Wat is erfgoed?
De term voor wat we van de voorouders erven. ‘Verzamelbegrip’ voor alles (zowel
materieel als immaterieel) wat we overerven. Zowel van natuurlijke als culturele
aard, waarmee we ons kunnen identificeren en dat we het bewaren waard vinden
voor toekomstige generaties.
Natuurlijk erfgoed
= door de natuur ontstaan (zonder menselijke interactie)
- Onroerend en roerend materieel ( oceanen, zeeen, bergen, woestijnen,
fossielen,…)
- Immaterieel natuurlijk erfgoed fauna en flora= ecosystemen (natuurlijk
systeem dat bestaat uit de biologische reactie tussen alle organismen in
een gebied, en de wisselwerking tussen deze biologische organismen en
hun abiotische factoren.
Cultureel erfgoed
= door de mens gemaakt/geproduceerd
- Roerend en onroerend materieel erfgoed (steden, gebouwen, parken,
schilderijen)
- Immaterieel erfgoed (gebruiken, toneel, poezie, ambachten, gerechten)
Combinatie van natuurlijk en cultureel: Falling water van Frank Lloyd Wright
Materieel: tastbare ‘waardevolle’ overblijfselen, hierin wordt er nog onderscheid
gemaakt tussen ‘roerend en onroerend’
Immaterieel: niet tastbaar, door de mens gemaakt en cultureel, alle bijzondere
elementen van een cultuur, tradities, volksfeesten alles wat generaties
doorgegeven word.
Roerend: verplaatsbaar en niet grondgebonden (mobiel erfgoed wordt soms als
onroerend gezien, nummerplaat= grondgebonden)
Onroerend: moeilijk verplaatsbaar of niet en vaak grondgebonden. 5 types:
- Bouwkundig erfgoed (gebouwen, interieurs, beeldhouwwerken)
- Landschappelijk erfgoed (gebied dat 1 geheel vormt, door de natuur of
door de mens of combinatie) ontwikkelen en veranderen met cultuur en
tijd
- Archeologisch erfgoed (geeft beeld van de levenwijze en omstandigheden
in het verleden, sporen en resten uit de grond)
- Varend erfgoed (nog in gebruik zijnde historische boten en schepen, maar
ook drijvende of via water verplaatsbare installaties en werktuigen)
- Heraldiek (wapenkunde, versierde wapenuitrustingen)
Onroerend wordt uitzonderlijk verplaatst: zoals de huisjes in openluchtmuseum
bokrijk
, Kan ook thematisch ingedeeld worden: militair erfgoed, funerair erfgoed,
maritiem erfgoed, culinair erfgoed
Cultureel erfgoed op wereldvlak, Olympische spelen
Het land die het organiseert, drukt zijn cultuur uit. Barcelona: verleden en
toekomst koppelen met Opera en Freddy Mercury. Parijs: duidelijk maken dat ze
de lichtstad zijn, warmte, inclusiviteit,... enorme reclame voor hun land vol
symbolic door erfgoed te gebruiken
Les 3: erfgoed bedreigt
‘de tand des tijds’
Soms wordt vervallen gebruikt om schoonheid weer te geven (emotie, tijdsbesef)
Daken storten in, hout rot, toeristen bezoeken= ongelukken gebeuren -> verlaten
zaken worden gesublimeerd
Titanic op de bodem van de oceaan, concept dat het aan het verdwijnen is en dat
natuur het schip kapot maakt is immaterieel, schip zelf is onroerend (kan niet
meer varen)
Natuurlijke veroudering vs kunstmatige veroudering (het willen tegengaan)
Filosofisch: hoe ver ga je om met restauratie van gebouwen.
Conserveren: niks doen, laten oud worden, behouden
Restaureren: terug brengen van iets wat al verouderd is, naar een eerdere,
nieuwe toestand
Les 4: oorzaken van verval
Ze kunnen afzonderlijk of in combinatie optreden
- Verval door toedoen van de 4 elementen aarde, lucht, vuur en lucht
- Aarde: aardbevingen kunnen ‘kortstondig’ omvangrijke schade
veroorzaken
- Lucht: winderosie kan ‘op lange termijn’ schade veroorzaken
- Water: kan ik elk van zijn 3 aggregatietoestanden schade veroorzaken
- Vuur: brand, bezonning en belichting
Sneeuw in gebieden waar het normaal niet veel sneeuwt, zoals Rome kan
problemen geven, sneeuwwater dringt overal in -> als het droogt= wittekringen.
Natuursteen v colosseum is niet gemaakt voor sneeuw, stenen worden zwaar
door opnemen van vocht door sneeuw= brokkelen af.
Historische gebouwen moeten niet voldoen aan epc waarden, enkel glas -> bij
verbouwing zomer en wintergordijnen voorzien
Staal brand niet maar als het door de hitte begint te vervormen, kan het staal de
krachten niet voldoende opnemen.
De elementen onder normale omstandigheden: