1788: Déclaration des droits de l’homme et du citoyen
1791: Code Lepeletier
- Afschaffing inquisitoir systeem
- Invoering van jury naar Engels model
1808: Code d’instruction criminelle
- Inquisitoir vooronderzoek
- Accusatoire fase voor vonnisgerecht
1878: Voorafgaande Titel van het Wetboek van strafvordering
Katalysatoren van een hervorming: de “loden jaren” ’80 en ‘90
- “Bende van Nijvel” en “CCC”
- Eerste parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1990)
- Tweede parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1996-97)
- Parlementaire onderzoekscommissie “Dutroux” (1996-97)
- “Octopusoverleg”
Wet van 12 maart 1998 tot verbetering van de strafrechtspleging in het stadium van het
opsporingsonderzoek en het gerechtelijk onderzoek (“Wet Franchimont”)
Wetsontwerp houdende het Wetboek van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer, nr. 51-
2138/001, 2/12/2005)
Wet 5 februari 2016 (“Pot-pourri II”)
Commissie tot hervorming van het strafprocesrecht: wetsontwerp houdende het Wetboek
van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer 2019-2020, nr. 1239/001)
Regeerakkoord 31 januari 2025
1
,I. DE ORGANISATIE VAN HET
VOORONDERZOEK
1. WRAKING
I.1. INLEIDING
Is rechter voldoende onpartijdig om uitspraak te doen?
Stijgt het aantal wrakingen?
- September 2025: cijfers in publicaties geven geen volledig beeld van het aantal
wrakingen
- => er is dus geen beeld van wraakpercentage en het is geen betrouwbaar cijfer
Wezenlijk onderdeel strafprocesrecht
- Wordt dit misbruikt?
o Ja, geen onterechte kritiek van de maatschappij
- Comfort partijdigheid advocaat
o Kan volop voor belangen cliënt gaan
o Wat is de grens? => Eigen geloofwaardigheid als advocaat
Gerechtelijk wetboek regelt wraking (suppletieve werking)
- Art. 828 Ger. W. => 13 wrakingsgronden
- Gewettigde verdenking
o = op legitieme wijze twijfelen
o Onpartijdigheid wordt vermoed
o Legitieme overtuiging moet door aantal objectiveerbare elementen worden
aangetoond
(vb. bord spaghetti van OR in zaak Dutroux)
o Hoge graad van vijandschap tussen rechter en advocaat
Objectiveerbaar
Rechter gaat niet onpartijdig kunnen zijn
2
,I.2. PROCEDURE WRAKING
Zitting 24u 48u 3d HvB Cass.
Boze advocaat => gaat naar Griffier Rechter geeft standpunten PK Uitspraa Termijn =
griffie over verzoek tot wraking k binnen 15d
8d
- Terugtrekken
↓ (kennis aan) ↓(overmak
- Onpartijdigheid aanvechten
↓ (stelt akte op) en) ↓
=> HvB moet zitting ?
Rechter (mag zaak niet
Akte van wraking verder behandelen => organiseren PG
schorsing)
(moet zo snel mogelijk na
incident dat aanleiding geeft tot Mag wel nog uitstel doen &
wraking) datum van volgende zitting
bepalen => anders moet
rechter herdagvaarden
(extra kosten,
dagvaardingstermijn…)
3
, I.3. VOORBEELDEN WRAKING
Wat is bepalende factor om wraking in te stellen?
- Reputatieschade indien je ongelijk krijgt
- Wat is de impact op de manier waarop de rechter achteraf gaat oordelen?
Hoe kan je de procedure beter regelen?
- 2 zaken reeds ingeschreven in de wet
o Boete
o Ervaringsvereiste : advocaat reeds 10 jaar ingeschreven in de balie
- Vergelijking met Nederland: wrakingskamer
o Weinig meerwaarde
o Hof van beroep weet ook dat wrakingszaken dringend zijn
- Schorsing aanpakken
o Afschaffen of moduleren
o Je kan ondertussen verder doen in de zaak
o Nadeel => indien wraking wordt toegekend, dan heb je voor niks die zittingen
gehouden
Mogelijke oplossing => rechter laten beoordelen wanneer schorsing moet
worden toegekend
- Andere rechter of vervangende rechter?
o ~ jury in assisenzaken
o In praktijk moeilijk, want te weinig rechters
1) 13 september 2022
Het is niet omdat je niet akkoord bent met wat rechter beslist, dat deze daarom partijdig
is
2) 14 oktober 2025
Betrokken dame was zwanger en moest bevallen
- Advocaat wil uitstel, maar het uitstel is volgens de vrouw te kort
Vorm van partijdigheid?
- Nee, geen enkele vorm van gewettigde verdenking
- Boete opleggen
o Sanctioneren voor procedureel initiatief dat iemand genomen heeft
o België heeft dit gedaan
o Boete die niet te streng is:
Boete wegens misbruik indien die niet wordt beschouwd als een strafsanctie
EHRM over strafsanctie: straf heeft autonome, verdragsrechtelijke betekenis
=> gevolg: bepaalde vormen van sanctie zijn intrinsiek strafrechtelijk
=> niet bedoeling bij wraking
o Boetes liggen in België tussen 15 & 2500 euro
Verzoekster had rechtsgang verstoord => geldboete van €215
4