Samenvatting van Hoofdstuk 2, van Deel 5, Grondwettelijk Recht (Deel Sottiaux)

H2: Overzicht van enkele belangrijke
grondrechten
Vrijheid van meningsuiting
Bronnen
De Grondwet
-> Art. 19 Gw, Arts. 25, 148 en 150
De mensenrechtenverdragen
-> Art. 10 EVRM
Art. 10 en 11 EU-Handvest

Grondslag
Instrumentele argumenten
- Democratieargument: Democratie vereist vrij debat over het
gevoerde beleid - Persoonlijke ontwikkeling van het individu: Je moet zelf
kunnen kiezen wat je consumeert en wat je hierover denkt
- Waarheidsvinding: Iedereen kan zich
vergissen, ook de OH. ∟> Het is dus gevaarlijk om de OH
te laten beslissen wat waar is ∟> Vrije markt van ideeën
∟> Als je
onwaarheden verbiedt dreigt de waarheid dood dogma te worden
- De waarheid verliest dan namelijk kracht
- Veiligheidsventiel: Door bepaalde ideeën te verbieden winnen ze juist aan
kracht
Niet-instrumentele argument
- De Vrijheid van meningsuiting is een constitutief bestandsdeel van
een rechtvaardige samenleving
- De OH dient haar burgers te behandelen als rationele
en autonome wezens

Toepassingsgebied
Wat is de betekenis van “Meningsuiting”
-> GW / EVRM geven zeer ruime invulling
-> Het medium doet er niet toe (=
beschermd) [Art. 10 EVRM] -> Non-verbale
handelingen zijn ook beschermd - Bv.
Verbranden van een vlag, verbranding van oproepingsbrieven, …
-> Meningen die kwetsen, schokken of verontrusten zijn ook beschermd
Wat zijn de positieve verplichtingen
-> De beschermingen moeten ingesteld worden

, Persvrijheid
-> Ondersteund het vrij politiek debat
-> Middel om de ideeën van Politieke leiders te kennen
-> de Pers wordt gezien als de waakhond
van de democratie (Sunday Times t. VK)
= Kern van dit grondrecht
- Niet voorbehouden voor professionele journalisten


-> Omvat enkele bijkomende garanties
- Regeling inzake bronnengeheim (Goodwin t. VK)
∟> Klokkenluidersbescherming
∟> Wet 7/4/2005: Bronnen kunnen wel worden
vrijgegeven wanneer het strikt noodzakelijk is om misdrijven tegen
de fysieke persoon te voorkomen

Beperkingen
Algemeen beperkingssysteem
Art. 10 EVRM bevat een algemeen beperkingsclausule
-> Beperking moet bij wet voorzien zijn en noodzakelijk zijn in een democratische
samenleving -> Bij wet voorzien ≠ formele wet
- Voor BE wel zo (Art. 19 GW)
EHRM zal de toetsingsintensiteit aanpassen aan de aard van de meningsuiting
-> Politieke meningsuitingen / meningsuiting i.v.m. het
algemeen debat = Verregaande bescherming
∟> Hierdoor genieten
journalisten een hoog beschermingsniveau -> Toegelaten
kritiek t.a.v. de OH is ruimer dan t.a.v. een privépersoon
Preventieve maatregelen
Art. 19 en 25 Gw wijzen op een algemeen verbod van preventieve maatregelen
Art. 584 Ger.W geeft de rechter in kort geding bepaalde rechten
-> Bv. Verspreidingsverbod (Zaak Roussau): Dit
verbod is in strijd met het bovenstaand verbod
Vanaf wanneer is een maatregel repressief? – Criterium van de reële verspreiding
-> Censuur kan pas na verloop van een reële
verspreiding worden opgelegd
Bescherming van de drukpers
Art. 25 Gw bevat een cascadesysteem voor de AH
-> Privé-censuur tegengaan
-> Deze hiërarchie moet teleologisch worden geïnterpreteerd
-> Journalisten worden hierdoor wel AH voor een lichte fout
Art. 148 Gw Bij drukpersmisdrijven kan de sluiting van deuren met algemene
stemmen