Samenvatting Verbinden met mezelf en de kinderen | V5HD01 | VIVES | 2025/26

VERBINDEN MET MEZELF: ZELFKENNIS EN ZELFBEWUSTZIJN
ONTWIKKELEN

WIE BEN IK: REFLECTEREN

Ontwikkelen van zelfbewustzijn en zelfkennis door reflecteren


WAT IS REFLECTEREN
Reflecteren: terugblikken op 1/+ ervaring(en), evenals op de context waarin deze
plaatsvindt, en deze ervaring(en) in het bewustzijn brengen, er betekenis aan verlenen en
van daaruit keuzes maken voor nieuwe perspectieven

 Terugblikken op 1/+ ervaringen: kijken naar meerdere vroegere ervaring(en), +/-
 Wanneer probleem / + ervaring terugkeren  nodig om diepgaander te
reflecteren
 Staan stil bij handelen (handelingsaspect), denken (cognitief aspect),
voelen (emotioneel aspect) en willen (motivationeel aspect)
 Wordt beïnvloed door omstandigheden = context waarin ervaring
plaatsvindt
 Korthagen lokaliseert denken in hoofd, voelen in hart, willen in
buik
 Visualiseert lift die op en neer gaat tss de 3
 Soepel laten verlopen door steeds contact houden met
alle 3  flow, geeft energie
 Context: situatie waarop ervaring teruggaat
 Wie, wat, waar, wanneer
 Kan invloed hebben op hoe je reageert, voelt, doet
 In bewustzijn brengen: grondig over nadenken
 Er zijn veel zaken waar we ons niet altijd bewust van zijn
 Door te reflecteren maken we dergelijke processen, gedachten, gevoelens
bewust
 Betekenis aan verlenen: wat deed deze ervaring met mij? Wat betekent dit nu
voor mij?
 Keuzes maken voor nieuwe perspectieven: nadenken over wat anders/hetzelfde
zal doen en wrm
 Denkt na over voor- en nadelen en maakt besluit

Reflecteren is een vaardigheid: met aandacht naar jezelf kijken

 Is de sleutel tot ontwikkelen van zelfkennis en persoonlijke en professionele groei
 Kan je leren


REFLECTEREN ALS VAARDIGHEID
Kan je leren  bereid zijn naar eigen gedrag, gevoelens, behoeften, persoonlijkheid,… te
kijken en ter discussie stellen, over nadenken en in gesprek willen gaan met anderen

Systematisch proces: regelmatig, stap voor stap

Reflecteren is ook op zoek gaan naar zelfbeeld, kwetsbaar opstellen, fouten maken

 Ook naar identiteit: stelt jezelf open voor anderen en jezelf



1|Pagina

, Reflectievaardigheden en sociale vaardigheden hangen sterk samen

 Reflecteren over sociale vaardigheden
 Sociale vaardigheden inzetten om beter te reflecteren


WAAROM REFLECTEREN
Reflecteren kan helpen om op langere termijn keuzes te maken, blijvende oplossingen
vinden, energie te blijven halen uit job, zelfkennis vergroten,…

Professioneel en persoonlijk te groeien  blijvend proces, hangt samen

Systematisch bevragen bied houvast


REFLECTIEMODELLEN

HET IJSBERGMODEL
Metafoor, helpt om ons gedrag en alles daaraan ten grondslag ligt
beter te begrijpen

Kunnen zo diepgaand reflecteren over onszelf als mens, leraar

4 verschillende lagen

1. Laag gedrag: wat laat ik zien?  boven de waterlijn
 Gedrag: alles wat we doen, zichtbaar/hoorbaar (waarneembaar)
 5% bewust gepland gedrag, 95% onbewust automatisch gedrag (gevormd
door ervaring)
 Vaak laten ze gedrag anders zien dan hoe ze zich voelen  zetten masker
op
2. Laag gevoelens en behoeften: wat voel ik en wat wil ik?
 Nadenken over eigen gevoelens, behoeften en die van anderen
 Gevoelens zeggen ons iets over onze behoeften
 Gevoelens
 4 basisgevoelens (4B’s)
1. Bang: behoefte aan veiligheid  fight, flight, freeze
2. Boos: behoefte aan grenzen
3. Bedroefd: behoefte aan troost/steun
4. Blij: behoefte bij anderen te zijn  blijheid delen
 Behoeften: wat we doen is om behoeften te vervullen
3. Laag kwaliteiten, talenten, vaardigheden: wat kan ik?
 (kern)kwaliteiten waar we mee geboren zijn
 Koppeling met reflectiemodel van Ofman, kernkwadrant
 Bewust zijn van kwaliteiten geeft veerkracht, energie, positieve flow
 Benoem kwaliteiten van een ander  verbindend effect
 Ruimte voor persoonlijke ontwikkeling
4. Laag identiteit: wie ben ik?
 Over eigenheid, persoonlijkheid
 Welke waarden ! voor mij, zingeving, drijfveren
 Jezelf/anderen aanvaarden

KERNKWADRANT VAN OFMAN



2|Pagina