegd:
1. De student kan niet vertrouwde complexe probleemsituaties in de beroepspraktijk zelfstandig definiëren
en analyseren.
2. De student kan geselecteerde methodes en hulpmiddelen innovatief aanwenden.
3. De student kan relevante (theoretische/wetenschappelijke en praktische) gegevens verzamelen,
integreren, verwerken (interpreteren) en evalueren.
4. De student kan op basis van een gegevensverzameling en -analyse een zinvolle oplossing uitwerken voor
de gestelde probleemsituatie in een specifiek domein.
5. De student kan informatie, ideeën, problemen en oplossingen rapporteren aan specialisten en leken.
6. De student reflecteert kritisch over het doorlopen proces, het uiteindelijke product en zichzelf.
- Cfr. PXL moeten studenten de volgende onderzoekende houding verwerven:
Competenties onderzoekend handelen en onderzoekende houding zijn vastgelegd door PXL hogeschool en
overgenomen in onze opleiding. Op eindniveau te bewijzen in de bachelorproef. De Bachelorproef is het
sluitstuk van de leerlijn onderzoekend handelen waarin de student aantoont de competenties onderzoekend
handelen te hebben verworven.
Literatuur- versus empirisch onderzoek
Onderscheid literatuur- en empirisch onderzoek?
Literatuuronderzoek: Geen fase van eigen dataverzameling en/of analyse. de reeds bestaande literatuur
(bronnen) over een bepaald onderwerp wordt grondig bestudeerd en weergegeven
Empirisch onderzoek: Fase van dataverzameling en/of analyse
Literatuuronderzoek maakt deel uit van elk empirisch onderzoek
Hoezo? Empirisch onderzoek moet verder bouwen op bestaande theoretische en methodologische kennis
Belangrijk in verschillende fases van empirisch onderzoek
Afbakening van probleem tot probleemstelling
Formulering van onderzoeksvragen
Ontwerpen van onderzoek (cfr. grondvorm, dataverzamelingsmethode, te toetsen hypothesen,
operationalisering kenmerken)
Goed literatuuronderzoek?
- NIET: simpele opsomming/samenvatting van alle beschikbare info
- Wel: kritische bespreking van meest relevante info
Relevante bronnen zoeken/vinden?
- Zoek via goede zoektermen
2
, - Zoek slim
- Zoek zowel in vak- als wetenschappelijke literatuur
- Zoek in verschillende soorten bronnen, zoals tijdschriftartikelen, boeken, webpagina’s ….
- Zoek zeker naar onderzoeksrapporten
- Controleer de bruikbaarheid (relevantie, actualiteit, betrouwbaarheid) van gevonden bronnen
- Refereer naar je bronnen via tekstreferenties en lijstreferenties in APA-stijl
Kwantitatief versus kwalitatief onderzoek
2Grondvormen (= basisvormen) in empirisch onderzoek, Welke?
Kwantitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek
Opmerking: ook combinatie (=multi-methodenonderzoek) mogelijk
Vertrekpunt: ander ontologisch perspectief
Ontologisch perspectief?
= opvattingen over de aard van de werkelijkheid
Ontologisch perspectief kwantitatief onderzoek?
opvattingen over de aard van de werkelijkheid?
Werkelijkheid is externe realiteit die bestaat buiten onze gedachten en percepties om en voor iedereen
hetzelfde is
Als dusdanig kan men ‘objectieve’ kennis over de werkelijkheid bekomen. Objectieve kennis bekomt men
door (kwantificeerbare) verschijnselen te categoriseren en te tellen (en nadien statistisch te analyseren).
Onderzoeksvragen gaan over ‘hoeveel’, ‘hoe groot’, ‘hoe vaak’ of ‘in welke mate’ iets in de werkelijkheid
voorkomt.
Omschrijving kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief onderzoek is een type onderzoek waarbij de onderzoeker gegevens/data verzamelt die in cijfers
uit te drukken zijn. Het doel ervan is om ‘objectieve’ kennis over de werkelijkheid te verkrijgen. De analyse
van de gegevens gebeurt via berekeningen, of statistische analyse. Men probeert tot bevindingen te komen
die niet alleen van toepassing zijn op de onderzochte eenheden zelf, maar naar een grotere achterliggende
groep te veralgemenen zijn.
Ontologisch perspectief kwalitatief onderzoek?
Opvattingen over de aard van de werkelijkheid?
Werkelijkheid is meervoudig, subjectief want afhankelijk van menselijke interpretaties en
ervaringen/belevingen (door mensen geconstrueerde werkelijkheid waarbij verschillende mensen eenzelfde
situatie op een andere manier kunnen ervaren/beleven)
3
, Kennis bekomt men door het echt/diepgaand begrijpen of ‘verstehen’, door als het ware in hun schoenen te
gaan staan en tot hun leefwereld door te dringen
Op deze wijze wordt rijke, gedetailleerde informatie bekomen die niet in cijfers uit te drukken is (wat
statistische analyse onmogelijk maakt)
Breed generaliseren van de bevindingen is niet de bedoeling
Omschrijving kwalitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek is een type onderzoek dat gericht is op het begrijpen van menselijke ervaringen en
perspectieven. Het verzamelt hierover gegevens die niet in cijfers uit te drukken zijn. Het doel ervan is om
rijke, gedetailleerde informatie te verkrijgen over complexe, subjectieve ervaringen. Omdat de resultaten
meestal specifiek zijn voor een bepaalde setting of groep mensen, zijn ze niet bedoeld om breed te
generaliseren.
Kennisgericht versus ontwerpend praktijkgericht onderzoek
Men maakt ook het onderscheid in kennisgericht en ontwerpend praktijkgericht onderzoek
• Kennisgericht praktijkgericht onderzoek?
- Leidt tot kennis en inzicht in het praktijkprobleem
- Vaak mondt dit uit in aanbevelingen om veranderingen/interventies door te voeren in de praktijk
• Ontwerpend praktijkgericht onderzoek?
- Leidt tot effectieve interventies in de praktijk die men test en bijstuurt
- Er gaat kennisgericht praktijkgericht onderzoek aan vooraf
4
Hoofdstuk 1: introductie
Omschrijvin Onderzoek doen we dagelijks: dagdagelijks onderzoek onderscheidt zich van wetenschappelijk onderzoek
g praktijk
gericht Wetenschappelijk onderzoek?
onderzoek Wetenschappelijk onderzoek is een doelgericht proces, waarbij men op een systematische manier,
betrouwbare en geldige gegevens of data verzamelt en analyseert, om onderzoeksvragen te beantwoorden,
die vertrekken van een probleemstelling
Binnen wetenschappelijk onderzoek maakt men een (theoretisch) onderscheid tussen:
praktijkgericht onderzoek
fundamenteel onderzoek
Wat houdt dit onderscheid in?
Onderscheid heeft betrekking op doel van onderzoek
bij praktijkgericht onderzoek:
- via kennis en inzicht, bijdragen aan de oplossing van een praktijkprobleem
bij fundamenteel onderzoek
- de algemene kennis over de werkelijkheid vergroten
- Hieruit kunnen practische oplossingen voortvloeien, maar niet primaire doel
Universiteiten doen ook fundamenteel onderzoek, hogescholen doen uitsluitend praktijkgericht onderzoek
Voorbeelden fundamenteel onderzoek
Onderzoek naar hoe sociale ongelijkheid ontstaat en in stand wordt gehouden.
Onderzoek naar de organisatie en de functie van instituties zoals het gezin, het onderwijs, de politiek en
de economie.
Onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van sociale veranderingen, zoals de opkomst van nieuwe
sociale bewegingen, technologische ontwikkelingen of veranderingen in de normen en waarden van
mensen.
Voorbeelden praktijkgericht onderzoek
Bvb. in de context van schuldhulpverlening:
Effectiviteit van interventies: Onderzoek naar de effectiviteit van verschillende
schuldhulpverleningsmethoden, zoals budgetcoaching, schuldsanering en psychosociale begeleiding
Toegankelijkheid van schuldhulpverlening: Onderzoek naar de factoren die de toegang tot
schuldhulpverlening belemmeren, zoals stigma, bureaucratie en financiële drempels.
Preventie van schuldenproblematiek: Onderzoek naar de factoren die leiden tot schuldenproblemen en de
ontwikkeling van preventieve maatregelen.
Nut van praktijkgericht onderzoek
Sinds 1994 is het doen van praktijkgericht onderzoek een kernopdracht van hogescholen (decreet van 30 juni
1994)
Redenen voor kernopdracht onderzoek:
1 Via praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek band versterken tussen opleiding, werkveld en
wetenschappelijke wereld;
2 Innovatie binnen de betrokken sector;
3 Expertiseopbouw en professionalisering van de medewerkers;
4 Kwaliteitsvolle onderwijs- en curriculumvernieuwing;
5 Sterk gevormde alumni.
Aandacht voor praktijkgericht onderzoek blijkt ook uit visie van hogeschool die studenten wil laten groeien tot
excellente professionals
Excellente professional? cfr. X-factor model
Om het beroepsmatig handelen steeds opnieuw te verbeteren en te innoveren, is het doen van
praktijkgericht onderzoek onontbeerlijk
1
, Specifiek voor studenten sociaal werk? Binnen sociaal werk is er nood aan:
Signaleren (kernopdracht)
Wat is signaleren?
- Wijzen op lacunes in het beleid en sociale wantoestanden aanklagen
- Op verschillende beleidsniveaus mogelijk: binnen een team, een organisatie, Vlaams, Federaal of
Europees niveau
Evidence Based Practice (EBP)
Wat is EBP?
= Gebruik maken van praktijken waarvan impact via onderzoeksresultaten is aangetoond
EBP en signaleren onmogelijk zonder praktijkgericht onderzoek
Te verwerven eindcompetenties en onderzoekende houding
PXL heeft de volgende eindcompetenties onderzoek voor studenten vastgelegd:
1. De student kan niet vertrouwde complexe probleemsituaties in de beroepspraktijk zelfstandig definiëren
en analyseren.
2. De student kan geselecteerde methodes en hulpmiddelen innovatief aanwenden.
3. De student kan relevante (theoretische/wetenschappelijke en praktische) gegevens verzamelen,
integreren, verwerken (interpreteren) en evalueren.
4. De student kan op basis van een gegevensverzameling en -analyse een zinvolle oplossing uitwerken voor
de gestelde probleemsituatie in een specifiek domein.
5. De student kan informatie, ideeën, problemen en oplossingen rapporteren aan specialisten en leken.
6. De student reflecteert kritisch over het doorlopen proces, het uiteindelijke product en zichzelf.
- Cfr. PXL moeten studenten de volgende onderzoekende houding verwerven:
Competenties onderzoekend handelen en onderzoekende houding zijn vastgelegd door PXL hogeschool en
overgenomen in onze opleiding. Op eindniveau te bewijzen in de bachelorproef. De Bachelorproef is het
sluitstuk van de leerlijn onderzoekend handelen waarin de student aantoont de competenties onderzoekend
handelen te hebben verworven.
Literatuur- versus empirisch onderzoek
Onderscheid literatuur- en empirisch onderzoek?
Literatuuronderzoek: Geen fase van eigen dataverzameling en/of analyse. de reeds bestaande literatuur
(bronnen) over een bepaald onderwerp wordt grondig bestudeerd en weergegeven
Empirisch onderzoek: Fase van dataverzameling en/of analyse
Literatuuronderzoek maakt deel uit van elk empirisch onderzoek
Hoezo? Empirisch onderzoek moet verder bouwen op bestaande theoretische en methodologische kennis
Belangrijk in verschillende fases van empirisch onderzoek
Afbakening van probleem tot probleemstelling
Formulering van onderzoeksvragen
Ontwerpen van onderzoek (cfr. grondvorm, dataverzamelingsmethode, te toetsen hypothesen,
operationalisering kenmerken)
Goed literatuuronderzoek?
- NIET: simpele opsomming/samenvatting van alle beschikbare info
- Wel: kritische bespreking van meest relevante info
Relevante bronnen zoeken/vinden?
- Zoek via goede zoektermen
2
, - Zoek slim
- Zoek zowel in vak- als wetenschappelijke literatuur
- Zoek in verschillende soorten bronnen, zoals tijdschriftartikelen, boeken, webpagina’s ….
- Zoek zeker naar onderzoeksrapporten
- Controleer de bruikbaarheid (relevantie, actualiteit, betrouwbaarheid) van gevonden bronnen
- Refereer naar je bronnen via tekstreferenties en lijstreferenties in APA-stijl
Kwantitatief versus kwalitatief onderzoek
2Grondvormen (= basisvormen) in empirisch onderzoek, Welke?
Kwantitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek
Opmerking: ook combinatie (=multi-methodenonderzoek) mogelijk
Vertrekpunt: ander ontologisch perspectief
Ontologisch perspectief?
= opvattingen over de aard van de werkelijkheid
Ontologisch perspectief kwantitatief onderzoek?
opvattingen over de aard van de werkelijkheid?
Werkelijkheid is externe realiteit die bestaat buiten onze gedachten en percepties om en voor iedereen
hetzelfde is
Als dusdanig kan men ‘objectieve’ kennis over de werkelijkheid bekomen. Objectieve kennis bekomt men
door (kwantificeerbare) verschijnselen te categoriseren en te tellen (en nadien statistisch te analyseren).
Onderzoeksvragen gaan over ‘hoeveel’, ‘hoe groot’, ‘hoe vaak’ of ‘in welke mate’ iets in de werkelijkheid
voorkomt.
Omschrijving kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief onderzoek is een type onderzoek waarbij de onderzoeker gegevens/data verzamelt die in cijfers
uit te drukken zijn. Het doel ervan is om ‘objectieve’ kennis over de werkelijkheid te verkrijgen. De analyse
van de gegevens gebeurt via berekeningen, of statistische analyse. Men probeert tot bevindingen te komen
die niet alleen van toepassing zijn op de onderzochte eenheden zelf, maar naar een grotere achterliggende
groep te veralgemenen zijn.
Ontologisch perspectief kwalitatief onderzoek?
Opvattingen over de aard van de werkelijkheid?
Werkelijkheid is meervoudig, subjectief want afhankelijk van menselijke interpretaties en
ervaringen/belevingen (door mensen geconstrueerde werkelijkheid waarbij verschillende mensen eenzelfde
situatie op een andere manier kunnen ervaren/beleven)
3
, Kennis bekomt men door het echt/diepgaand begrijpen of ‘verstehen’, door als het ware in hun schoenen te
gaan staan en tot hun leefwereld door te dringen
Op deze wijze wordt rijke, gedetailleerde informatie bekomen die niet in cijfers uit te drukken is (wat
statistische analyse onmogelijk maakt)
Breed generaliseren van de bevindingen is niet de bedoeling
Omschrijving kwalitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek is een type onderzoek dat gericht is op het begrijpen van menselijke ervaringen en
perspectieven. Het verzamelt hierover gegevens die niet in cijfers uit te drukken zijn. Het doel ervan is om
rijke, gedetailleerde informatie te verkrijgen over complexe, subjectieve ervaringen. Omdat de resultaten
meestal specifiek zijn voor een bepaalde setting of groep mensen, zijn ze niet bedoeld om breed te
generaliseren.
Kennisgericht versus ontwerpend praktijkgericht onderzoek
Men maakt ook het onderscheid in kennisgericht en ontwerpend praktijkgericht onderzoek
• Kennisgericht praktijkgericht onderzoek?
- Leidt tot kennis en inzicht in het praktijkprobleem
- Vaak mondt dit uit in aanbevelingen om veranderingen/interventies door te voeren in de praktijk
• Ontwerpend praktijkgericht onderzoek?
- Leidt tot effectieve interventies in de praktijk die men test en bijstuurt
- Er gaat kennisgericht praktijkgericht onderzoek aan vooraf
4
