Ondernemingsrecht
Deel I – Algemene inleiding tot het recht 1
1 Inleiding tot het recht: enkele basisbegrippen 1
1.1 Wat is recht? 1
1.1.1 Enkele algemene begrippen 1
1.2 Indeling van het recht 2
1.2.1 Rechtstakken 2
1.3 Bronnen van het recht 3
1.3.1 De wet 3
1.3.2 Algemene rechtsbeginselen 6
1.3.3 De gewoonte 6
1.3.4 De rechtspraak 6
1.3.5 De rechtsleer 8
2 Inleiding tot het burgerlijk recht 9
2.1 Enkele centrale begrippen van het burgerlijke recht 9
2.2 Goederenrecht (= zakenrecht) 11
2.2.1 Inleiding 11
2.2.2 Eigendomsrecht 12
2.2.3 Erfdienstbaarheid 13
2.2.4 Vruchtgebruik 13
2.2.5 Erfpacht 13
2.2.6 Opstal 14
2.2.7 Zekerheidsrechten 14
2.3 Verbintenissenrecht 15
2.3.1 Inleiding 15
2.3.2 Overeenkomsten 17
2.4 Buitencontractuele aansprakelijkheid 20
2.4.1 Inleiding 20
2.4.2 Feiten die tot aansprakelijkheid leiden 21
2.4.3 Schade 23
2.4.4 Oorzakelijke verband 23
2.4.5 Gevolgen van aansprakelijkheid 24
Deel II.1 – Inleiding tot het ondernemingsrecht 25
1 Inleiding 25
1.1 Bronnen van het ondernemingsrecht 25
1.2 Het begrip “onderneming” 25
1.2.1 Inleiding 25
1.2.2 Het algemene ondernemingsbegrip 25
1.2.3 Het functioneel ondernemingsbegrip 26
1.2.4 Belang van het onderscheid 26
2 De opstart van een onderneming 27
2.1 Keuze van een ondernemingsvorm 27
2.2 Voorwaarden om een onderneming te starten 27
2.2.1 Oprichting vennootschap 27
2.2.2 Ondernemingsloket 27
2.2.3 KBO-registratie 28
2.2.4 Zichtrekening openen 28
2.2.5 BTW identificatie 28
2.2.6 Sociaal verzekeringsfonds 29
2.2.7 Boekhouding voeren 29
2.2.8 Aanwerven personeel 29
2.2.9 Vestigingsvoorwaarden 29
3 Financiering van een onderneming – enkele bijzonderheden 30
3.1 Financieringsmethoden 30
3.1.1 Financieren van een eenpersoonszaak 30
3.1.2 Financieren van een vennootschap met rechtspersoonlijkheid 30
3.2 De wet kmo financiering 30
, 3.2.1 Toepassingsgebied 30
3.2.2 Zorgvuldigheids- en informatieverplichtingen 31
3.2.3 Regeling bij vervroegde terugbetaling 31
3.3 De geldlening 32
4 Bescherming van de consument 33
4.1 Toepassingsgebied en enkele relevante kenbegrippen 33
4.1.1 Afbakening: enkele aandachtspunten vooraf 33
4.1.2 Ondernemingen en consumenten 33
4.1.3 Producten 33
4.1.4 Op afstand gesloten overeenkomsten en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 34
4.2 Precontractuele informatieplicht jegens consumenten 34
4.2.1 Informatieplicht voor andere dan op afstand en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 34
4.2.2 Informatieplicht op afstand gesloten overeenkomsten 35
4.2.3 Informatieplicht bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 35
4.3 Wettelijk herroepingsrecht 36
4.3.1 Reikwijdte van het herroepingsrecht 36
4.3.2 Berekening van de termijn 36
4.3.3 Gevolgen van de herroeping 37
4.3.4 Regeling van kosten en vergoeding voor waardevermindering bij herroeping 37
4.4 Onrechtmatige bedingen 38
4.4.1 Beoordeling van het onrechtmatig karakter van een beding 38
4.4.2 Het lot van onrechtmatige bedingen 38
4.5 Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten 39
4.5.1 Beoordeling van het oneerlijke karakter van een handelspraktijk 39
4.5.2 De sanctionering van oneerlijke handelspraktijken 40
4.6 Betalingsachterstand bij consumenten 40
4.6.1 Voorafgaande en kosteloze ingebrekestelling 40
4.6.2 Plafonnering schadebedingen 41
5 Bescherming van de onderneming 42
5.1 Precontractuele informatieplicht tussen ondernemingen 42
5.1.1 Geen algemene informatieplicht, wel duidelijke en begrijpelijke bedingen 42
5.1.2 Informatieplicht bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten 42
5.2 Onrechtmatige bedingen 42
5.3 Oneerlijke marktpraktijken jegens andere ondernemingen 43
5.4 Betalingsachterstand in handelstransacties 44
5.4.1 Toepassingsgebied 44
5.4.2 Betalingstermijn 44
5.4.3 Omvang schadevergoeding 44
5.4.4 Kennelijk onbillijke bedingen 44
6 Tussenpersonen en distributieovereenkomsten 45
6.1 Tussenpersonen 45
6.1.1 Handelsagent 45
6.1.2 Makelaar 45
6.1.3 Commissionair 46
6.1.4 Overzicht 46
6.2 Distributieovereenkomsten 47
6.2.1 Concessieovereenkomst 47
6.2.2 Franchising 47
7 Intellectuele eigendom 48
7.1 Gemeenschappelijke kenmerken 48
7.2 Het (uitvinders)octrooi 48
7.2.1 Wetgeving 48
7.2.2 Doelstelling 48
7.2.3 Toepassingsvoorwaarden 49
7.2.4 Aanvraag, aard en duur van de bescherming 50
7.3 Het auteursrecht 50
7.3.1 Doelstelling 50
7.3.2 Wetgeving 50
7.3.3 Toepassingsvoorwaarden 50
7.3.4 Aard van de bescherming 51
7.4 Het Benelux-merk 52
7.4.1 Doelstelling 52
7.4.2 Wetgeving 52
, 7.4.3 Toepassingsvoorwaarden 52
7.4.4 Aanvraag, aard en duur van de bescherming 54
8 De onderneming in (financiële) moeilijkheden 55
8.1 Toepassingsgebied 55
8.2 De actoren van het insolventierecht 55
8.3 De ondernemingsbemiddeling 56
8.4 Voorlopige maatregelen 56
8.4.1 Algemeen 56
8.4.2 Aanstellen herstructureringsdeskundige 56
8.4.3 Ontnemen van het beheer van de ondernemingsactiviteiten als voorbode op het faillissement 56
8.5 Minnelijk akkoord buiten gerechtelijke reorganisatie 57
8.6 Procedure van gerechtelijke organisatie 57
8.6.1 Inleiding 57
8.6.2 Opening van de procedure van gerechtelijke reorganisatie 57
8.6.3 Gevolgen van de opening 58
8.6.4 Sluiting van de gerechtelijke reorganisatie 59
8.7 De overdracht onder gerechtelijk gezag 62
8.7.1 Inleiding 62
8.7.2 Opening van de procedure van overdracht onder gerechtelijk gezag 62
8.7.3 Gevolgen van de opening 62
8.7.4 Sluiting van de procedure en de vereffening van de onderneming 63
8.8 Het faillissement 64
8.8.1 Inleiding 64
8.8.2 Opening van het faillissement (de faillietverklaring) 64
8.8.3 Gevolgen van de faillietverklaring 65
8.8.4 Afwikkeling en sluiting van het faillissement 67
8.8.5 De kwijtschelding na sluiting van het faillissement 68
Deel II.2 – Inleiding tot het vennootschapsrecht 69
1 Inleiding en algemene begrippen 69
1.1 De vennootschap als juridisch kader van de onderneming 69
1.1.1 Inleiding 69
1.1.2 Waarom een onderneming in vennootschapsvorm voeren? 69
1.2 Bronnen van het vennootschapsrecht 70
1.3 De vennootschap: begrip 70
1.3.1 Rechtshandeling 70
1.3.2 Aantal oprichters 70
1.3.3 Inbreng 71
1.3.4 Voorwerp 71
1.3.5 Winstoogmerk 71
1.4 Typologie van de vennootschapsvormen 71
1.4.1 Inleiding 71
1.4.2 Vennootschappen met of zonder rechtspersoonlijkheid 71
1.4.3 Vennootschappen met of zonder beperking van aansprakelijkheid 72
1.5 Oprichting van vennootschappen 72
1.5.1 Vormvereisten 72
1.5.2 Openbaarmaking 72
2 De naamloze vennootschap (NV) 73
2.1 Inleiding 73
2.2 Oprichting van de NV: enkele bijzonderheden 73
2.2.1 Kapitaalvorming bij oprichting van de NV 73
2.3 Kapitaalregels en kapitaalbescherming tijdens het leven van de NV 74
2.3.1 Kapitaalverhoging 74
2.3.2 Kapitaalvermindering 75
2.3.3 Winstuitkering 75
2.3.4 Alarmbelprocedure 76
2.4 Effecten 76
2.4.1 Aandelen en andere effecten in de NV 76
2.4.2 Types aandelen 77
2.4.3 Overdraagbaarheid van aandelen 78
2.5 Bestuur en vertegenwoordiging 78
2.5.1 Inleiding 78
2.5.2 Het monistisch bestuur: de raad van bestuur 79
, 2.5.3 De enige bestuurder 81
2.5.4 Het duaal bestuur 81
2.5.5 Het prokurasysteem 82
2.5.6 De statutaire handtekeningclausule 82
2.5.7 Orgaan van dagelijks bestuur 82
2.6 Bestuurdersaansprakelijkheid 83
2.6.1 Inleiding en algemene bepalingen 83
2.6.2 Aansprakelijkheidsgronden 83
2.7 De algemene vergadering 84
2.7.1 Inleiding – bevoegdheid 84
2.7.2 Soorten algemene vergadering 84
2.8 Jaarrekening en controle 85
2.8.1 Jaarrekening 85
2.8.2 Controle door een commissaris 85
3 De besloten vennootschap (BV) 87
3.1 Inleiding 87
3.2 Oprichting 87
3.2.1 Aanvangsvermogen 87
3.3 Het vermogen van de vennootschap 87
3.3.1 Bijkomende inbrengen en de uitgifte van nieuwe aandelen 87
3.3.2 Instandhouding van het vermogen van de vennootschap 88
3.4 Effecten 88
3.4.1 Algemeen 88
3.4.2 Overdraagbaarheid van aandelen 89
3.5 Bestuur en vertegenwoordiging 89
3.5.1 Bestuursorgaan: de bestuurder(s) 89
3.5.2 Bevoegdheid 90
3.6 Bestuurdersaansprakelijkheid, algemene vergadering, jaarrekening en controle 90
Deel I – Algemene inleiding tot het recht 1
1 Inleiding tot het recht: enkele basisbegrippen 1
1.1 Wat is recht? 1
1.1.1 Enkele algemene begrippen 1
1.2 Indeling van het recht 2
1.2.1 Rechtstakken 2
1.3 Bronnen van het recht 3
1.3.1 De wet 3
1.3.2 Algemene rechtsbeginselen 6
1.3.3 De gewoonte 6
1.3.4 De rechtspraak 6
1.3.5 De rechtsleer 8
2 Inleiding tot het burgerlijk recht 9
2.1 Enkele centrale begrippen van het burgerlijke recht 9
2.2 Goederenrecht (= zakenrecht) 11
2.2.1 Inleiding 11
2.2.2 Eigendomsrecht 12
2.2.3 Erfdienstbaarheid 13
2.2.4 Vruchtgebruik 13
2.2.5 Erfpacht 13
2.2.6 Opstal 14
2.2.7 Zekerheidsrechten 14
2.3 Verbintenissenrecht 15
2.3.1 Inleiding 15
2.3.2 Overeenkomsten 17
2.4 Buitencontractuele aansprakelijkheid 20
2.4.1 Inleiding 20
2.4.2 Feiten die tot aansprakelijkheid leiden 21
2.4.3 Schade 23
2.4.4 Oorzakelijke verband 23
2.4.5 Gevolgen van aansprakelijkheid 24
Deel II.1 – Inleiding tot het ondernemingsrecht 25
1 Inleiding 25
1.1 Bronnen van het ondernemingsrecht 25
1.2 Het begrip “onderneming” 25
1.2.1 Inleiding 25
1.2.2 Het algemene ondernemingsbegrip 25
1.2.3 Het functioneel ondernemingsbegrip 26
1.2.4 Belang van het onderscheid 26
2 De opstart van een onderneming 27
2.1 Keuze van een ondernemingsvorm 27
2.2 Voorwaarden om een onderneming te starten 27
2.2.1 Oprichting vennootschap 27
2.2.2 Ondernemingsloket 27
2.2.3 KBO-registratie 28
2.2.4 Zichtrekening openen 28
2.2.5 BTW identificatie 28
2.2.6 Sociaal verzekeringsfonds 29
2.2.7 Boekhouding voeren 29
2.2.8 Aanwerven personeel 29
2.2.9 Vestigingsvoorwaarden 29
3 Financiering van een onderneming – enkele bijzonderheden 30
3.1 Financieringsmethoden 30
3.1.1 Financieren van een eenpersoonszaak 30
3.1.2 Financieren van een vennootschap met rechtspersoonlijkheid 30
3.2 De wet kmo financiering 30
, 3.2.1 Toepassingsgebied 30
3.2.2 Zorgvuldigheids- en informatieverplichtingen 31
3.2.3 Regeling bij vervroegde terugbetaling 31
3.3 De geldlening 32
4 Bescherming van de consument 33
4.1 Toepassingsgebied en enkele relevante kenbegrippen 33
4.1.1 Afbakening: enkele aandachtspunten vooraf 33
4.1.2 Ondernemingen en consumenten 33
4.1.3 Producten 33
4.1.4 Op afstand gesloten overeenkomsten en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 34
4.2 Precontractuele informatieplicht jegens consumenten 34
4.2.1 Informatieplicht voor andere dan op afstand en buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 34
4.2.2 Informatieplicht op afstand gesloten overeenkomsten 35
4.2.3 Informatieplicht bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten 35
4.3 Wettelijk herroepingsrecht 36
4.3.1 Reikwijdte van het herroepingsrecht 36
4.3.2 Berekening van de termijn 36
4.3.3 Gevolgen van de herroeping 37
4.3.4 Regeling van kosten en vergoeding voor waardevermindering bij herroeping 37
4.4 Onrechtmatige bedingen 38
4.4.1 Beoordeling van het onrechtmatig karakter van een beding 38
4.4.2 Het lot van onrechtmatige bedingen 38
4.5 Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten 39
4.5.1 Beoordeling van het oneerlijke karakter van een handelspraktijk 39
4.5.2 De sanctionering van oneerlijke handelspraktijken 40
4.6 Betalingsachterstand bij consumenten 40
4.6.1 Voorafgaande en kosteloze ingebrekestelling 40
4.6.2 Plafonnering schadebedingen 41
5 Bescherming van de onderneming 42
5.1 Precontractuele informatieplicht tussen ondernemingen 42
5.1.1 Geen algemene informatieplicht, wel duidelijke en begrijpelijke bedingen 42
5.1.2 Informatieplicht bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten 42
5.2 Onrechtmatige bedingen 42
5.3 Oneerlijke marktpraktijken jegens andere ondernemingen 43
5.4 Betalingsachterstand in handelstransacties 44
5.4.1 Toepassingsgebied 44
5.4.2 Betalingstermijn 44
5.4.3 Omvang schadevergoeding 44
5.4.4 Kennelijk onbillijke bedingen 44
6 Tussenpersonen en distributieovereenkomsten 45
6.1 Tussenpersonen 45
6.1.1 Handelsagent 45
6.1.2 Makelaar 45
6.1.3 Commissionair 46
6.1.4 Overzicht 46
6.2 Distributieovereenkomsten 47
6.2.1 Concessieovereenkomst 47
6.2.2 Franchising 47
7 Intellectuele eigendom 48
7.1 Gemeenschappelijke kenmerken 48
7.2 Het (uitvinders)octrooi 48
7.2.1 Wetgeving 48
7.2.2 Doelstelling 48
7.2.3 Toepassingsvoorwaarden 49
7.2.4 Aanvraag, aard en duur van de bescherming 50
7.3 Het auteursrecht 50
7.3.1 Doelstelling 50
7.3.2 Wetgeving 50
7.3.3 Toepassingsvoorwaarden 50
7.3.4 Aard van de bescherming 51
7.4 Het Benelux-merk 52
7.4.1 Doelstelling 52
7.4.2 Wetgeving 52
, 7.4.3 Toepassingsvoorwaarden 52
7.4.4 Aanvraag, aard en duur van de bescherming 54
8 De onderneming in (financiële) moeilijkheden 55
8.1 Toepassingsgebied 55
8.2 De actoren van het insolventierecht 55
8.3 De ondernemingsbemiddeling 56
8.4 Voorlopige maatregelen 56
8.4.1 Algemeen 56
8.4.2 Aanstellen herstructureringsdeskundige 56
8.4.3 Ontnemen van het beheer van de ondernemingsactiviteiten als voorbode op het faillissement 56
8.5 Minnelijk akkoord buiten gerechtelijke reorganisatie 57
8.6 Procedure van gerechtelijke organisatie 57
8.6.1 Inleiding 57
8.6.2 Opening van de procedure van gerechtelijke reorganisatie 57
8.6.3 Gevolgen van de opening 58
8.6.4 Sluiting van de gerechtelijke reorganisatie 59
8.7 De overdracht onder gerechtelijk gezag 62
8.7.1 Inleiding 62
8.7.2 Opening van de procedure van overdracht onder gerechtelijk gezag 62
8.7.3 Gevolgen van de opening 62
8.7.4 Sluiting van de procedure en de vereffening van de onderneming 63
8.8 Het faillissement 64
8.8.1 Inleiding 64
8.8.2 Opening van het faillissement (de faillietverklaring) 64
8.8.3 Gevolgen van de faillietverklaring 65
8.8.4 Afwikkeling en sluiting van het faillissement 67
8.8.5 De kwijtschelding na sluiting van het faillissement 68
Deel II.2 – Inleiding tot het vennootschapsrecht 69
1 Inleiding en algemene begrippen 69
1.1 De vennootschap als juridisch kader van de onderneming 69
1.1.1 Inleiding 69
1.1.2 Waarom een onderneming in vennootschapsvorm voeren? 69
1.2 Bronnen van het vennootschapsrecht 70
1.3 De vennootschap: begrip 70
1.3.1 Rechtshandeling 70
1.3.2 Aantal oprichters 70
1.3.3 Inbreng 71
1.3.4 Voorwerp 71
1.3.5 Winstoogmerk 71
1.4 Typologie van de vennootschapsvormen 71
1.4.1 Inleiding 71
1.4.2 Vennootschappen met of zonder rechtspersoonlijkheid 71
1.4.3 Vennootschappen met of zonder beperking van aansprakelijkheid 72
1.5 Oprichting van vennootschappen 72
1.5.1 Vormvereisten 72
1.5.2 Openbaarmaking 72
2 De naamloze vennootschap (NV) 73
2.1 Inleiding 73
2.2 Oprichting van de NV: enkele bijzonderheden 73
2.2.1 Kapitaalvorming bij oprichting van de NV 73
2.3 Kapitaalregels en kapitaalbescherming tijdens het leven van de NV 74
2.3.1 Kapitaalverhoging 74
2.3.2 Kapitaalvermindering 75
2.3.3 Winstuitkering 75
2.3.4 Alarmbelprocedure 76
2.4 Effecten 76
2.4.1 Aandelen en andere effecten in de NV 76
2.4.2 Types aandelen 77
2.4.3 Overdraagbaarheid van aandelen 78
2.5 Bestuur en vertegenwoordiging 78
2.5.1 Inleiding 78
2.5.2 Het monistisch bestuur: de raad van bestuur 79
, 2.5.3 De enige bestuurder 81
2.5.4 Het duaal bestuur 81
2.5.5 Het prokurasysteem 82
2.5.6 De statutaire handtekeningclausule 82
2.5.7 Orgaan van dagelijks bestuur 82
2.6 Bestuurdersaansprakelijkheid 83
2.6.1 Inleiding en algemene bepalingen 83
2.6.2 Aansprakelijkheidsgronden 83
2.7 De algemene vergadering 84
2.7.1 Inleiding – bevoegdheid 84
2.7.2 Soorten algemene vergadering 84
2.8 Jaarrekening en controle 85
2.8.1 Jaarrekening 85
2.8.2 Controle door een commissaris 85
3 De besloten vennootschap (BV) 87
3.1 Inleiding 87
3.2 Oprichting 87
3.2.1 Aanvangsvermogen 87
3.3 Het vermogen van de vennootschap 87
3.3.1 Bijkomende inbrengen en de uitgifte van nieuwe aandelen 87
3.3.2 Instandhouding van het vermogen van de vennootschap 88
3.4 Effecten 88
3.4.1 Algemeen 88
3.4.2 Overdraagbaarheid van aandelen 89
3.5 Bestuur en vertegenwoordiging 89
3.5.1 Bestuursorgaan: de bestuurder(s) 89
3.5.2 Bevoegdheid 90
3.6 Bestuurdersaansprakelijkheid, algemene vergadering, jaarrekening en controle 90
