Samenvatting Hoofdstuk 10: Het hormoonstelsel (het endocriene stelsel)

Hoofdstuk 10: Het endocriene stelsel:


Inleiding:

 Hormonen dragen bij tot homeostase van milieu intérieur (samen met het
autonoom zenuwstelsel = AZS)

 Autonoom zenuwstelsel
 Gericht op snelle kortdurende veranderingen van milieu interieur
 Endocrien stelsel
 Langzamere maar meer nauwkeurige aanpassingen aan milieu interieur
op langere termijn
 Endocriene (hormonale) klieren liggen verspreid over het hele lichaam
 Groepen cellen die hormonen afscheiden naar milieu interieur
 inwendige secretie = hormonen = chemische boodschapper –
stoffen of signaalstoffen
 Celgroepen zijn omgeven door uitgebreid netwerk van capillairen
 Hormonen diffunderen naar bloedbaan
 Via bloed naar doelorganen en doelweefsels

Hormonale klieren:

Hypofyse Hersenaanhangsel

Epifyse Pijnappelklier

Glandula thyroïdea Schildklier

Glandula parathyroïdea Bijschildklier

Thymus Zwezerik

Glandula suprarenalis Bijnier

Eilandjes van Langherhans In pancreas




1 Anatomie en fysiologie: Het hormoonstelsesl (het endocriene stelsel)

,Ovaria Eierstokken

Testes Teelballen



De structuur van de hormonen:

Drie chemische groepen:

 Aminozuurderivaten:
 Adrenaline
 Schildklierhormonen
 Melatonine
 Peptide hormonen (= ketens van aminozuren)
 Insuline, oxytocine, groeihormoon, prolactine
 Vetderivativen (onoplosbaar in water, binden aan transporteiwitten)
 Steroïden (bv. testosteron, oestrogenen, progesteron
 Eiconsandoïden (bv. prostaglandinen)

Doelcellen – hormoonreceptoren:

 Doelcellen
 Cellen in periferie die op een specifiek hormoon kunnen reageren
 Hormoonreceptor  specificiteit
 Een eiwit in het celmembraan of in het cytoplasma of de celkern waaraan
een bepaald hormoon zich bindt om zijn werking op een doelcel in gang te
zetten
 Hormoon-receptor-binding is te vergelijken met het sleutel-slot
mechanisme




2 Anatomie en fysiologie: Het hormoonstelsesl (het endocriene stelsel)

, Soorten hormoonreceptoren

Extracellulaire receptoren

 Gelegen in het celmembraan
 Doel van:
 Adrenaline, noradrenaline  buitenste opp.
 Peptidehormonen  buitenste opp.
 Eicosandoïden  binnenste opp.
 Werkt door middel van een 2de signaalstof, ook ‘second messenger’ genoemd
 Gevolg = activering van kinase  verandering in
 Enzym-activiteit
 Membraandoorlaatbaarheid

Intracellulaire receptoren

 Liggen in cytoplasma of celkern
 Doel van steroïden en schildklierhormonen
 Werkt via wijzigingen in de genexpressie  eiwitsynthese
 Schildklierhormonen hebben ook uitwerking op mitochondriën




3 Anatomie en fysiologie: Het hormoonstelsesl (het endocriene stelsel)