BEWEGING
DEEL 1: BEWEGINGSMOMENTEN EN BEWEGINGSTHEMA’S
1. INLEIDING
2. NIEUW LEERPLANCONCEPT: ZILL
ZILL <-> beweging
Ontwikkelthema’s
1. Zintuigelijke ontwikkeling: ik kan mijn zintuigen optimaal gebruiken (MZzo)
2. Lichaams-en bewegingsperceptie: ik ken mijn lichaam en beschik over een goede
lichaamscoördinatie (MZlb)
3. Omgaan met bewegingsruimte- en tijd: ik kan mijn bewegingen afstemmen op tijd en ruimte
(MZrt)
4. Groot-motorisch bewegen: ik beweeg vlot en behendig (MZgm)
5. Klein-motorisch bewegen: ik ben behendig in manipulatieve handelingen en kan functionele
grepen gedifferentieerd gebruike. Ik beheers mijn spraak- en gezichtsmotoriek en schrijf
vloeiend (MZkm)
De opbouw van zill begrijpen.
In dit nieuwe leerplan zet men in op de harmonische ontwikkeling van elk kind vanuit twee, met elkaar
verbonden speerpunten: zijn persoonsgebonden ontwikkeling en zijn cultuurgebonden ontwikkeling.
Bij de cultuurgebonden ontwikkeling zijn we gefocust op de ontwikkeling van kennis, inzicht
vaardigheden en attitudes die kinderen nodig hebben om cultureel zelfbewustzijn te ontwikkelen en
te participeren aan de veranderlijke wereld van vandaag en morgen. Hier onderscheiden we zeven
onderliggende ontwikkelvelden.
1
,Bij de persoonsgebonden ontwikkeling zijn de leerinhouden opgenomen die betrekking hebben op de
ontwikkeling van kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes vanuit de fysieke, psychische, sociale en
spirituele basisbehoeften om te komen tot Zin in Leren Zin in Leven.
Weten welke ontwikkelvelden dominant zijn voor wat betreft de bewegingslessen.
Motorische en zintuiglijke ontwikkeling. Muzische ontwikkeling
De ontwikkelthema’s en hun inhoud kennen binnen het ontwikkelveld MZ en MO tot op het niveau
‘generieke doelen’.
Motorische en zintuiglijke ontwikkeling Muzische ontwikkeling
- Zintuiglijke ontwikkeling - Muzische grondhouding
- Lichaams- en bewegingsperceptie - Muzische geletterdheid
- Omgaan met bewegingsruimte en tijd - Muzische vaardigheid
- Grootmotorisch bewegen
- Kleinmotorisch bewegen
Harmonische ontwikkeling van het kind (extra leerstof, staat niet in de cursus)
Elk menselijk gedrag is een geheel van de 3 componenten en niet te beschouwen als afzonderlijk
componenten.
Vbn. waar 1 v/d 3 op voorgrond treed.
-> motorisch gedrag: rekken van de spieren
->emotioneel gedrag: kind dat huilt omdat het gepest wordt.
->cognitief gedrag: hoofdrekenen
§ Lichaamsplan:
Het totaal van een goede organisatie van sensomotorische structuren dat het
geautomatiseerd gedrag (zonder nadenken) bepaald.
Voorbeeld: zonder nadenken op een bal trappen.
Kinderen waarbij deze component onvoldoende ontwikkeld is zullen bijv. naast de bal
trappen.
2
, § Lichaamsbesef:
Het bewust zijn van eigen lichaam.
Voorbeeld: weten dat we ons linkerbeen over ons rechterbeen kruisen zonder te kijken,
weten hoever ons been komt als we het strekken, weten waar onze voor- en achterkant is.
§ Lichaamsidee:
Subjectief oordeel over eigen lichaam betreft uitzicht, mogelijkheden en grenzen en sociale
interactie (het al dan niet aanvaard worden door vookomen en kunnen).
Harmonische ontwikkeling = benaderen van kind in zijn totaliteit
Ontwikkeling van de pyche heeft als noodzakelijk gevolg een verbetering van de motoriek en
omgekeerd.
De psychomotorische opvoeding zet ‘beweging’ in met als doel om de gedragingen van het kind te
verbeteren.
Bijv. via bewegen begrippen kennen als ‘voor’, ‘onder’, ‘hard’, ‘vlug’….
De psychomotorische opvoeding zet ‘beweging’ in met als doel om de gedragingen van het kind te
verbeteren.
Concreet:
- Verwerven van ruimteperceptie
- Verwerven van lichaamsperceptie
- Verwerven van tijdsperceptie
Ruimte- en tijdperceptie lokt uit dat je jezelf in beweging beter organiseert (lichaamsperceptie)
Ontwikkelniveau van lichaamsperceptie bepaald in welke mate je kan rekening houden met ruimte- en
tijdsaspecten van een situatie.
Hoe ziet een les beweging eruit?
Algemeen doel:
- Onderhoud of verbetering van fysieke capaciteiten
- Verbeteren van de bewegingsbehendigheid.
- Ontspannen en/of overtollige energie kwijt geraken.
Kenmerken:
§ Intensiteitscurve: opwarming ->opvoeren van inspanning ->intensieve arbeid <->rust- en
recuperatiemomenten ->slot: rustig
§ Opbouw: Progressieve en variante leerinhouden
§ Organisatie: Gebruik van opstellingsvormen, werkvormen en verplaatsingsvormen aangepast
aan de spec. activiteit.
§ Aangepast aan beginsituatie van lln. en omstandigheden (context).
§ Opvoedend: leereffect (fysiek, psychomotorisch en dynamisch-affectief) + bewegingsvreugde
bewaren en bewegingsgezindheid aankweken.
3 FASEN:
• Inleiding/opwarming
• Kern
• Slot
3
, Fase 1: Inleiding/opwarming -1/5 tijdsduur les.
Inhoud: Aanspreken van romp-, arm- en beenspieren (grootmotorisch bewegen)
Doelen:
*opwarmen van spieren →→ voorkomen spierletsels
*psychisch klaarmaken voor komende activiteit = aandacht richten, lichaams-, ruimte- en tijdsbesef
opdoen.
Principes:
* Gemakkelijke organisatie
* Weinig materiaalgebruik. Toch materiaal: gebruik ook in kern v/d les.
* Voldoende intensief maar niet te inspannend.
* Voldoende afwisseling in de opwarmingen
* Speel in op kern van de les.
Voorbeelden:
* Oversteekopdrachten
* Reactieopdrachten
* Imitatieopdrachten
* Spelopwarming
* Ritmische opdrachten
* Psychomotorische opdrachten
* Specifieke opdrachten ifv. kern bijv. springvaardigheden – accent op onderste ledematen in
opwarming,…
Fase 2: Kern -3 à 4 /5 tijdsduur les.
Doelen:
Behandelen van het lesonderwerp of dominante inhoud.
Is sterk gelinkt aan het opgegeven onderwerp in de LVB.
Inhoud:
§ Voorzie voldoende variatie qua inhoud, organisatie, vastliggende <-> vrije opdrachten….
Fase 3: Slot - ongeveer 1/10 van de lestijd.
Doelen:
De lln. komen psychologisch en fysiologisch tot rust.
Inhoud:
Relaxatie- of waarnemingsspel, leergesprek, opruimen van materiaal…
Waarom bewegen in de klas?
• Beter fysieke conditie
• Kinderen hebben een bewegingsdrang → energie kwijtraken
• Aanscherpen van concentratievermogen
• Verbinding tussen hersenhelften → gemakkelijker leren
• Positief effect op het socio-emotioneel welbevinden
• Prettiger leren!
4
DEEL 1: BEWEGINGSMOMENTEN EN BEWEGINGSTHEMA’S
1. INLEIDING
2. NIEUW LEERPLANCONCEPT: ZILL
ZILL <-> beweging
Ontwikkelthema’s
1. Zintuigelijke ontwikkeling: ik kan mijn zintuigen optimaal gebruiken (MZzo)
2. Lichaams-en bewegingsperceptie: ik ken mijn lichaam en beschik over een goede
lichaamscoördinatie (MZlb)
3. Omgaan met bewegingsruimte- en tijd: ik kan mijn bewegingen afstemmen op tijd en ruimte
(MZrt)
4. Groot-motorisch bewegen: ik beweeg vlot en behendig (MZgm)
5. Klein-motorisch bewegen: ik ben behendig in manipulatieve handelingen en kan functionele
grepen gedifferentieerd gebruike. Ik beheers mijn spraak- en gezichtsmotoriek en schrijf
vloeiend (MZkm)
De opbouw van zill begrijpen.
In dit nieuwe leerplan zet men in op de harmonische ontwikkeling van elk kind vanuit twee, met elkaar
verbonden speerpunten: zijn persoonsgebonden ontwikkeling en zijn cultuurgebonden ontwikkeling.
Bij de cultuurgebonden ontwikkeling zijn we gefocust op de ontwikkeling van kennis, inzicht
vaardigheden en attitudes die kinderen nodig hebben om cultureel zelfbewustzijn te ontwikkelen en
te participeren aan de veranderlijke wereld van vandaag en morgen. Hier onderscheiden we zeven
onderliggende ontwikkelvelden.
1
,Bij de persoonsgebonden ontwikkeling zijn de leerinhouden opgenomen die betrekking hebben op de
ontwikkeling van kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes vanuit de fysieke, psychische, sociale en
spirituele basisbehoeften om te komen tot Zin in Leren Zin in Leven.
Weten welke ontwikkelvelden dominant zijn voor wat betreft de bewegingslessen.
Motorische en zintuiglijke ontwikkeling. Muzische ontwikkeling
De ontwikkelthema’s en hun inhoud kennen binnen het ontwikkelveld MZ en MO tot op het niveau
‘generieke doelen’.
Motorische en zintuiglijke ontwikkeling Muzische ontwikkeling
- Zintuiglijke ontwikkeling - Muzische grondhouding
- Lichaams- en bewegingsperceptie - Muzische geletterdheid
- Omgaan met bewegingsruimte en tijd - Muzische vaardigheid
- Grootmotorisch bewegen
- Kleinmotorisch bewegen
Harmonische ontwikkeling van het kind (extra leerstof, staat niet in de cursus)
Elk menselijk gedrag is een geheel van de 3 componenten en niet te beschouwen als afzonderlijk
componenten.
Vbn. waar 1 v/d 3 op voorgrond treed.
-> motorisch gedrag: rekken van de spieren
->emotioneel gedrag: kind dat huilt omdat het gepest wordt.
->cognitief gedrag: hoofdrekenen
§ Lichaamsplan:
Het totaal van een goede organisatie van sensomotorische structuren dat het
geautomatiseerd gedrag (zonder nadenken) bepaald.
Voorbeeld: zonder nadenken op een bal trappen.
Kinderen waarbij deze component onvoldoende ontwikkeld is zullen bijv. naast de bal
trappen.
2
, § Lichaamsbesef:
Het bewust zijn van eigen lichaam.
Voorbeeld: weten dat we ons linkerbeen over ons rechterbeen kruisen zonder te kijken,
weten hoever ons been komt als we het strekken, weten waar onze voor- en achterkant is.
§ Lichaamsidee:
Subjectief oordeel over eigen lichaam betreft uitzicht, mogelijkheden en grenzen en sociale
interactie (het al dan niet aanvaard worden door vookomen en kunnen).
Harmonische ontwikkeling = benaderen van kind in zijn totaliteit
Ontwikkeling van de pyche heeft als noodzakelijk gevolg een verbetering van de motoriek en
omgekeerd.
De psychomotorische opvoeding zet ‘beweging’ in met als doel om de gedragingen van het kind te
verbeteren.
Bijv. via bewegen begrippen kennen als ‘voor’, ‘onder’, ‘hard’, ‘vlug’….
De psychomotorische opvoeding zet ‘beweging’ in met als doel om de gedragingen van het kind te
verbeteren.
Concreet:
- Verwerven van ruimteperceptie
- Verwerven van lichaamsperceptie
- Verwerven van tijdsperceptie
Ruimte- en tijdperceptie lokt uit dat je jezelf in beweging beter organiseert (lichaamsperceptie)
Ontwikkelniveau van lichaamsperceptie bepaald in welke mate je kan rekening houden met ruimte- en
tijdsaspecten van een situatie.
Hoe ziet een les beweging eruit?
Algemeen doel:
- Onderhoud of verbetering van fysieke capaciteiten
- Verbeteren van de bewegingsbehendigheid.
- Ontspannen en/of overtollige energie kwijt geraken.
Kenmerken:
§ Intensiteitscurve: opwarming ->opvoeren van inspanning ->intensieve arbeid <->rust- en
recuperatiemomenten ->slot: rustig
§ Opbouw: Progressieve en variante leerinhouden
§ Organisatie: Gebruik van opstellingsvormen, werkvormen en verplaatsingsvormen aangepast
aan de spec. activiteit.
§ Aangepast aan beginsituatie van lln. en omstandigheden (context).
§ Opvoedend: leereffect (fysiek, psychomotorisch en dynamisch-affectief) + bewegingsvreugde
bewaren en bewegingsgezindheid aankweken.
3 FASEN:
• Inleiding/opwarming
• Kern
• Slot
3
, Fase 1: Inleiding/opwarming -1/5 tijdsduur les.
Inhoud: Aanspreken van romp-, arm- en beenspieren (grootmotorisch bewegen)
Doelen:
*opwarmen van spieren →→ voorkomen spierletsels
*psychisch klaarmaken voor komende activiteit = aandacht richten, lichaams-, ruimte- en tijdsbesef
opdoen.
Principes:
* Gemakkelijke organisatie
* Weinig materiaalgebruik. Toch materiaal: gebruik ook in kern v/d les.
* Voldoende intensief maar niet te inspannend.
* Voldoende afwisseling in de opwarmingen
* Speel in op kern van de les.
Voorbeelden:
* Oversteekopdrachten
* Reactieopdrachten
* Imitatieopdrachten
* Spelopwarming
* Ritmische opdrachten
* Psychomotorische opdrachten
* Specifieke opdrachten ifv. kern bijv. springvaardigheden – accent op onderste ledematen in
opwarming,…
Fase 2: Kern -3 à 4 /5 tijdsduur les.
Doelen:
Behandelen van het lesonderwerp of dominante inhoud.
Is sterk gelinkt aan het opgegeven onderwerp in de LVB.
Inhoud:
§ Voorzie voldoende variatie qua inhoud, organisatie, vastliggende <-> vrije opdrachten….
Fase 3: Slot - ongeveer 1/10 van de lestijd.
Doelen:
De lln. komen psychologisch en fysiologisch tot rust.
Inhoud:
Relaxatie- of waarnemingsspel, leergesprek, opruimen van materiaal…
Waarom bewegen in de klas?
• Beter fysieke conditie
• Kinderen hebben een bewegingsdrang → energie kwijtraken
• Aanscherpen van concentratievermogen
• Verbinding tussen hersenhelften → gemakkelijker leren
• Positief effect op het socio-emotioneel welbevinden
• Prettiger leren!
4
