Samenvatting Didactiek Frans | VIVES | 2025/26

Didactiek Frans – samenvatting
1. Woordenschat
Inleiding

= belangrijke bouwsteen

= deel van het fundament

Hoe wordt woordenschat verworven in de moedertaal? Welke fases doorloopt een peuter?

- Leren spreken door na te bootsen, luisteren
- Alles uit de directe leefwereld krijgt een naam  labelen
- Zeer veel herhaling  herkennen  zelf gebruiken (klanken  losse woorden  zinnen)



Woorden leren…

- Om er iets mee te doen
- Niet later, maar nu (in de klas)
- Binnen een betekenisvolle context

Thema’s: uit dagelijkse leven van kinderen

Herhalen, oefenen:

- Van receptief naar productief
- Van kennisgericht naar communicatiegericht



Doelen

Woordenschat = bouwsteen binnen vaardigheden

Receptieve beheersing <--> productieve beheersing

- Receptieve beheersing
o Herkennen en begrijpen
o Leren van betekenis en woordbeeld of de klank  passieve kennis
o Lezen en luisteren
o Eerder bereikt dan productieve beheersing en woordenschatomvang is hier groter
- Productieve beheersing
o Het woord ook uit hun geheugen kunnen ophalen  actieve kennis
o Spreken en schrijven
- Hoogfrequente woorden moeten zowel receptief als productief gebruikt worden

,Een woord heeft 3 basisaspecten

- Betekenis
- Vorm
- Gebruik
- Naast betekenis ook beheersen: woordsoort, lidwoord, meervoud, vervoeging, verbuiging) +
ook collocaties (combinatiemogelijkheden met andere woorden) oppikken



Vastgelegd in de minimumdoelen door de leerplancommissies (OVSG, GO!, KOV)

- Gemeenschappelijke basiswoordenlijst
o Identiek voor de drie onderwijsnetten
o 700tal woorden
o Gegroepeerd rond woordvelden uit eindtermen
o Einde zesde leerjaar: minimum deze woorden te kennen
o Voordeel? Alle lln kennen ongeveer dezelfde woordenschat op het einde van de
lagere school



Strategieën

Bij receptieve vaardigheden (lezen/luisteren): woorden afleiden uit de context

Laat lln oefenen met verschillende strategieën

- Betekenis van nieuwe woorden vinden door linken te leggen met aanwezige kennis  via
transparante woorden betekenis achterhalen
- Woordenlijsten: aandacht voor woordsoorten die voorgesteld worden in een kader met
verschillende kleuren en afbeeldingen  visueel geheugen gestimuleerd
- Woorden luidop uitspreken
- Mindmaps: woordenschat makkelijker onthouden
- Herhalen: woordenschat automatiseren – woorden meerdere keren herhalen over een steeds
langer wordend tijdsinterval  door woorden af te dekken en focussen op woorden die nog
onvoldoende beheerst zijn  met apps of woordkaarten
- Oefeningen opnieuw maken en gebruikmaken van woordenlijsten, woordenboeken en
hulpkaarten
- Leerwijzer bij methodes: hoe je woorden kan studeren



Didactische principes

- Voorbewerken
o Creëren van een gunstige beginsituatie
 Organiseren van een context
 Zorgen voor aandacht en betrokkenheid (motiveren)
 Activeren van voorkennis
o Lkr zal de lln prikkelen
o = inleiding
o Wat is een “context”?

,  = een tekst waarin alle nieuwe woorden aan bod komen
 Kan een lees- of luistertekst zijn
 Meestal biedt de methode een context aan.
 Blijf wel kritisch + creatief!
- Semantiseren
o Verduidelijken van de betekenis van woorden binnen een context
o Nieuw te leren woorden aanbieden en woordbetekenissen duidelijk maken
o Component 1: betekenis
 Uitbeelden: visuele hulpmiddelen inzetten om de betekenis van het
woord te ondersteunen
 Uitleggen: de betekenis van het woord verhelderen met woorden,
woord gebruiken in een zin/context
 Uitbreiden: koppel het woord aan de betekenis van andere woorden
en bouw een netwerk op van woorden die samen gebruikt kunnen
worden
 Nieuwe woorden zoveel mogelijk visualiseren  realia of prenten
 Woorden mondeling bespreken en visueel ondersteund
 Denk goed na over de context (= basis om betekenis nieuwe woorden te
achterhalen):
 Zorg voor voldoende visuele ondersteuning ( wees kritisch!)
 Werk bij voorkeur met een luisterfragment (i.p.v. leesfragment):
 Mondelinge vaardigheden primeren
 Confronteer je leerlingen eerst met de uitspraak, dan de schrijfwijze
o Component 2: uitspraak
 Woord veel herhalen
 Voorzeggen en nazeggen (in groep  individueel)
o Component 3: woordbeeld
 Bordschema:
 Schrijven / werken met woordkaarten ( veel mogelijkheden!) /
digitaal
 Woordbeeld:
o Vaste kleur (mannelijk vs. vrouwelijk / werkwoorden / …)
o Moeilijkheden aanduiden
o Groot lettertype
 Betekenis:
o Met visuele ondersteuning / voorbeeldzin / transparantie / …
o Zo weinig mogelijk vertaling: enkel bij abstractere woorden
o Verbanden leggen (tegenstelling, synoniem, afgeleid woord)
 Blijft zichtbaar bij het maken van oefeningen
- Consolideren
o Onthouden  oefenen en herhalen (gevarieerde wijze en gespreid in de tijd
o Beginnen met kennisgerichte oefeningen (associaties, bingo, voorzeggen en
nazeggen, ...)  meer communicatiegerichte oefeningen (dialoogjes, Wie is het?, ...)
o Oefeningen op receptief niveau  oefeningen gericht op productieve vaardigheden,
eerst gestuurd door lkr  oefeningen gericht op productieve vaardigheden, minder
gestuurd door lkr
o Oefeningen met stijgende moeilijkheidsgraad