Inspanningsfysiologie theorie
Hoofdstuk 1 Inleiding
Inspanning zit in alles. Vanaf de spieren bewegen is het inspanning. Wat voel je veranderen in je lichaam.
Joggen -> rustpols zal zakken.
Verschillende ‘soorten’ inspanning en er aan gerelateerde fysiologische concepten
- Whole body exercise: lopen, fietsen, zwemmen
- Lokale inspanning: bak bier optillen, niet veel cardio of respiratoire stress
Inspanning: integratie verschillende systemen: Er gebeurt vanalles. Alles gebeurt tegelijkertijd. Wandelen op
loopband: motorische controle, murale aansturing, spieren die werken -> contractie maken, O2 verbruiken en CO2
produceren. Meer bloed naar die spier, meer O2. Het gaat daar warm worden, deze moet weg -> T regelen, meer
hartdebiet. Ademhaling versnelt en verdiept.
Types van inspanning en testen van inspanningscapaciteit:
- Whole body exercise; het vraagt veel activatie: longen, hart, metabool systeem, niet enkel de spier.
o Constant work = het tempo is constant (wandelen)
▪ Labotests (+metingen tijdens inspanning in het labo)
▪ Field testen (+metingen tijdens ‘klinische’ fieldtests)
- Incremental = toenemende belasting, op een fiets tot je niet meer kan. Start simpel, eindigt lastig. De
bieptest, iedereen stopt op ander moment
▪ Labotests –> bij de cardioloog
▪ Field testen -> 6 min walk test
- All out exercise = testen om in korte tijdsperiode zoveel mog inspanning leveren. In 30s alle power die je
hebt.
- Gelocaliseerde inspanning spierfunctie: enkel spieractivatie.
▪ Spierkracht
▪ Spieruithouding
▪ Spiervermoeidheid
WHOLE BODY EXERCISE : Inspanning geleverd door het gehele lichaam, grote spiergroepen in actie en
met significante cardiovasculaire en ventilatoire impact
➔ Hele lichaam wordt belast, veel spieren die samenwerken, meer bloed rondpompen.
➔ Ventilatie: bij inspanning stijgt dit maar, ventilatie gaat in een bocht toenemen.
➔ Hartfrequentie: toenemende belasting: wel lineair toenemen tot bij de piek
➔ Verbruikte CO2 en opgenomen O2.
➔ Alles gebeurt samen, lichaam in geheel onder stress -> diagnoses stellen, waar ligt het probleem.
➔ Het leert ons iets over VO2 max. piek O2 consumptie is beste voorspeller van overlevingskansen.
Voor een optimaal trainingsprogramma wordt er eerst een maximale inspanningsproef gedaan, deze is
nog steeds de gouden standaard voor inspanningstesten.
Whole body exercise: inspanning en energie:
Stel een topsporter en een revaliderende patiënt: bij inspanning wordt er energie verbruikt. Deze EN komt
van:
- O2 + substraat -> ATP + CO2
- Substraat -> ATP + lactaat (CO2)
Bij de 2 gebeurt hetzelfde. Spier heeft EN nodig uit ATP, gebruiken koolhydraten als substraat, we hebben hier O2 voor
nodig. Substraat zonder O2 -> verzuren, lactaat en minder lang volhouden van de inspanning.
,ATP naar ADP -> CO2 produceren, die moet er terug uit -> ademen. Van de spier naar de longen, naar de buitenwereld.
Inspanning heeft EN nodig, zowel bij topsporter en patiënt.
O2 consumptie als een indirecte maat voor inspanningscapaciteit: O2 inademen = 21%, uitademen = 16%. Dus niet
alles wat we inademen van O2 verdwijnt. We hebben reserve. Het verschil van deze % is de VO2 consumptie -> hvl O2
heb je nodig om te doen wat je doet. In rust is dit 250 ml/O2/min.
Ventilatie Buitenlucht tot in de spier.
(Longen, Je kan je inspanning volhouden tot 1 van de wielen
ademhalings- stilvalt. Je kan testen waar dan het probleem ligt van
spieren) de patiënt. Bij gezonde mensen wordt de limiet
Hartdebiet
bereikt door de limiet bij het cardio wiel.
(Contractie
Je kan wel nog meer ademen, je zal moeten stoppen
myocard,
door je hart.
bloeddruk)
Spier = perifere component
Spier- Ventilatie en hartdebiet = centrale component
contracties
Hoe beter de tandwielen werken, hoe meer inspanning je kan leveren. Cardiale pomp trainen, meer bloed
wegpompen, O2 consumptie stijgt.
Constante belasting:
O2 toenemen, meer VO2 om 150w te fietsen. 150w voel je al.
Meer O2 verbruiken dan in rust
Niet direct van begin het aantal O2
verbruiken dat je nodig hebt
In rust bepaalde VO2, 250ml ->
Meer dan 250 ml -> meer gewicht
meer O2 nodig.
In rust 3,5 ml O2/min/ kg van je
lichaamsgewicht. Wakker liggend in
je bed.
Bv 80*3,5 dat is in rust je O2 gebruik.
,Bij inspanning is dit dus meer. Meer O2 nodig maar dit gebeurt geleidelijk. Hoe beter je conditie hoe sneller de
optimale O2 verbruik. Niet goed getraind –> 3min.
Zuurstofschuld, stoppen met inspanning, O2 valt niet direct terug, dit duurt even. De schuld wordt terugbetaald in de
recuperatie.
Hartfrequentie volgt ook dit traject. 3 minuten tot steady state. Extra inspanning, neemt ook zen tijd terug in.
Hoe moeilijker de inspanning, hoe meer O2 verbruik,
hoe hoger de belasting, hoe meer O2 consumptie.
We verbruiken 10ml extra O2 voor elke watt die je
neemt.
Er is wel een maximum. Max VO2 bereikt, extra werk
heel even door extra ATP zonder O2 -> lactaat, we
verzuren we kunnen dit niet volhouden.
Maximale zuurstofconsumptie VO2max: Toenemende
belasting zorgt niet meer voor een toename van de
zuurstofconsumptie
Piek zuurstofconsumptie VO2peak: De maximale zuurstofconsumptie die bereikt wordt wanneer de belasting
langzaam wordt opgedreven tot het maximum = incremental exercise test. We beginnen met een lage belasting en
elke minuut wordt deze hoger gezet.
Rust naar beetje extra O2 verbruik, na 1 min al extra belasting, elke minuut extra O2 verbruik. Tot het niet meer gaat.
Max van P bereiken, niet hetzelfde als VO2 max maar hetzelfde concept in 1 test.
1 MET: hvl O2v in rust nodig 3,5ml/O2/min.
- Lichte inspanning: 1,5-3MET
- Matige inspanning: 3-6MET -> deze houden ons gezond. 30 min matige inspanning 3-6x in de week
- Intense inspanning: 6MET
- Max: 13MET
VO2 piek nog extra belasting en VO2 stijgt niet meer. Anaerobe processen komen tot stand.
, 1MET betere VO2peak 13% Risicoreductie op overlijden -> er is dus een verband met O2 en overleving.
Whole body exercise: Klinische tests: Tests met constante belasting
– Labo-tests (fiets of loopband)
▪ Uitkomstmaat in revalidatie-onderzoek (hoe lang kan een patient een submaximale
belasting volhouden)
▪ Zuurstofopname kinetiek als maat voor fitness (of recuperatie polsfrequentie)
– Field test
▪ Zes minuten wandeltest
▪ Stair climbing test = constante belasting
Incremental test: Klinische tests: Tests met toenemende belasting tot max
– Labo-tests (fiets of loopband)
▪ Bepaling van piek responses (VO2, VCO2, HR, VE, StcO2)
▪ Bepaling van ‘submaximale parameters’ (lactaat’drempel’, VCO2-slope …)
– Field test
▪ Incremental shuttle walking (running test)
All out test (Wingate test): Anaerobe capaciteit -> volledig anaeroob, wat is de Power van iemand op een korte
periode.
- 30 sec
- Zo snel mogelijk fietsen
- Aan belasting van 7.5% lichaamsgewicht
- Omwentelingen worden geregistreerd per 5sec
- Begin is de power nog hoog, later gaat de power
langzaam afnemen, anaerobe vermoeidheid. Spurters
kunnen beter hun power vasthouden.
LOCAL MUSCLE WORK : Inspanning geleverd door
SPECIFIEKE SPIERGROEP(-EN) MEESTAL ZONDER
significante cardiovasculaire en ventilatoire impact.
Afhangen van hoe sterk de spieren zijn. Kracht per tijdseenheid -> Power.
Relevant in bepaalde sporten. Niet echt cardio en ventilatoire uithouding nodig. Lokale inspanningen bij
kinesitherapie, eerder kracht dan het centrale systeem.
- Spierkracht
- Lokale spieruithouding
- Rechtstaan uit een stoel
- Isometrisch spierwerk
- Beroepsmatige activiteiten
- ADL
Hoofdstuk 1 Inleiding
Inspanning zit in alles. Vanaf de spieren bewegen is het inspanning. Wat voel je veranderen in je lichaam.
Joggen -> rustpols zal zakken.
Verschillende ‘soorten’ inspanning en er aan gerelateerde fysiologische concepten
- Whole body exercise: lopen, fietsen, zwemmen
- Lokale inspanning: bak bier optillen, niet veel cardio of respiratoire stress
Inspanning: integratie verschillende systemen: Er gebeurt vanalles. Alles gebeurt tegelijkertijd. Wandelen op
loopband: motorische controle, murale aansturing, spieren die werken -> contractie maken, O2 verbruiken en CO2
produceren. Meer bloed naar die spier, meer O2. Het gaat daar warm worden, deze moet weg -> T regelen, meer
hartdebiet. Ademhaling versnelt en verdiept.
Types van inspanning en testen van inspanningscapaciteit:
- Whole body exercise; het vraagt veel activatie: longen, hart, metabool systeem, niet enkel de spier.
o Constant work = het tempo is constant (wandelen)
▪ Labotests (+metingen tijdens inspanning in het labo)
▪ Field testen (+metingen tijdens ‘klinische’ fieldtests)
- Incremental = toenemende belasting, op een fiets tot je niet meer kan. Start simpel, eindigt lastig. De
bieptest, iedereen stopt op ander moment
▪ Labotests –> bij de cardioloog
▪ Field testen -> 6 min walk test
- All out exercise = testen om in korte tijdsperiode zoveel mog inspanning leveren. In 30s alle power die je
hebt.
- Gelocaliseerde inspanning spierfunctie: enkel spieractivatie.
▪ Spierkracht
▪ Spieruithouding
▪ Spiervermoeidheid
WHOLE BODY EXERCISE : Inspanning geleverd door het gehele lichaam, grote spiergroepen in actie en
met significante cardiovasculaire en ventilatoire impact
➔ Hele lichaam wordt belast, veel spieren die samenwerken, meer bloed rondpompen.
➔ Ventilatie: bij inspanning stijgt dit maar, ventilatie gaat in een bocht toenemen.
➔ Hartfrequentie: toenemende belasting: wel lineair toenemen tot bij de piek
➔ Verbruikte CO2 en opgenomen O2.
➔ Alles gebeurt samen, lichaam in geheel onder stress -> diagnoses stellen, waar ligt het probleem.
➔ Het leert ons iets over VO2 max. piek O2 consumptie is beste voorspeller van overlevingskansen.
Voor een optimaal trainingsprogramma wordt er eerst een maximale inspanningsproef gedaan, deze is
nog steeds de gouden standaard voor inspanningstesten.
Whole body exercise: inspanning en energie:
Stel een topsporter en een revaliderende patiënt: bij inspanning wordt er energie verbruikt. Deze EN komt
van:
- O2 + substraat -> ATP + CO2
- Substraat -> ATP + lactaat (CO2)
Bij de 2 gebeurt hetzelfde. Spier heeft EN nodig uit ATP, gebruiken koolhydraten als substraat, we hebben hier O2 voor
nodig. Substraat zonder O2 -> verzuren, lactaat en minder lang volhouden van de inspanning.
,ATP naar ADP -> CO2 produceren, die moet er terug uit -> ademen. Van de spier naar de longen, naar de buitenwereld.
Inspanning heeft EN nodig, zowel bij topsporter en patiënt.
O2 consumptie als een indirecte maat voor inspanningscapaciteit: O2 inademen = 21%, uitademen = 16%. Dus niet
alles wat we inademen van O2 verdwijnt. We hebben reserve. Het verschil van deze % is de VO2 consumptie -> hvl O2
heb je nodig om te doen wat je doet. In rust is dit 250 ml/O2/min.
Ventilatie Buitenlucht tot in de spier.
(Longen, Je kan je inspanning volhouden tot 1 van de wielen
ademhalings- stilvalt. Je kan testen waar dan het probleem ligt van
spieren) de patiënt. Bij gezonde mensen wordt de limiet
Hartdebiet
bereikt door de limiet bij het cardio wiel.
(Contractie
Je kan wel nog meer ademen, je zal moeten stoppen
myocard,
door je hart.
bloeddruk)
Spier = perifere component
Spier- Ventilatie en hartdebiet = centrale component
contracties
Hoe beter de tandwielen werken, hoe meer inspanning je kan leveren. Cardiale pomp trainen, meer bloed
wegpompen, O2 consumptie stijgt.
Constante belasting:
O2 toenemen, meer VO2 om 150w te fietsen. 150w voel je al.
Meer O2 verbruiken dan in rust
Niet direct van begin het aantal O2
verbruiken dat je nodig hebt
In rust bepaalde VO2, 250ml ->
Meer dan 250 ml -> meer gewicht
meer O2 nodig.
In rust 3,5 ml O2/min/ kg van je
lichaamsgewicht. Wakker liggend in
je bed.
Bv 80*3,5 dat is in rust je O2 gebruik.
,Bij inspanning is dit dus meer. Meer O2 nodig maar dit gebeurt geleidelijk. Hoe beter je conditie hoe sneller de
optimale O2 verbruik. Niet goed getraind –> 3min.
Zuurstofschuld, stoppen met inspanning, O2 valt niet direct terug, dit duurt even. De schuld wordt terugbetaald in de
recuperatie.
Hartfrequentie volgt ook dit traject. 3 minuten tot steady state. Extra inspanning, neemt ook zen tijd terug in.
Hoe moeilijker de inspanning, hoe meer O2 verbruik,
hoe hoger de belasting, hoe meer O2 consumptie.
We verbruiken 10ml extra O2 voor elke watt die je
neemt.
Er is wel een maximum. Max VO2 bereikt, extra werk
heel even door extra ATP zonder O2 -> lactaat, we
verzuren we kunnen dit niet volhouden.
Maximale zuurstofconsumptie VO2max: Toenemende
belasting zorgt niet meer voor een toename van de
zuurstofconsumptie
Piek zuurstofconsumptie VO2peak: De maximale zuurstofconsumptie die bereikt wordt wanneer de belasting
langzaam wordt opgedreven tot het maximum = incremental exercise test. We beginnen met een lage belasting en
elke minuut wordt deze hoger gezet.
Rust naar beetje extra O2 verbruik, na 1 min al extra belasting, elke minuut extra O2 verbruik. Tot het niet meer gaat.
Max van P bereiken, niet hetzelfde als VO2 max maar hetzelfde concept in 1 test.
1 MET: hvl O2v in rust nodig 3,5ml/O2/min.
- Lichte inspanning: 1,5-3MET
- Matige inspanning: 3-6MET -> deze houden ons gezond. 30 min matige inspanning 3-6x in de week
- Intense inspanning: 6MET
- Max: 13MET
VO2 piek nog extra belasting en VO2 stijgt niet meer. Anaerobe processen komen tot stand.
, 1MET betere VO2peak 13% Risicoreductie op overlijden -> er is dus een verband met O2 en overleving.
Whole body exercise: Klinische tests: Tests met constante belasting
– Labo-tests (fiets of loopband)
▪ Uitkomstmaat in revalidatie-onderzoek (hoe lang kan een patient een submaximale
belasting volhouden)
▪ Zuurstofopname kinetiek als maat voor fitness (of recuperatie polsfrequentie)
– Field test
▪ Zes minuten wandeltest
▪ Stair climbing test = constante belasting
Incremental test: Klinische tests: Tests met toenemende belasting tot max
– Labo-tests (fiets of loopband)
▪ Bepaling van piek responses (VO2, VCO2, HR, VE, StcO2)
▪ Bepaling van ‘submaximale parameters’ (lactaat’drempel’, VCO2-slope …)
– Field test
▪ Incremental shuttle walking (running test)
All out test (Wingate test): Anaerobe capaciteit -> volledig anaeroob, wat is de Power van iemand op een korte
periode.
- 30 sec
- Zo snel mogelijk fietsen
- Aan belasting van 7.5% lichaamsgewicht
- Omwentelingen worden geregistreerd per 5sec
- Begin is de power nog hoog, later gaat de power
langzaam afnemen, anaerobe vermoeidheid. Spurters
kunnen beter hun power vasthouden.
LOCAL MUSCLE WORK : Inspanning geleverd door
SPECIFIEKE SPIERGROEP(-EN) MEESTAL ZONDER
significante cardiovasculaire en ventilatoire impact.
Afhangen van hoe sterk de spieren zijn. Kracht per tijdseenheid -> Power.
Relevant in bepaalde sporten. Niet echt cardio en ventilatoire uithouding nodig. Lokale inspanningen bij
kinesitherapie, eerder kracht dan het centrale systeem.
- Spierkracht
- Lokale spieruithouding
- Rechtstaan uit een stoel
- Isometrisch spierwerk
- Beroepsmatige activiteiten
- ADL
