Cervicale wervelkolom
Ziekteleer
Inhoud
Inleiding tot de ziekteleer van de CWK ........................................................................... 3
1. embryologische aspecten ........................................................................................... 3
1.1. Sclerotoom tot wervellichaam ............................................................................ 3
1.2. Vorming tussenwervelschijven ............................................................................ 3
2. anatomie ................................................................................................................... 3
3. biomechanica ............................................................................................................ 4
3.1. 3 rotationele componenten ................................................................................. 4
3.2. Componenten van bewegingsbereik .................................................................... 4
3.3. Fysische variabelen ............................................................................................ 5
4. ontwerp-consequenties.............................................................................................. 5
4.1. Ontwerp ............................................................................................................. 5
4.2. Consequentie ..................................................................................................... 5
Traumata van de cervicale wervelkolom ........................................................................ 6
1. algemene principes .................................................................................................... 6
1.1. Beeldvormingsonderzoek.................................................................................... 6
1.2. Stabiliteit van het letsel ....................................................................................... 6
1.3. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 6
2. C0-C1-C2................................................................................................................... 6
2.1. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 6
2.2. Beenderige letsels .............................................................................................. 7
3. subaxiale cervicale wervelkolom (C3-C7) .................................................................... 7
3.1. Beenderige letsels .............................................................................................. 7
3.2. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 8
3.3. Neurologische letsels ......................................................................................... 8
4. whiplash trauma ........................................................................................................ 8
Degeneratieve aandoeningen van de CWK ..................................................................... 9
1. de natuur van degeneratie .......................................................................................... 9
1.1. Algemeen ........................................................................................................... 9
1.2. Anatomische substraten van degeneratie in de CWK............................................ 9
2. radiculaire pijn ......................................................................................................... 11
2.1. Symptomen en klinische tekenen ...................................................................... 11
2.2. Pathofysiologie ................................................................................................. 12
2.3. Epidemiologie................................................................................................... 12
2.4. Natuurlijke evolutie........................................................................................... 12
2.5. Differentiële diagnose ....................................................................................... 12
2.6. Polyradiculaire aandoening ............................................................................... 13
2.7. Diagnose .......................................................................................................... 13
3. degeneratieve cervicale myelopathie ........................................................................ 14
3.1. Terminologie .................................................................................................... 14
1
, 3.2. Symptomen en klinische tekenen ...................................................................... 14
3.3. Pathofysiologie ................................................................................................. 15
3.4. Epidemiologie................................................................................................... 15
3.5. Natuurlijke evolutie........................................................................................... 15
3.6. Differentiële diagnose ....................................................................................... 16
3.7. Diagnose .......................................................................................................... 16
4. nekpijn ..................................................................................................................... 17
4.1. Niet-specifieke nekpijn ..................................................................................... 17
4.2. Andere, minder goedaardige, oorzaken van nekpijn............................................ 17
5. compressie van de a. vertebralis ............................................................................... 18
Metabole aandoeningen van de CWK ............................................................................ 19
1. mucoploysaccharide stapelingsziektes (mps) ........................................................... 19
2. achondroplasie ........................................................................................................ 19
Inflammatoire aandoeningen van de CWL ..................................................................... 19
1. reumatoïde artritis.................................................................................................... 19
2. spondylitis ankylosans ............................................................................................. 20
3. spondylodiscitis ....................................................................................................... 21
4. Grisel’s syndrome .................................................................................................... 21
Congenitale aandoeningen van de CWK........................................................................ 22
1. de chiari malformaties en aanverwanten ................................................................... 22
1.1. Chiari I malformatie .......................................................................................... 22
1.2. Chiari II malformatie ......................................................................................... 22
2. klippel-feil ................................................................................................................ 23
3. cervicale anomalieën bij het syndroom van down ...................................................... 23
4. os odontoideum ....................................................................................................... 23
Tumoren van de CWK .................................................................................................. 24
1. primaire bottumoren ................................................................................................ 24
2. metastasen .............................................................................................................. 24
Conceptueel kader...................................................................................................... 25
1. de vlaggen ................................................................................................................ 25
1.1. Rode vlaggen .................................................................................................... 25
1.2. Gele vlaggen ..................................................................................................... 26
1.3. Blauwe vlaggen................................................................................................. 26
1.4. Zwarte vlaggen ................................................................................................. 26
1.5. Oranjevlaggen .................................................................................................. 26
2. praktische triage ...................................................................................................... 26
2
, Inleiding tot de ziekteleer van de CWK
De nek → lichaamsdeel dat hoofd van romp onderscheidt.
= een overgangszone
1. EMBRYOLOGISCHE ASPECTEN
Eerste weken → notochord initieert ontwikkeling en sluiting van neurale plaat uit ectoderm
Vorming van de hersenen en het ruggenmerg
1.1. Sclerotoom tot wervellichaam
WK ontstaat vanuit de sclerotomen
4e W → sclerotomen organiseren zich rondom ruggenmerg en notochord
Vorming van wervellichamen (= fusie van caudale deel van bovenste sclerotoom en
craniaal deel van het onderste)
Herschikking van sclerotomen tot wervellichamen
- Verklaart de intersegmentale overloop van de dermatomen en myotomen
- Verklaart de uittreding van de spinale zenuwen tussen 2 wervellichamen in
Indien asymmetrische of onvolledige fusie van de sclerotomen → kans op verschillende
afwijkingen:
1) Syndroom van Klippel-Feil
Door foutieve fusie → verminderd aantal cervicale wervels
Vaak gepaard met andere congenitale anomalieën
2) Spina bifida
= onvolledige fusie van de wervelboog
- Spina bifida occulta → RM gaat niet mee in de uitpuiling
- Spina bifida aperta → RM gaat wel mee in uitpuiling
1.2. Vorming tussenwervelschijven
Mesenchymaal weefsel tussen in gaat niet profileren → vorming van de
tussenwervelschijven
o Nucleus pulposus = mucoïde degeneratie van de tussenwervelschijven
o Later wordt nucleus omringd door vezels = annulus fibrosus
2. ANATOMIE
Tussenwervelschijven → maken beweging mogelijk
Facetgewrichten → sturen de beweging – geven richting aan de beweging
- >C2 – subaxiale cervicale wervelkolom
Uniforme oriëntatie van de facetgewrichten = opwaarts lopende hoek van 45°
Flexie-extensie is de hoofdcomponent van de beweging in de sub-axiale cervicale
wervelkolom
- C1 en C2
Bi-convexe gewrichten – door de dens
3
Ziekteleer
Inhoud
Inleiding tot de ziekteleer van de CWK ........................................................................... 3
1. embryologische aspecten ........................................................................................... 3
1.1. Sclerotoom tot wervellichaam ............................................................................ 3
1.2. Vorming tussenwervelschijven ............................................................................ 3
2. anatomie ................................................................................................................... 3
3. biomechanica ............................................................................................................ 4
3.1. 3 rotationele componenten ................................................................................. 4
3.2. Componenten van bewegingsbereik .................................................................... 4
3.3. Fysische variabelen ............................................................................................ 5
4. ontwerp-consequenties.............................................................................................. 5
4.1. Ontwerp ............................................................................................................. 5
4.2. Consequentie ..................................................................................................... 5
Traumata van de cervicale wervelkolom ........................................................................ 6
1. algemene principes .................................................................................................... 6
1.1. Beeldvormingsonderzoek.................................................................................... 6
1.2. Stabiliteit van het letsel ....................................................................................... 6
1.3. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 6
2. C0-C1-C2................................................................................................................... 6
2.1. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 6
2.2. Beenderige letsels .............................................................................................. 7
3. subaxiale cervicale wervelkolom (C3-C7) .................................................................... 7
3.1. Beenderige letsels .............................................................................................. 7
3.2. Ligamentaire letsels ........................................................................................... 8
3.3. Neurologische letsels ......................................................................................... 8
4. whiplash trauma ........................................................................................................ 8
Degeneratieve aandoeningen van de CWK ..................................................................... 9
1. de natuur van degeneratie .......................................................................................... 9
1.1. Algemeen ........................................................................................................... 9
1.2. Anatomische substraten van degeneratie in de CWK............................................ 9
2. radiculaire pijn ......................................................................................................... 11
2.1. Symptomen en klinische tekenen ...................................................................... 11
2.2. Pathofysiologie ................................................................................................. 12
2.3. Epidemiologie................................................................................................... 12
2.4. Natuurlijke evolutie........................................................................................... 12
2.5. Differentiële diagnose ....................................................................................... 12
2.6. Polyradiculaire aandoening ............................................................................... 13
2.7. Diagnose .......................................................................................................... 13
3. degeneratieve cervicale myelopathie ........................................................................ 14
3.1. Terminologie .................................................................................................... 14
1
, 3.2. Symptomen en klinische tekenen ...................................................................... 14
3.3. Pathofysiologie ................................................................................................. 15
3.4. Epidemiologie................................................................................................... 15
3.5. Natuurlijke evolutie........................................................................................... 15
3.6. Differentiële diagnose ....................................................................................... 16
3.7. Diagnose .......................................................................................................... 16
4. nekpijn ..................................................................................................................... 17
4.1. Niet-specifieke nekpijn ..................................................................................... 17
4.2. Andere, minder goedaardige, oorzaken van nekpijn............................................ 17
5. compressie van de a. vertebralis ............................................................................... 18
Metabole aandoeningen van de CWK ............................................................................ 19
1. mucoploysaccharide stapelingsziektes (mps) ........................................................... 19
2. achondroplasie ........................................................................................................ 19
Inflammatoire aandoeningen van de CWL ..................................................................... 19
1. reumatoïde artritis.................................................................................................... 19
2. spondylitis ankylosans ............................................................................................. 20
3. spondylodiscitis ....................................................................................................... 21
4. Grisel’s syndrome .................................................................................................... 21
Congenitale aandoeningen van de CWK........................................................................ 22
1. de chiari malformaties en aanverwanten ................................................................... 22
1.1. Chiari I malformatie .......................................................................................... 22
1.2. Chiari II malformatie ......................................................................................... 22
2. klippel-feil ................................................................................................................ 23
3. cervicale anomalieën bij het syndroom van down ...................................................... 23
4. os odontoideum ....................................................................................................... 23
Tumoren van de CWK .................................................................................................. 24
1. primaire bottumoren ................................................................................................ 24
2. metastasen .............................................................................................................. 24
Conceptueel kader...................................................................................................... 25
1. de vlaggen ................................................................................................................ 25
1.1. Rode vlaggen .................................................................................................... 25
1.2. Gele vlaggen ..................................................................................................... 26
1.3. Blauwe vlaggen................................................................................................. 26
1.4. Zwarte vlaggen ................................................................................................. 26
1.5. Oranjevlaggen .................................................................................................. 26
2. praktische triage ...................................................................................................... 26
2
, Inleiding tot de ziekteleer van de CWK
De nek → lichaamsdeel dat hoofd van romp onderscheidt.
= een overgangszone
1. EMBRYOLOGISCHE ASPECTEN
Eerste weken → notochord initieert ontwikkeling en sluiting van neurale plaat uit ectoderm
Vorming van de hersenen en het ruggenmerg
1.1. Sclerotoom tot wervellichaam
WK ontstaat vanuit de sclerotomen
4e W → sclerotomen organiseren zich rondom ruggenmerg en notochord
Vorming van wervellichamen (= fusie van caudale deel van bovenste sclerotoom en
craniaal deel van het onderste)
Herschikking van sclerotomen tot wervellichamen
- Verklaart de intersegmentale overloop van de dermatomen en myotomen
- Verklaart de uittreding van de spinale zenuwen tussen 2 wervellichamen in
Indien asymmetrische of onvolledige fusie van de sclerotomen → kans op verschillende
afwijkingen:
1) Syndroom van Klippel-Feil
Door foutieve fusie → verminderd aantal cervicale wervels
Vaak gepaard met andere congenitale anomalieën
2) Spina bifida
= onvolledige fusie van de wervelboog
- Spina bifida occulta → RM gaat niet mee in de uitpuiling
- Spina bifida aperta → RM gaat wel mee in uitpuiling
1.2. Vorming tussenwervelschijven
Mesenchymaal weefsel tussen in gaat niet profileren → vorming van de
tussenwervelschijven
o Nucleus pulposus = mucoïde degeneratie van de tussenwervelschijven
o Later wordt nucleus omringd door vezels = annulus fibrosus
2. ANATOMIE
Tussenwervelschijven → maken beweging mogelijk
Facetgewrichten → sturen de beweging – geven richting aan de beweging
- >C2 – subaxiale cervicale wervelkolom
Uniforme oriëntatie van de facetgewrichten = opwaarts lopende hoek van 45°
Flexie-extensie is de hoofdcomponent van de beweging in de sub-axiale cervicale
wervelkolom
- C1 en C2
Bi-convexe gewrichten – door de dens
3
