Kosmografie: signalen uit de kosmos
Elektromagnetisch spectrum:
Namen in volgorde kennen!
1. Radio
2. Microgolven
3. Infrarood
4. Visueel
5. Ultraviolet
6. X-stralen
7. Gamma stralen
Frequentie _______
De snelheid die nodig is om de golflengte af te leggen = golflengte
Lichtsnelheid
300 000 km/s (= snelheid straling)
De snelheid van straling is voor alle soorten elektromagnetische straling gelijk.
Roggbiv (= ezelsbrugje)
Rood - oranje - geel - groen - blauw - indigo - violet
Straling als informatie:
Chemische samenstelling
Je kan aan de kleur van het licht zien uit welke stoffen een ster bestaat
Hete stralingsbronnen → continu spectrum
Fraunhoferlijnen
Donkere lijnen in het spectrum van sterrenlicht
die ontstaan doordat specifieke golflengten van
licht worden geabsorbeerd door atomen in de
steratmosfeer.
→ ontstaat doordat koelere gassen aan de buitenzijde
van de ster bepaalde golflengtes absorberen.
die geabsorbeerde straling bereikt de aarde niet.
→ aan de lijnen zie je uit welke stoffen de ster bestaat
Koele ster: Warme ster:
Rood licht uitstralen Blauw licht uitstralen
Warmere ster:
Zend zowat alle zichtbare golflengtes uit.
ark Pagina 1
, Zend zowat alle zichtbare golflengtes uit.
→ wit-geel voorkomen
Beweging van sterren:
Dobblereffect
De waargenomen verandering van de golflengte van geluid of licht door een snelheidsverschil
tussen de zender en de ontvanger
→ zien we bij bewegende hemellichamen
Wegrijdende wagen: > langere toon dan normaal
f<
Naderende wagen: < hogere toon dan normaal
f>
(Weg van de aarde )
(naar de aarde )
Waarnemingen van op de aarde:
Lichtvenster: Telescoop als superoog
Straling: Zichtbaar licht
Beperking: alleen s' nachts zichtbaar bij onbewolkt weer
Beste standplaatsen:
Woestijnen → weinig bevolking (= minder lucht en licht vervuiling, trillingen)
Gebergten → ijle lucht (= minder storende gassen om doorheen te kijken)
Radiovenster: radiotelescoop
Straling: korte radiogolven
Voordelen:
- altijd waarnemingen mogelijk
- Kunnen overal opgesteld worden
Nadelen:
- Grote diameter
- Alleen de korte radiogolven zijn zichtbaar
- Storing door menselijke activiteit
Onbemande ruimtevaart:
ark Pagina 2
, Onbemande ruimtevaart:
Ruimtetelescopen:
Hubble space telescope:
Straling: zichtbaar licht, ultraviolet- en infraroodstraling
Chandra X-ray observatory
Verzamelt info over energierijke processen in het heelal zoals neutronensterren, zwarte gaten en
overblijfsels van super nova's
Straling: röntgengebied
Teledetectie
verzamelt info van objecten op afstand door het meten van gereflecteerde elektromagnetische
straling.
- Actieve : De sensor zendt zelf straling uit en meet de terugkaatsing.
- Passieve : De sensor meet de straling die al aanwezig is, zoals zonlicht.
Geostationaire satellieten
Kenmerken:
- Circuleren in een vaste baan boven de evenaar.
- Hoogte: Tussen 35.000 en 36.000 km.
- Voltooien 1 baan rond de Aarde in 23 uur en 56 minuten (één dag), waardoor ze stationair lijken
ten opzichte van de Aarde.
Voordelen:
- Constante positie ten opzichte van de Aarde.
- Altijd zichtbaar vanaf een vast gebied.
Nadelen:
- Vertraging in communicatie (door grote afstand).
- Beperkt aantal satellieten mogelijk in de geostationaire baan.
Voorbeelden:
- Communicatiesatellieten.
- Weersatelliet METEOSAT.
Polaire satellieten
Kenmerken:
- Circuleren in een baan over de polen.
- Hoogte: Tussen 160 en 2.000 km.
- Voltooien 1 baan rond de Aarde in ongeveer 1,5 uur.
- Dekken bij elke omloop een ander deel van het aardoppervlak.
Voordelen:
ark Pagina 3
Elektromagnetisch spectrum:
Namen in volgorde kennen!
1. Radio
2. Microgolven
3. Infrarood
4. Visueel
5. Ultraviolet
6. X-stralen
7. Gamma stralen
Frequentie _______
De snelheid die nodig is om de golflengte af te leggen = golflengte
Lichtsnelheid
300 000 km/s (= snelheid straling)
De snelheid van straling is voor alle soorten elektromagnetische straling gelijk.
Roggbiv (= ezelsbrugje)
Rood - oranje - geel - groen - blauw - indigo - violet
Straling als informatie:
Chemische samenstelling
Je kan aan de kleur van het licht zien uit welke stoffen een ster bestaat
Hete stralingsbronnen → continu spectrum
Fraunhoferlijnen
Donkere lijnen in het spectrum van sterrenlicht
die ontstaan doordat specifieke golflengten van
licht worden geabsorbeerd door atomen in de
steratmosfeer.
→ ontstaat doordat koelere gassen aan de buitenzijde
van de ster bepaalde golflengtes absorberen.
die geabsorbeerde straling bereikt de aarde niet.
→ aan de lijnen zie je uit welke stoffen de ster bestaat
Koele ster: Warme ster:
Rood licht uitstralen Blauw licht uitstralen
Warmere ster:
Zend zowat alle zichtbare golflengtes uit.
ark Pagina 1
, Zend zowat alle zichtbare golflengtes uit.
→ wit-geel voorkomen
Beweging van sterren:
Dobblereffect
De waargenomen verandering van de golflengte van geluid of licht door een snelheidsverschil
tussen de zender en de ontvanger
→ zien we bij bewegende hemellichamen
Wegrijdende wagen: > langere toon dan normaal
f<
Naderende wagen: < hogere toon dan normaal
f>
(Weg van de aarde )
(naar de aarde )
Waarnemingen van op de aarde:
Lichtvenster: Telescoop als superoog
Straling: Zichtbaar licht
Beperking: alleen s' nachts zichtbaar bij onbewolkt weer
Beste standplaatsen:
Woestijnen → weinig bevolking (= minder lucht en licht vervuiling, trillingen)
Gebergten → ijle lucht (= minder storende gassen om doorheen te kijken)
Radiovenster: radiotelescoop
Straling: korte radiogolven
Voordelen:
- altijd waarnemingen mogelijk
- Kunnen overal opgesteld worden
Nadelen:
- Grote diameter
- Alleen de korte radiogolven zijn zichtbaar
- Storing door menselijke activiteit
Onbemande ruimtevaart:
ark Pagina 2
, Onbemande ruimtevaart:
Ruimtetelescopen:
Hubble space telescope:
Straling: zichtbaar licht, ultraviolet- en infraroodstraling
Chandra X-ray observatory
Verzamelt info over energierijke processen in het heelal zoals neutronensterren, zwarte gaten en
overblijfsels van super nova's
Straling: röntgengebied
Teledetectie
verzamelt info van objecten op afstand door het meten van gereflecteerde elektromagnetische
straling.
- Actieve : De sensor zendt zelf straling uit en meet de terugkaatsing.
- Passieve : De sensor meet de straling die al aanwezig is, zoals zonlicht.
Geostationaire satellieten
Kenmerken:
- Circuleren in een vaste baan boven de evenaar.
- Hoogte: Tussen 35.000 en 36.000 km.
- Voltooien 1 baan rond de Aarde in 23 uur en 56 minuten (één dag), waardoor ze stationair lijken
ten opzichte van de Aarde.
Voordelen:
- Constante positie ten opzichte van de Aarde.
- Altijd zichtbaar vanaf een vast gebied.
Nadelen:
- Vertraging in communicatie (door grote afstand).
- Beperkt aantal satellieten mogelijk in de geostationaire baan.
Voorbeelden:
- Communicatiesatellieten.
- Weersatelliet METEOSAT.
Polaire satellieten
Kenmerken:
- Circuleren in een baan over de polen.
- Hoogte: Tussen 160 en 2.000 km.
- Voltooien 1 baan rond de Aarde in ongeveer 1,5 uur.
- Dekken bij elke omloop een ander deel van het aardoppervlak.
Voordelen:
ark Pagina 3
