DIDACTISCH HANDELEN 2 – SAMENVATTING
EXECUTIEVE FUNCTIES EN ZELFREGULEREND LEREN
Doordat er meer gedi,erentieerd wordt, is het moeilijker om klassikaal mee te volgen. De leerlingen moeten in
staat zijn om zichzelf te sturen bij hun eigen leren (ook tijdens het klassikale moeten ze hiertoe in staat zijn).
Twee concepten: executieve functies en zelfregulerend leren
EXECUTIEVE FUNCTIES
Def. Executieve functies zijn hersenfuncties of denkprocessen die ons gedrag en ons denken kunnen sturen. Alle
functies die de lerende helpen om het eigen handelen en denken te gaan controleren.
Bootmetafoor= zeven executieve functies
Executieve functie Uitleg Hoe uit dit zich bij de leerlingen die er
moeite mee hebben:
Emotieregulatie Helpt je om op een goede manier met je Overmatig/ heftig reageren op (relatief
emoties om te gaan, zodat je doelen kleine) gebeurtenissen,
kunt realiseren, taken kunt voltooien of stemmingswisselingen, moeite hebben
gedrag kan controleren en sturen. met kritiek (boos reageren of enorm
aantrekken)
Flexibiliteit Helpt je om soepel om te gaan met Moeite hebben met veranderingen (in bv
veranderingen, te schakelen tussen rooster, regels) moeite met onverwachte
activiteiten en waar nodig je gedrag en gebeurtenissen, problemen, nieuwe
gedachten aan te passen aan de omgevingen, verrassingen
nieuwe omstandigheden.
Inhibitie Helpt je je impulsen van binnenuit en Kunnen moeilijk op hun beurt wachten,
prikkels van buitenuit af te remmen, gaan al aan een taak beginnen vooraleer
waardoor je eerst kunt nadenken, de instructie afgerond is, hebben moeite
voordat je doet. met het onthouden van de instructie, zijn
snel afgeleid.
Metacognitie en Helpen je om een stapje terug te doen Moeite met reflecteren, niet bewust zijn
zelfmonitoring in de situatie om het proces te van hun gedrag en of ze voldoen aan
evalueren en er lering uit te trekken voor bepaalde standaarden, zichzelf
een volgende keer. overschatten.
Planning en Zijn de vaardigheden die je helpen om Moeite met stellen van prioriteiten,
organisatie een plan van aanpak te maken en volgorde bepalen, moeite met
daadwerkelijk uit te voeren. inschatten van tijd en daardoor in
tijdnood komen
Taakinitiatie Helpt je om op tijd en op een e,iciënte Niet direct ergens aan beginnen,
manier met een taak te beginnen. Ook vermijdend en uitstelgedrag, geen hulp
het zelfstandig bedenken van ideeën, vragen, moeite et overzicht houden,
strategieën, antwoorden en plannen en organiseren.
oplossingen valt hieronder. (Initiatief
tonen)
Werkgeheugen Helpt je om informatie vast te houden Moeite met het onthouden (en daarmee
en te bewerken bij het uitvoeren van opvolgen) van instructies: vergeten wat
taken. Daarnaast gebruik je het om ze willen zeggen, vergeten wat ze gingen
eerder geleerde kennis, vaardigheden, doen of waarmee ze bezig waren…
ervaringen of
probleemoplossingsstrategieën toe te
passen in een situatie
Door het trainen van specifieke executieve functies, hoopte men de leerprestaties van de leerlingen te kunnen
opkrikken.
,WAT IS ZELFREGULEREND LEREN?
IK BEGRIJP: HOE ZIET HET ZELFREGULEREND LEERPROCES ER UIT?
Def. Het
cyclische proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten, gevoelens en motivatie zelf richting geeft
met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en afhankelijk van zijn context.
Cyclisch proces Je gebruikt strategieën om je leerproces te sturen voor, tijdens en na het leren.
Je voorgaande leerervaringen beïnvloeden ook je toekomstige leerprestaties.
Het is geen doel op zich, je doet het terwijl je bezig bent met iets anders en het keert
telkens terug.
De lerende Wat doet de leerling? Wat doe ik zelf als ik aan het leren ben?
Wat een leerling denkt, doet en voelt.
Gedrag, gedachten en = cognitieve, metacognitieve en a,ectieve vaardigheden
gevoelens Componenten of domeinen van zelfregulerend leren
Gedrag: waarom doe ik het? Welk gedrag stel ik? (Cognitieve leerstrategieën: leren
leren)
Je doen, denken en voelen gaan hand in hand.
Leerdoelen Geen doel op zich, je zet het in tijdens andere lessen (je gaat geen les zelfregulerend
leren geven).
Soms ook onbewuste doelen beïnvloeden je denken, doen en voelen
Kan zowel een persoonlijk als een gezamenlijk doel zijn
Drie vormen:
1. Zelfregulering (ik) = ik gebruik zelfregulerende vaardigheden om mijn doelen te
bereiken
2. Co-regulering (jij)= ik help jou om zelfregulerende vaardigheden in te zetten zodat
jij je doelen bereikt.
3. Gedeelde regulering (wij)= wij gebruiken zelfregulerende vaardigheden om onze
doelen te bereiken
Context Hangt af van jouw specifieke context. Reeks van competenties, die je afhankelijk van
de context, al dan niet inzet.
Zes stappen onderverdeeld in 3 fasen:
VOOR HET LEREN
1. Ik analyseer de opdracht
2. Ik zoek de nodige energie (en weet mezelf te motiveren)
TIJDENS HET LEREN
3. Ik focus op mijn doel en ga vooruit (ben ik nog doelgericht bezig?)
4. Ik observeer mezelf en stuur bij
NA HET LEREN
5. Ik beoordeel mijn prestaties
6. Ik reageer en kijk vooruit
In deze fasen/stappen heb je 21 vaardigheden
VOOR 1. Ik analyseer de opdracht Doelen formuleren: Welke richting wil je uit? SMARTIE
= taakanalyse (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch,
tijdgebonden, inspirerend en engagerend)
Je vertaalt je opdracht in specifieke, realistische en
motiverende doelstellingen.
Plannen: Op basis van je doelen bepaal je de
verschillende stappen die je moet zeten om je doel te
bereiken en die zet je uit op een tijdpad.
, 2. Ik zoek de nodige energie (en Competentiegevoelens: De mate waarin jij gelooft dat je
weet mezelf te motiveren) de competenties hebt die nodig zijn om de opdracht uit te
= zelfmotivatie voeren – self e,icacy. Hoe competenter je je voelt om iets
te doen, hoe groter de kans dat je het daadwerkelijk doet.
Resultaatsverwachtingen: Welk resultaat verwacht je
neer te zetten? Je schat je kansen op succes in op basis
van je huidige situatie.
Taakwaarde: De mate waarin je je opdracht belangrijk
vindt. Hoe meer je het nut ergens van inziet, hoe groter de
motivatie om erover te leren (taak is relevanter). -
waardevol
Taakinteresse: Hoe interessant vind je de opdracht of het
onderwerp? = jouw intrinsieke motivatie. Hoe meer nut je
ervan inziet, hoe groter de interesse kan worden.
Doeloriëntatie: Waarom wil je iets bereiken?
Je investeert in je opdracht omdat je goed wilt presteren of
omdat je iets wil leren (meest optimale vorm van
motivatie)
TIJDENS 3. Ik focus op mijn doel en ga Zelfinstructies: Ik zeg tegen mezelf wat ik doe. Ik volg mijn
vooruit (ben ik nog doelgericht eigen stappen. Je praat jezelf door de opdracht heen.
bezig?)
= zelfcontrole Beeldvorming: Visualiseren. Gebruik maken van
mindmaps, rubrics…
Tijdbeheer: je gebruikt je tijd zo optimaal mogelijk om je
doel te bereiken
Leeromgeving inrichten: Kunnen vermijden van of
omgaan met zowel externe als interne prikkels.
Gepast hulp zoeken: je zoekt gepast hulp die nodig os om
je leerproces verder in handen te nemen. Specifieke
vaardigheden: 1. Wat je moet vragen, 2. Aan wie je het
moet vragen, 3. Wanneer hulp best vragen?
Interesseprikkels: Jezelf terug duidelijk maken waarom je
dit doet. Motiverende stellingen stellen
Bv. Heb ik een pauze nodig? Heb ik hulp nodig?
Zelfbekrachtiging: Je viert je successen en bent je bewust
van wat goed loopt. Je prijst (bv schouderklopje) of beloont
jezelf voor wat goed gaat.
Taakstrategieën: strategieën die je nodig hebt om een
specifieke taak uit te voeren. (strategie om je doel te
bereiken).
4. Ik observeer mezelf en stuur Zelfmonitoring: je brengt je prestaties,
bij
= zelfobservatie Zelfregistratie: je bestudeert gedurende een bepaalde
tijd een specifiek onderdeel van je leerproces en
verzamelt hiervoor extra gegevens.
EXECUTIEVE FUNCTIES EN ZELFREGULEREND LEREN
Doordat er meer gedi,erentieerd wordt, is het moeilijker om klassikaal mee te volgen. De leerlingen moeten in
staat zijn om zichzelf te sturen bij hun eigen leren (ook tijdens het klassikale moeten ze hiertoe in staat zijn).
Twee concepten: executieve functies en zelfregulerend leren
EXECUTIEVE FUNCTIES
Def. Executieve functies zijn hersenfuncties of denkprocessen die ons gedrag en ons denken kunnen sturen. Alle
functies die de lerende helpen om het eigen handelen en denken te gaan controleren.
Bootmetafoor= zeven executieve functies
Executieve functie Uitleg Hoe uit dit zich bij de leerlingen die er
moeite mee hebben:
Emotieregulatie Helpt je om op een goede manier met je Overmatig/ heftig reageren op (relatief
emoties om te gaan, zodat je doelen kleine) gebeurtenissen,
kunt realiseren, taken kunt voltooien of stemmingswisselingen, moeite hebben
gedrag kan controleren en sturen. met kritiek (boos reageren of enorm
aantrekken)
Flexibiliteit Helpt je om soepel om te gaan met Moeite hebben met veranderingen (in bv
veranderingen, te schakelen tussen rooster, regels) moeite met onverwachte
activiteiten en waar nodig je gedrag en gebeurtenissen, problemen, nieuwe
gedachten aan te passen aan de omgevingen, verrassingen
nieuwe omstandigheden.
Inhibitie Helpt je je impulsen van binnenuit en Kunnen moeilijk op hun beurt wachten,
prikkels van buitenuit af te remmen, gaan al aan een taak beginnen vooraleer
waardoor je eerst kunt nadenken, de instructie afgerond is, hebben moeite
voordat je doet. met het onthouden van de instructie, zijn
snel afgeleid.
Metacognitie en Helpen je om een stapje terug te doen Moeite met reflecteren, niet bewust zijn
zelfmonitoring in de situatie om het proces te van hun gedrag en of ze voldoen aan
evalueren en er lering uit te trekken voor bepaalde standaarden, zichzelf
een volgende keer. overschatten.
Planning en Zijn de vaardigheden die je helpen om Moeite met stellen van prioriteiten,
organisatie een plan van aanpak te maken en volgorde bepalen, moeite met
daadwerkelijk uit te voeren. inschatten van tijd en daardoor in
tijdnood komen
Taakinitiatie Helpt je om op tijd en op een e,iciënte Niet direct ergens aan beginnen,
manier met een taak te beginnen. Ook vermijdend en uitstelgedrag, geen hulp
het zelfstandig bedenken van ideeën, vragen, moeite et overzicht houden,
strategieën, antwoorden en plannen en organiseren.
oplossingen valt hieronder. (Initiatief
tonen)
Werkgeheugen Helpt je om informatie vast te houden Moeite met het onthouden (en daarmee
en te bewerken bij het uitvoeren van opvolgen) van instructies: vergeten wat
taken. Daarnaast gebruik je het om ze willen zeggen, vergeten wat ze gingen
eerder geleerde kennis, vaardigheden, doen of waarmee ze bezig waren…
ervaringen of
probleemoplossingsstrategieën toe te
passen in een situatie
Door het trainen van specifieke executieve functies, hoopte men de leerprestaties van de leerlingen te kunnen
opkrikken.
,WAT IS ZELFREGULEREND LEREN?
IK BEGRIJP: HOE ZIET HET ZELFREGULEREND LEERPROCES ER UIT?
Def. Het
cyclische proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten, gevoelens en motivatie zelf richting geeft
met het oog op het bereiken van zijn leerdoelen en afhankelijk van zijn context.
Cyclisch proces Je gebruikt strategieën om je leerproces te sturen voor, tijdens en na het leren.
Je voorgaande leerervaringen beïnvloeden ook je toekomstige leerprestaties.
Het is geen doel op zich, je doet het terwijl je bezig bent met iets anders en het keert
telkens terug.
De lerende Wat doet de leerling? Wat doe ik zelf als ik aan het leren ben?
Wat een leerling denkt, doet en voelt.
Gedrag, gedachten en = cognitieve, metacognitieve en a,ectieve vaardigheden
gevoelens Componenten of domeinen van zelfregulerend leren
Gedrag: waarom doe ik het? Welk gedrag stel ik? (Cognitieve leerstrategieën: leren
leren)
Je doen, denken en voelen gaan hand in hand.
Leerdoelen Geen doel op zich, je zet het in tijdens andere lessen (je gaat geen les zelfregulerend
leren geven).
Soms ook onbewuste doelen beïnvloeden je denken, doen en voelen
Kan zowel een persoonlijk als een gezamenlijk doel zijn
Drie vormen:
1. Zelfregulering (ik) = ik gebruik zelfregulerende vaardigheden om mijn doelen te
bereiken
2. Co-regulering (jij)= ik help jou om zelfregulerende vaardigheden in te zetten zodat
jij je doelen bereikt.
3. Gedeelde regulering (wij)= wij gebruiken zelfregulerende vaardigheden om onze
doelen te bereiken
Context Hangt af van jouw specifieke context. Reeks van competenties, die je afhankelijk van
de context, al dan niet inzet.
Zes stappen onderverdeeld in 3 fasen:
VOOR HET LEREN
1. Ik analyseer de opdracht
2. Ik zoek de nodige energie (en weet mezelf te motiveren)
TIJDENS HET LEREN
3. Ik focus op mijn doel en ga vooruit (ben ik nog doelgericht bezig?)
4. Ik observeer mezelf en stuur bij
NA HET LEREN
5. Ik beoordeel mijn prestaties
6. Ik reageer en kijk vooruit
In deze fasen/stappen heb je 21 vaardigheden
VOOR 1. Ik analyseer de opdracht Doelen formuleren: Welke richting wil je uit? SMARTIE
= taakanalyse (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch,
tijdgebonden, inspirerend en engagerend)
Je vertaalt je opdracht in specifieke, realistische en
motiverende doelstellingen.
Plannen: Op basis van je doelen bepaal je de
verschillende stappen die je moet zeten om je doel te
bereiken en die zet je uit op een tijdpad.
, 2. Ik zoek de nodige energie (en Competentiegevoelens: De mate waarin jij gelooft dat je
weet mezelf te motiveren) de competenties hebt die nodig zijn om de opdracht uit te
= zelfmotivatie voeren – self e,icacy. Hoe competenter je je voelt om iets
te doen, hoe groter de kans dat je het daadwerkelijk doet.
Resultaatsverwachtingen: Welk resultaat verwacht je
neer te zetten? Je schat je kansen op succes in op basis
van je huidige situatie.
Taakwaarde: De mate waarin je je opdracht belangrijk
vindt. Hoe meer je het nut ergens van inziet, hoe groter de
motivatie om erover te leren (taak is relevanter). -
waardevol
Taakinteresse: Hoe interessant vind je de opdracht of het
onderwerp? = jouw intrinsieke motivatie. Hoe meer nut je
ervan inziet, hoe groter de interesse kan worden.
Doeloriëntatie: Waarom wil je iets bereiken?
Je investeert in je opdracht omdat je goed wilt presteren of
omdat je iets wil leren (meest optimale vorm van
motivatie)
TIJDENS 3. Ik focus op mijn doel en ga Zelfinstructies: Ik zeg tegen mezelf wat ik doe. Ik volg mijn
vooruit (ben ik nog doelgericht eigen stappen. Je praat jezelf door de opdracht heen.
bezig?)
= zelfcontrole Beeldvorming: Visualiseren. Gebruik maken van
mindmaps, rubrics…
Tijdbeheer: je gebruikt je tijd zo optimaal mogelijk om je
doel te bereiken
Leeromgeving inrichten: Kunnen vermijden van of
omgaan met zowel externe als interne prikkels.
Gepast hulp zoeken: je zoekt gepast hulp die nodig os om
je leerproces verder in handen te nemen. Specifieke
vaardigheden: 1. Wat je moet vragen, 2. Aan wie je het
moet vragen, 3. Wanneer hulp best vragen?
Interesseprikkels: Jezelf terug duidelijk maken waarom je
dit doet. Motiverende stellingen stellen
Bv. Heb ik een pauze nodig? Heb ik hulp nodig?
Zelfbekrachtiging: Je viert je successen en bent je bewust
van wat goed loopt. Je prijst (bv schouderklopje) of beloont
jezelf voor wat goed gaat.
Taakstrategieën: strategieën die je nodig hebt om een
specifieke taak uit te voeren. (strategie om je doel te
bereiken).
4. Ik observeer mezelf en stuur Zelfmonitoring: je brengt je prestaties,
bij
= zelfobservatie Zelfregistratie: je bestudeert gedurende een bepaalde
tijd een specifiek onderdeel van je leerproces en
verzamelt hiervoor extra gegevens.
