Orthodontie
LES 1
Wat is orthodontie?
Orthodontie is een specialisatie binnen de tandheelkunde gericht op:
• Functionele verbetering (betere beet, kauwfunctie, spraak)
• Esthetische verbetering (tandstand, glimlach)
• Mondgezondheid (makkelijker reinigbare dentitie)
Orthodontische behandeling verloopt via:
1. Diagnostiek (foto’s, scan, RX)
2. Behandelplanning
3. Actieve behandeling (beugel/aligners)
4. Retentie (resultaat behouden)
Rol van de mondhygiënist (MH) in de orthodontiepraktijk
De MH speelt een ondersteunende en preventieve rol:
Belangrijkste taken:
- Mondhygiëne-instructie
- Reinigen van apparatuur
- Dieetadvies
- Motivatie & begeleiding
- Complicaties signaleren
- Documentatie (foto’s, scans, afdrukken)
- Assistentie bij controles
Belangrijk principe:
De orthodontist stelt diagnoses en past apparatuur aan.
De MH werkt binnen het KB mondhygiënist. Werken binnen het KB (koninklijk besluit)
mondhygiënist betekent dat je als mondhygiënist alleen de wettelijk toegestane
handelingen uitvoert en diagnoses of aanpassingen van orthodontische apparatuur altijd
aan de orthodontist overlaat.
Orthodontische apparatuur & mondhygiëne
, 1. Brackets (vaste beugel)
Brackets zijn bevestigingsslotjes op tanden die samen met een orthodontische draad
tandverplaatsing mogelijk maken.
Probleem: Plaque-retentie stijgt wat lijdt tot cariës & gingivitis risico.
MH-focus:
- Poetsinstructies (bv. Charters-methode)
- Reinigen rond brackets & bovenmolaren
- Controle mondhygiëne-index (MHI)
TYPE BRACKET KENMERKEN GOOD TO KNOW
VOLGENS LIGATIE Conventionele -Elastiekjes Meer plaque retentie,
-Metalen ligaturen elastiekjes verkleuren en
brackets
nodig meer wrijving.
Zelfligerende -Ingebouwd clip slot Minder wrijving,
systeem hygiënisch gunstiger en
brackets
minder verkleuring.
VOLGENS Metalen -Meest gebruikt Goedkoop maar wel
-Zeer sterk zichtbaar.
MATERIAAL
Keramische -Tandkleurig Breekbaarder, meer
wrijving en slijtage risico.
Saffier(transparant) -Bijna onzichtbaar Duur
VOLGENS Buccale brackets standaard
PLAATSING
Linguale brackets Onzichtbaar, moeilijker
schoon te houden en
technisch complexer
2. Clear Aligners
Transparante uitneembare beugels.
MH-begeleiding:
- Draagduur (meestal 20–22u/dag)
- Alleen uit bij eten/drinken (geen suikerhoudende dranken)
- Reiniging aligners
- Compliance controleren
- Mondhygiëne bewaken
Niet dragen zoals voorgeschreven gevolgen:
- Behandeling werkt niet
- Trackingproblemen
- Nieuwe scans nodig
Charters-poetsmethode
,Borstel wordt schuin richting brackets geplaatst → helpt reinigen rond slotjes en draad.
Complicaties herkennen
MH moet problemen signaleren en rapporteren:
- Mechanische defecten (losse bracket, draad)
- Gingivitis / decalcificaties
- Slechte mondhygiëne
Wat mag de MH wel/niet plaatsen?
❌ Geen vaste apparatuur (VA) plaatsen/verwijderen
✅ Uitneembare apparatuur & losse hulpmiddelen → vaak wel toegestaan
Mondfotografie & documentatie
Belangrijk voor diagnose en opvolging.
Types
- Extra-oraal (EO) → profiel, NHP (Natural Head Position) cruciaal
- Intra-oraal (IO) → occlusie, tandbogen
- IO scan / afdrukken
- RX’en → OPG & RSP
Fouten (bv. verkeerde NHP) → verkeerde metingen.
Afdrukken kwaliteitscriteria
✅ Geen luchtbellen > 1 mm
✅ Laatste molaren zichtbaar
✅ Geen vervorming
✅ Frenula en omslagplooi
✅Geen bloed en overmatig speeksel
Asap uitgieten
Scan voordelen:
• Comfortabeler voor patiënt
• Directe digitale workflow en visualisatie
• Real-time occlusiecontrole
• Tijdbesparend MH en patient
Patiëntenbegeleiding
Orthobehandeling = langdurig → discipline nodig.
MH-rol:
, • Motiveren
• Empathisch communiceren
• Ouders betrekken
• Omgaan met weerstand
Vaste apparatuur (VA)
1. Eerste consult → uitleg & indicatie
2. Dossieropstelling → foto’s, scan, RX
3. Bespreking → behandelplan door orthodontist
4. (Seperatie elastiekjes)
5. Plaatsing → brackets + instructies
6. Controles (4–6 weken)
7. Debonding verwijderen van brackets, lijmresten en polijsten
8. Retentiecontroles na 3-6-12 mnd
Tijdens controles:
• Modules/draad wisselen
• Reinigen
• MH bijsturen
• Elastieken uitleggen
Vroege orthodontie
Vroege orthodontie (interceptieve orthodontie) richt zich op het tijdig herkennen en
bijsturen van groei- en ontwikkelingsproblemen bij kinderen, meestal tussen 7 en 9 jaar,
wanneer kaakgroei nog sterk beïnvloedbaar is. Op jonge leeftijd kan je de kaakgroei nog
sturen, waardoor latere complexe behandelingen of extracties soms vermeden worden.
Dossieropstelling:
Beeldvorming verzamelen
- Extra-orale foto’s (gezicht)
- Intra-orale foto’s (tanden / beet)
Modellen maken van het gebit
- IO-scan of klassieke afdrukken
Röntgenfoto’s nemen
- OPG (panoramische opname)
- RSP / tele (schedelprofiel)
Administratieve & klinische registratie
LES 1
Wat is orthodontie?
Orthodontie is een specialisatie binnen de tandheelkunde gericht op:
• Functionele verbetering (betere beet, kauwfunctie, spraak)
• Esthetische verbetering (tandstand, glimlach)
• Mondgezondheid (makkelijker reinigbare dentitie)
Orthodontische behandeling verloopt via:
1. Diagnostiek (foto’s, scan, RX)
2. Behandelplanning
3. Actieve behandeling (beugel/aligners)
4. Retentie (resultaat behouden)
Rol van de mondhygiënist (MH) in de orthodontiepraktijk
De MH speelt een ondersteunende en preventieve rol:
Belangrijkste taken:
- Mondhygiëne-instructie
- Reinigen van apparatuur
- Dieetadvies
- Motivatie & begeleiding
- Complicaties signaleren
- Documentatie (foto’s, scans, afdrukken)
- Assistentie bij controles
Belangrijk principe:
De orthodontist stelt diagnoses en past apparatuur aan.
De MH werkt binnen het KB mondhygiënist. Werken binnen het KB (koninklijk besluit)
mondhygiënist betekent dat je als mondhygiënist alleen de wettelijk toegestane
handelingen uitvoert en diagnoses of aanpassingen van orthodontische apparatuur altijd
aan de orthodontist overlaat.
Orthodontische apparatuur & mondhygiëne
, 1. Brackets (vaste beugel)
Brackets zijn bevestigingsslotjes op tanden die samen met een orthodontische draad
tandverplaatsing mogelijk maken.
Probleem: Plaque-retentie stijgt wat lijdt tot cariës & gingivitis risico.
MH-focus:
- Poetsinstructies (bv. Charters-methode)
- Reinigen rond brackets & bovenmolaren
- Controle mondhygiëne-index (MHI)
TYPE BRACKET KENMERKEN GOOD TO KNOW
VOLGENS LIGATIE Conventionele -Elastiekjes Meer plaque retentie,
-Metalen ligaturen elastiekjes verkleuren en
brackets
nodig meer wrijving.
Zelfligerende -Ingebouwd clip slot Minder wrijving,
systeem hygiënisch gunstiger en
brackets
minder verkleuring.
VOLGENS Metalen -Meest gebruikt Goedkoop maar wel
-Zeer sterk zichtbaar.
MATERIAAL
Keramische -Tandkleurig Breekbaarder, meer
wrijving en slijtage risico.
Saffier(transparant) -Bijna onzichtbaar Duur
VOLGENS Buccale brackets standaard
PLAATSING
Linguale brackets Onzichtbaar, moeilijker
schoon te houden en
technisch complexer
2. Clear Aligners
Transparante uitneembare beugels.
MH-begeleiding:
- Draagduur (meestal 20–22u/dag)
- Alleen uit bij eten/drinken (geen suikerhoudende dranken)
- Reiniging aligners
- Compliance controleren
- Mondhygiëne bewaken
Niet dragen zoals voorgeschreven gevolgen:
- Behandeling werkt niet
- Trackingproblemen
- Nieuwe scans nodig
Charters-poetsmethode
,Borstel wordt schuin richting brackets geplaatst → helpt reinigen rond slotjes en draad.
Complicaties herkennen
MH moet problemen signaleren en rapporteren:
- Mechanische defecten (losse bracket, draad)
- Gingivitis / decalcificaties
- Slechte mondhygiëne
Wat mag de MH wel/niet plaatsen?
❌ Geen vaste apparatuur (VA) plaatsen/verwijderen
✅ Uitneembare apparatuur & losse hulpmiddelen → vaak wel toegestaan
Mondfotografie & documentatie
Belangrijk voor diagnose en opvolging.
Types
- Extra-oraal (EO) → profiel, NHP (Natural Head Position) cruciaal
- Intra-oraal (IO) → occlusie, tandbogen
- IO scan / afdrukken
- RX’en → OPG & RSP
Fouten (bv. verkeerde NHP) → verkeerde metingen.
Afdrukken kwaliteitscriteria
✅ Geen luchtbellen > 1 mm
✅ Laatste molaren zichtbaar
✅ Geen vervorming
✅ Frenula en omslagplooi
✅Geen bloed en overmatig speeksel
Asap uitgieten
Scan voordelen:
• Comfortabeler voor patiënt
• Directe digitale workflow en visualisatie
• Real-time occlusiecontrole
• Tijdbesparend MH en patient
Patiëntenbegeleiding
Orthobehandeling = langdurig → discipline nodig.
MH-rol:
, • Motiveren
• Empathisch communiceren
• Ouders betrekken
• Omgaan met weerstand
Vaste apparatuur (VA)
1. Eerste consult → uitleg & indicatie
2. Dossieropstelling → foto’s, scan, RX
3. Bespreking → behandelplan door orthodontist
4. (Seperatie elastiekjes)
5. Plaatsing → brackets + instructies
6. Controles (4–6 weken)
7. Debonding verwijderen van brackets, lijmresten en polijsten
8. Retentiecontroles na 3-6-12 mnd
Tijdens controles:
• Modules/draad wisselen
• Reinigen
• MH bijsturen
• Elastieken uitleggen
Vroege orthodontie
Vroege orthodontie (interceptieve orthodontie) richt zich op het tijdig herkennen en
bijsturen van groei- en ontwikkelingsproblemen bij kinderen, meestal tussen 7 en 9 jaar,
wanneer kaakgroei nog sterk beïnvloedbaar is. Op jonge leeftijd kan je de kaakgroei nog
sturen, waardoor latere complexe behandelingen of extracties soms vermeden worden.
Dossieropstelling:
Beeldvorming verzamelen
- Extra-orale foto’s (gezicht)
- Intra-orale foto’s (tanden / beet)
Modellen maken van het gebit
- IO-scan of klassieke afdrukken
Röntgenfoto’s nemen
- OPG (panoramische opname)
- RSP / tele (schedelprofiel)
Administratieve & klinische registratie
