Samenvatting van Hoofdstuk 1, van Deel 5, Grondwettelijk Recht (Deel Sottiaux)

Deel 2(5): Grondrechten




H1: Algemene leerstukken
De Inleiding
Filosofische grondslagen
De klassieke rechtvaardigingstheorie (Art. 1 UVRM)
-> De menselijke waardigheid is de grondslag van alle mensenrechten
-> De mens is een autonoom en vrij wezen
- Kan zelf rationeel keuze’s maken tussen
goed en kwaad
= Natuurrecht (Locke)
-> De staat moet deze respecteren
Kritiek
Jeremy Bethany: Vond dat je uit de natuur geen rechten kon onttrekken
-> Deze zullen namelijk altijd gekleurd zijn door de visies v.d.
ontdekker
Hoe kun je uit een feitelijk gegeven rechten ontlenen?
Marxisme: Mensenrechten = de burgerlijke ideologie die slechts de
eigenbelangen van de bezittende klasse dient
Universeel karakter v.d. mensenrechten
In het beginsel zijn de universeel.
-> Er moet wel voldoende ruimte w/ gelaten oor plaats-,
cultuur-, en tijdgebonden verschillen
= Er is interpretatie- en beleidsvrijheid

,Historische evolutie en voornaamste bronnen
Nationaal niveau
Historische documenten
-> De Magna Carta: Het habeus corpus principe (Art. 5 EVRM)
-> Bill of Rights (1689): Verbod op cruel and unusual
punishments (Art. 3 EVRM) -> Déclaration des droits de
l’Homme et du citoyen
-> VS Bill of rights (Amendementen v.d. GW): De mensenrechten
- In amendementen want de founding fathers vonden deze
vanzelfsprekend - Uiteindelijk schriftelijk toegevoegd om de lidstaten te
doen ratificeren
De Belgische Grondwet
Titel II: De Belgen en hun rechten
-> Oorspronkelijk klassiek-liberale rechten
->Latere toevoegingen: Recht op Privacy, De sociaal-
economische rechten, …
Formeel beperkingssysteem
-> Bescherming tegen de UM (Niet de WM)
- Grote discontent naar Willem I (UM)
- Minder angst voor de Wetgever
(WM) ∟> Vermoeden dat deze
vrijheidslievend is - Bv. Art 19 GW
∟> Mening
uiten is strafbaar als de wet dit bepaald
= Inperking vd grondwet in de formele zin -
First Amendment (VS)
∟> Tegenovergestelde van de BE GW
∟> Congress (het parlement) mag geen rechten inperken
- Staten beschermen tegen de federale OH
- Wantrouwen in de Wetgever


Internationaal niveau
1948 (UVRM): Een louter principiële verklaring (Niet-bindend)
Visie op Soevereiniteit
-> Hoe de staat onderdanen behandeld werd oorspronkelijk hieronder gezien
- Bemoeiing hierin zou een schending betekenen
- Deze Visie komt ten einde na WOII
Consensus w/ bereikt na WOII (Eleanor Roosevelt = Drijvende Kracht)
-> Alle bestaande GW ’ten werden met elkaar vergeleken
en er werd naar de doorsnede gekeken
-> Art. 1 UVRM (Controversieel): Spreekt zich (niet) uit over de grondslag
- Verschillende culturen / Religies zien een andere grondslag
- Er werd besloten om te zwijgen over de filosofische
grondslag

, 1966 UVRM werd omgezet in een bindende tekst – Discussie over welke rechten
bindend moeten zijn
-> W-Blok: De liberale grondrechten – BUPO-Verdrag
-> O-Blok: Sociaal-Economische
rechten -- IVESCR

Europees niveau
De raad van Europa
Het Congres van Europa (1948): Zorgde voor het EVRM (1950)
-> Antwoord op de Holocaust en Boodschap naar het communistisch blok
EVRM heeft een supranationaal karakter
-> Beslissingen kunnen gebeuren buiten de wil
-> Arresten Europees hof rechten v.d. mens zijn bindend
-> Het particulier klachtenrecht
- Individuen zijn ook bekwaam
-> EHRM heeft wel een uitputtingsvereiste
( Eerst alle nationale opties gebruiken)
-> Inhoudelijke beperkingssysteem ( Bv. Art. 10 EVRM)
- De bepaling is niet absoluut
∟> Beperkingen bij wet vereist voor een democratische
samenleving worden toegestaan - Bij wet voorzien = alle
rechtsgronden
Europese Unie
Arrest HvJ 1970 (internationale handelsgesellschaft)
-> EU-recht mag niet getoetst w/ aan de nationale grondrechten
- Maar EU-recht moet deze grondrechten wel eerbiedigen


Europese Unie zou toetreden tot het EVRM
-> Tot op de dag van vandaag nog niet gebeurt
-> HvJ is hiertegen, Want dan zouden ze onder de
rechters in Straatsburg komen.