Samenvatting Verpleegkundige Methodiek 2 | Wondzorgmanagement | VIVES | 2025/26

Verpleegkundige methodiek 2 – deel methodiek

Hoofdstuk 3: wondzorgmanagement

Deel 1: basiswondzorg

1. Benadering van een wonde volgens T.I.M.E Clinical Decision Support Tool

- Een gestructureerde evidence- based benadering van wondmanagement met gebruik van T.I.M.E
(gepast behandelplan)
- Holistische benadering van de patiënt met zijn wonde en betrokkenheid team
- Ontwikkeld om zorgverleners te ondersteunen bij klinisch redeneren rond wondzorg
- Gebruik gemaakt van een duidelijke structuur: de ABCDE-benadering
 Anamnese en actieve beoordeling van ZO en zijn wonde (wonddiagnose) met aandacht voor:
oorzaak van de wonde, oorzakelijke en instandhoudende factoren, wondbeoordeling volgens
T.I.M.E, inschatting van te verwachten helingstijd
 Benadering van de ZO: multi-/interdisciplinair om een holistische zorg te waarborgen
 Correctie van oorzakelijke en instandhoudende factoren en aandacht voor preventieve
maatregelen
 Doelgericht denken en opstellen lokaal behandelplan op basis van T.I.M.E – concept en
formulering van korte termijn doelen
 Evaluatie van het wondbehandelplan en de wondmanagementdoelen

Anamnese en actieve beoordeling

Oorzaak van de wonde
= belangrijk om de oorzaak weg te nemen of te reduceren

Acute wonden (exogene oorzaak):
 In normale omstandigheden = normaal genezingsproces
 Worden ingedeeld in
 Niet-iatrogene wonden veroorzaakt door trauma
o Mechanisch: snijwonden, skin tears, schaafwonden
o Chemisch: IAD, chemische brandwonden
o Thermisch: verbranding of bevriezing
o Elektrisch: elektrocuties
o Straling: na radiotherapie
 Iatrogene wonden veroorzaakt door medisch ingrijpen
o Mechanisch: suturen, post-op, oncologische wonden
o Chemisch: extravasatie
o Straling: radiodermatitis

Moeilijk helende wonden (door/samen met endogene stoornis):
 Ontstaan door een onderliggende stoornis
 Genezen niet binnen een normale tijdsduur = abnormaal helingsproces
 Steeds gelinkt aan een afwijkende doorbloeding van het wondbed met zuurstoftekort
 Worden ingedeeld op basis van de onderliggende stoornis
 Circulatiestoornissen: arterieel ulcus, veneus ulcus, gemengd vasculair ulcus
 Diabetes: diabetesvoet
 Druk- en schuifkrachten: decubituswonden
 Kanker: oncologisch ulcus
 Infectie: erysipelas, abces, atypische infecties




1

, Zorgvrager gebonden factoren die de wondgenezing kunnen beïnvloeden
= belangrijk deze factoren op te sporen

Aanpak = factoren elimineren of indien onmogelijk proberen stabiliseren/controleren

“Treat the whole patient, not only the hole in the patient”




 Leeftijd/huidintegriteit van de ZO
 Leeftijdsgebonden veranderingen = kwetsbaarheid!
 Huidskleur speelt een belangrijke rol op manier waarop huid reageert
 Zorgontvangers met een donkere huid:
o Hoger risico op vertraagde diagnose = subtiele kleurveranderingen moeilijker
te herkennen
o Hoger risico op onjuiste behandeling = symptomen zoals ischemie kunnen zich
anders manifesteren
o Slechtere en vertraagde wondgenezing

Actiepunten die kunnen helpen bij de beoordeling:
 Verhoog de kennis
 Gebruik gestandaardiseerde beoordelingsinstrumenten
 Kijk niet naar roodheid, maar naar huidveranderingen
 Gebruik alle zintuigen, vooral tastzin
 Controleer op warmte
 Vraag aan de ZO hoe zijn huid aanvoelt
 Gebruik waar mogelijk fotografie voor registratie en controle

 Comorbiditeiten
 Vasculaire insufficiëntie (leidt tot hypoxie): arterieel, veneus, capillair
 Stofwisselingsstoornissen: diabetes mellitus, nierinsufficiëntie
 Longziekten: COPD, cystische fibrose (weefseloxygenatie daalt)
 Onderdrukking van het immuunsysteem (vatbaarder voor infecties):
oncologische ziekten, auto-immuunziekten
 Ziekte van bindweefselvorming




2

,  Psychologische, mentale en sociale toestand
 Stress, slaap, roken, alcohol en drugsgebruik
 Dementie, cognitieve stoornissen, gebrek aan therapietrouw, gedragsproblemen
 Lage sociale context, financiële problemen

 Weerstand tegen infecties
 Verminderde weerstand door chronische aandoeningen
 Verminderde weerstand door lokale en systemische behandelingen vb. radiotherapie,
chemotherapie, corticosteroïden, immunosuppressiva

 Voedings- en hydratatietoestand
 Wonde  nood aan bijkomende energie en voedingsstoffen
 Malnutritie = voedingstoestand waarin een tekort van energie, eiwitten of andere
voedingsstoffen nadelige effecten veroorzaken op de lichaamsfuncties
 Belangrijke voedingsstoffen die een rol spelen in de wondgenezing:
o Eiwitten = zorgt voor herstel van het lichaam, zorgt voor productie collageen
wat ook nodig is voor vorming nieuw bindweefsel
o Supplementen zoals vitamines en mineralen = A, B, C en E
o Vocht = droge huid verliest zijn elasticiteit, heeft een verminderde doorbloeding
en wordt kwetsbaar en gevoelig  grotere kans op wonden

 Medicatiegebruik en therapieën
 Anticoagulantia of antistollingsmiddelen: er ontstaat een belemmering in de
stollingscascade = er is dus een negatieve invloed op de stollingsfase
 Anti-inflammatoire middelen
o Corticosteroïden: worden gebruikt bij ontstekingen in het lichaam, zullen ook
de wondheling gaan vertragen. Bij chronisch gebruik = cortisonehuid
o NSAID’s: onderdrukken de inflammatiefase van de wondheling
 Immunosuppresiva: onderdrukt het immuunstelsel en heeft een invloed op de
celproliferatie en differentiatie
 Cytostatica: remmen de celdeling ook in sneldelende weefsels zoals de huid
 Radiotherapie: maanden tot jaren nog hinder thv de bestraalde zone


 Pijn en sensibiliteit
 Wondgerelateerde pijn geassocieerd met wonde of wondverzorging
 Belang goede pijnbeoordeling en adequate pijnbehandeling!
 Bij wondzorg kunnen vier types pijn worden onderscheiden
o Achtergrond – of rustpijn = aanwezig in rust zonder manipulatie v/d wonde
o Doorbraakpijn = ontstaat tijdens dagelijkse activiteiten zoals mobilisatie
o Procedurele pijn = door routineuze of basisprocedures zoals het verwijderen
van het verband of reinigen of verzorgen v/d wonde
o Operatieve pijn = gerelateerd aan een interventie die wordt uitgevoerd door
een gespecialiseerde zorgverlener

 Factoren eigen aan de wonde
 Datum van ontstaan i.f.v. bepaling helingsperiode
 Type, uitgebreidheid, diepte van wonde, locatie wonde


 Aanvullend
 Vitale parameters van de ZO
 Wondculturen, biopsies, bloeduitslagen, urineonderzoeken
 Andere geplande onderzoeken




3

, Observaties volgens T.I.M.E !!!

Tissue = weefsel

 Status en type van het weefsel dat aanwezig is in de wonde beoordelen

 Epitheelweefsel
o Kan maar plaatsvinden van zodra de granulatie is voltooid
o Celdeling v/d epitheelcellen vanuit wondranden, de wonden v/d
zweetklierkanaaltjes en de schachten v/d haarfollikels
o Klinisch aspect: roze broze huid

 Granulatieweefsel
o Granulerende wonden = helende wonden
o De rode kleur wordt veroorzaakt door goede doorbloeding
o Een diepe wonde wordt eerst ‘opgevuld’ met granulatieweefsel voordat
epithelisatie kan plaatsvinden
o Niet elk rood weefsel is granulatieweefsel  CAVE tumorweefsel !!
o Klinisch aspect: rood, korrelig aspect

 Fibrineus weefsel
o Bestaat uit dode cellen, bacteriën, wondvocht en fibrinebeslag
o Meestal geel en crèmekleurig
o Vaak taai en kan stevig vastzitten in wondbed
o Niet doorbloed en avitaal weefsel  goed medium voor bacteriën

 Necrotisch weefsel
o Gekenmerkt door afgestorven dood weefsel t.h.v. het wondoppervlak
o Necrose kan droog, vochtig of vloeibaar zijn
o Zwart, grijsgrauw, bruin, geel of dieppaars
o Beschouwen als een voedingsbodem voor micro-organismen

 Samengestelde wonden
o Bestaan uit mengvormen v/d verschillende soorten weefsel
o Wordt in % uitgedrukt: bv. 10% granulatie, 80% fibrineus, 10% necrose

 Subcutaan weefsel
o Onderhuids weefsel of subcutis = laag net onder de huid
o Bestaat uit voornamelijk vetweefsel, afgescheiden door bindweefselschotten
o Ook bloedvaten en zenuwen aanwezig

 Pees/spier/botweefsel
o Sommige wonden zo diep dat dit komt bloot te liggen
o Vaak door typische weefselstructuur herkenbaar
o Belangrijk onderscheid te maken tussen fibrineus weefsel en pezen of bot (geel)
o Multidisciplinaire benadering is hier zeker noodzakelijk  kan leiden tot
osteomyelitis of botinfectie

 De grootte van de wonde geeft aan hoeveel weefselschade er is
 Lengte  indicatie voor duur van wondheling
 Breedte  indicatie over verloop genezingsproces
 Diepte  geeft een idee over de effectiviteit van de behandeling




4