H1. Forensische psychologie
Forensische psychologie = domein waar het recht samenkomt met de psychologie en is
een toepassing van de psychologie binnen een justitiële context.
- Focus op vermijden van normoverschrijdend gedrag binnen justitie en daarbuiten
Volgens de Amerikaanse definitie van forensische psychologie (American Psychological
Association) kunnen alle specialisaties binnen de psychologie relevant zijn voor het
forensisch werkveld à ‘De professionele toepassing van psychologische expertise binnen
justiciële en jurudische contexten.’
Forensisch psycholoog is gespecialiseerd in preventie van crimineel/normoverschrijdend
gedrag, forensische psychodiagnostiek en/of behandeling van plegers/slachtoffers
(psychotherapie).
Psychologie en recht
Spanningsvelden
- Verschil in training: taalverschil, studie, kennisachtergrond
- Verschil in attitude: justitie (maatschappij beschermen) vs. psycholoog (individu
helpen)
- Evidence-based toepassing van gedragswetenschappen in justitiële context
o Klinische vs. Wetenschappelijke opinie
o Toepasbaarheid binnen een juridische vraagstelling
o Onbeantwoorde juridische vragen
- Verschil in paradigma (invalshoek) waardoor we niet altijd ten volle controle
hebben over gedrag
o Vrije wil vs. determinisme
o Feiten
o Aard v/h feit
Forensische psychologie is in beweging
- Wijzigingen binnen het recht
- Evoluties binnen de algemene psychologie
- Sociale omwentelingen (bv. kindermisbruik)
- Ontwikkelingen binnen justitie en psychologie (bv. stalking/belaging,
voyeurisme...)
,H2. Ontwikkeling van anti-sociaal gedrag
De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie
- Casussen
Psychiatrische visie
Hoe kijkt de psychiatrie naar gedragsproblemen en wat zijn gedragsproblemen?
- Gedragsstoornis: gedragsproblemen die over langere tijd voorkomen en een
negatieve impact hebben op de persoon en/of de omgeving
- Antisociaal gedrag: gedrag gericht tegen geldende normen en regels, doch geen
delict gedrag. Vbn: weglopen, voorbijsteken aan de kassa, liegen…
- Delinquent gedrag: overtreden van wettelijke (= strafbare) regels
Nuance: niet iedereen die antisociaal gedrag stelt, moet in psychiatrische behandeling!
DSM 5: Classificatiesysteem voor psychische stoornissen: om met = bril naar een
problematiek te kijken (blauw: 3 prblmtkn naar voor geschoven wat betreft jeugd)
- Oppositionele-opstandige stoornis
- Periodiek explosieve stoornis
- Norm overschrijdend-gedragsstoornis
- Antisociale persoonlijkheidsstoornis: komt niet voor bij jeugd, want
persoonlijkheid is nog in volle ontwikkeling!
- Pyromanie
- Kleptomanie
- Andere gedragsstoornis
- Ongespecificeerde gedragsstoornis
DSM 5 : zelden is er sprake van maar 1 problematiek/diagnose
- Problemen met zelfcontrole
- Rechten van anderen worden geschonden
- Conflict met normen of autoriteit (bv. ouders, school, justitie)
- Ontstaan in kindertijd of adolescentie: het gaat nooit om 1 feit, je moet een
patroon zien over een bepaalde tijd
- Co-morbiditeit met andere problemen (bv. depressie, angst)
,Drie psychiatrische stoornissen wat betreft jeugd
Opppositionele- Periodieke explosieve Normoverschrijdende
opstandige stoornis (ODD) stoornis gedragsstoornis
Gedragspatroon Gedragspatroon “voorloper van de anti-
- Boos zonder - Plotse sociale
aanleiding, uitbarstingen persoonlijkheidsstoornis”
prikkelbaar, snel - geen controle over - Agressie tav
geïrriteerd.. agressieve mensen/dieren
- Ruziezoekend, impulsen - Vernieling van
ongehoorzaam verbaal/fysiek eigendommen/
- Wraakzucht, soms (krijsen op de opzettelijk
agressief grond) vandalisme
Oorzaak Oorzaak - Bedrog/diefstal is
- Distress bij zichzelf - Niet in verhouding gepland en
(angst, onzeker, met stressor (wat doelmatig (kind zet
laag zelfbeeld) en het gedrag heeft gedrag gericht in
bij anderen (mama uitgelokt) om doel te
zit niet goed in vel) bereiken)
Impact Planning - Regels overtreden;
Problemen op vlak van - Niet spijbelen,
school, beroep, sociaal… gepland/doelmatig, weglopen,
wel impulsief en huisregels..
explosief
Opdeling tss NOGS mét
beperkte prosociale
emoties (geen
spijt/schuldgevoel, geem
empathie, tonen weinig of
oppervlakkige emoties) OF
zonder problemen op vlak
van prosociale emoties
Uitgangspunten van theorieën
- Dynamisch gegeven; moeilijk gedrag te voorspellen
- Diverse vormen crimineel gedrag + diverse ontwikkelingspaden (mix van zo
geboren/gemaakt!)
- Resultaat van diverse bio-psycho-sociale invloeden; balans is belangrijk
- Risico- (verhogen risico op probleem) vs. causale factoren (link tss X en Y)
- Risico- en protectieve (beschermende) factoren (zorgen dat risico verlaagd)
, Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag – wetmatigheden
- Verschillende risicofactoren kunnen tot dezelfde uitkomst leiden = equifinaliteit
- Dezelfde risicofactoren kunnen uitmonden in diverse uitkomsten = multifinaliteit
- Ontwikkeling vs aanhouden vs verergering
- Individu is geen passief object, maar heeft een stem
- Langetermijn invloeden (langdurig misbruikt) en situationele factoren (net
ontslagen) à pleegt feiten
Het bio-psycho-sociaal model -----à ontwikkeling van een stoornis
Als we kijken naar gedrag/stoornissen dan zien we dat er een impact is op minstens 3
niveaus van factoren:
1. Voorbeschikkende factoren; genetische of psychologische factoren
2. Uitlokkende factoren; boosheid, teleurstelling… (triggers)
3. Onderhoudende factoren; zorgen ervoor dat het probleem blijft aanhouden
(iemand die nooit aangesproken wordt op zijn probleemgedrag krijgt
onrechtstreeks signaal dat dit gedrag oké is)
Forensische psychologie = domein waar het recht samenkomt met de psychologie en is
een toepassing van de psychologie binnen een justitiële context.
- Focus op vermijden van normoverschrijdend gedrag binnen justitie en daarbuiten
Volgens de Amerikaanse definitie van forensische psychologie (American Psychological
Association) kunnen alle specialisaties binnen de psychologie relevant zijn voor het
forensisch werkveld à ‘De professionele toepassing van psychologische expertise binnen
justiciële en jurudische contexten.’
Forensisch psycholoog is gespecialiseerd in preventie van crimineel/normoverschrijdend
gedrag, forensische psychodiagnostiek en/of behandeling van plegers/slachtoffers
(psychotherapie).
Psychologie en recht
Spanningsvelden
- Verschil in training: taalverschil, studie, kennisachtergrond
- Verschil in attitude: justitie (maatschappij beschermen) vs. psycholoog (individu
helpen)
- Evidence-based toepassing van gedragswetenschappen in justitiële context
o Klinische vs. Wetenschappelijke opinie
o Toepasbaarheid binnen een juridische vraagstelling
o Onbeantwoorde juridische vragen
- Verschil in paradigma (invalshoek) waardoor we niet altijd ten volle controle
hebben over gedrag
o Vrije wil vs. determinisme
o Feiten
o Aard v/h feit
Forensische psychologie is in beweging
- Wijzigingen binnen het recht
- Evoluties binnen de algemene psychologie
- Sociale omwentelingen (bv. kindermisbruik)
- Ontwikkelingen binnen justitie en psychologie (bv. stalking/belaging,
voyeurisme...)
,H2. Ontwikkeling van anti-sociaal gedrag
De aard en het voorkomen van jeugddelinquentie
- Casussen
Psychiatrische visie
Hoe kijkt de psychiatrie naar gedragsproblemen en wat zijn gedragsproblemen?
- Gedragsstoornis: gedragsproblemen die over langere tijd voorkomen en een
negatieve impact hebben op de persoon en/of de omgeving
- Antisociaal gedrag: gedrag gericht tegen geldende normen en regels, doch geen
delict gedrag. Vbn: weglopen, voorbijsteken aan de kassa, liegen…
- Delinquent gedrag: overtreden van wettelijke (= strafbare) regels
Nuance: niet iedereen die antisociaal gedrag stelt, moet in psychiatrische behandeling!
DSM 5: Classificatiesysteem voor psychische stoornissen: om met = bril naar een
problematiek te kijken (blauw: 3 prblmtkn naar voor geschoven wat betreft jeugd)
- Oppositionele-opstandige stoornis
- Periodiek explosieve stoornis
- Norm overschrijdend-gedragsstoornis
- Antisociale persoonlijkheidsstoornis: komt niet voor bij jeugd, want
persoonlijkheid is nog in volle ontwikkeling!
- Pyromanie
- Kleptomanie
- Andere gedragsstoornis
- Ongespecificeerde gedragsstoornis
DSM 5 : zelden is er sprake van maar 1 problematiek/diagnose
- Problemen met zelfcontrole
- Rechten van anderen worden geschonden
- Conflict met normen of autoriteit (bv. ouders, school, justitie)
- Ontstaan in kindertijd of adolescentie: het gaat nooit om 1 feit, je moet een
patroon zien over een bepaalde tijd
- Co-morbiditeit met andere problemen (bv. depressie, angst)
,Drie psychiatrische stoornissen wat betreft jeugd
Opppositionele- Periodieke explosieve Normoverschrijdende
opstandige stoornis (ODD) stoornis gedragsstoornis
Gedragspatroon Gedragspatroon “voorloper van de anti-
- Boos zonder - Plotse sociale
aanleiding, uitbarstingen persoonlijkheidsstoornis”
prikkelbaar, snel - geen controle over - Agressie tav
geïrriteerd.. agressieve mensen/dieren
- Ruziezoekend, impulsen - Vernieling van
ongehoorzaam verbaal/fysiek eigendommen/
- Wraakzucht, soms (krijsen op de opzettelijk
agressief grond) vandalisme
Oorzaak Oorzaak - Bedrog/diefstal is
- Distress bij zichzelf - Niet in verhouding gepland en
(angst, onzeker, met stressor (wat doelmatig (kind zet
laag zelfbeeld) en het gedrag heeft gedrag gericht in
bij anderen (mama uitgelokt) om doel te
zit niet goed in vel) bereiken)
Impact Planning - Regels overtreden;
Problemen op vlak van - Niet spijbelen,
school, beroep, sociaal… gepland/doelmatig, weglopen,
wel impulsief en huisregels..
explosief
Opdeling tss NOGS mét
beperkte prosociale
emoties (geen
spijt/schuldgevoel, geem
empathie, tonen weinig of
oppervlakkige emoties) OF
zonder problemen op vlak
van prosociale emoties
Uitgangspunten van theorieën
- Dynamisch gegeven; moeilijk gedrag te voorspellen
- Diverse vormen crimineel gedrag + diverse ontwikkelingspaden (mix van zo
geboren/gemaakt!)
- Resultaat van diverse bio-psycho-sociale invloeden; balans is belangrijk
- Risico- (verhogen risico op probleem) vs. causale factoren (link tss X en Y)
- Risico- en protectieve (beschermende) factoren (zorgen dat risico verlaagd)
, Theorieën ontwikkeling antisociaal gedrag – wetmatigheden
- Verschillende risicofactoren kunnen tot dezelfde uitkomst leiden = equifinaliteit
- Dezelfde risicofactoren kunnen uitmonden in diverse uitkomsten = multifinaliteit
- Ontwikkeling vs aanhouden vs verergering
- Individu is geen passief object, maar heeft een stem
- Langetermijn invloeden (langdurig misbruikt) en situationele factoren (net
ontslagen) à pleegt feiten
Het bio-psycho-sociaal model -----à ontwikkeling van een stoornis
Als we kijken naar gedrag/stoornissen dan zien we dat er een impact is op minstens 3
niveaus van factoren:
1. Voorbeschikkende factoren; genetische of psychologische factoren
2. Uitlokkende factoren; boosheid, teleurstelling… (triggers)
3. Onderhoudende factoren; zorgen ervoor dat het probleem blijft aanhouden
(iemand die nooit aangesproken wordt op zijn probleemgedrag krijgt
onrechtstreeks signaal dat dit gedrag oké is)
