WERELDORIËNTATIE: NATUUR
MORFOLOGISCHE KENMERKEN VAN HET
PLANTEN- EN DIERENRIJK
1. INLEIDING OP TAXONOMIE IN DE NATUUR
De taxonomie(=systematiek):
is de wetenschap die zich bezighoudt met de rangschikking van planten en dieren in een hiërarchisch systeem,
waarin de natuurlijke verwantschap zoveel mogelijk tot uiting komt.
Basisclassificatie (volgens C. Linnaeus) 5 rijken (volgens Whittaker)
o Soort o Schimmels
o Geslacht o Plantenrijk
o Familie o Dierenrijk
o Orde o Eéncelligen met kern
o Klasse o Eéncelligen zonder kern
o Stam o ,
o Rijk
2. PLANTENWERELD
2.1. HOE LEVEN PLANTEN
Werking van een plant:
- Wortels nemen water met opgeloste mineralen uit de grond
- Dit wordt via de transportvaten (in bv stengel) naar de bladeren gevoerd
- Met behulp van zonne-energie wordt water en koolzuurgas (CO 2 ) omgezet in
suiker(glucose/voedingsstoffen) voor de plant en zuurstof (O2 )
- Voedingsstoffen worden via transportvaten naar alle levende cellen vervoerd zodat ze blijven
functioneren
2 fases:
1. Fotosynthese: met behulp van zonlicht worden water en CO 2 omgezet in O2 en suiker
Bladgroenkorrels: vangen het licht van de zon op en zetten deze om in energie (groen blad)
2. Ademhaling: suiker en O2 worden omgezet in water en CO2 en energie
->het water verdampt, energie: levensverrichting (bewegen, groeien,…)
Indeling op basis van de voortplanting :
Zaadplanten Sporenplanten
- Bedektzadigen - Mossen
- Naaktzadigen - Varens
- Paardenstaarten
, 2.2. DE AFDELING VAN DE ZAADPLANTEN
2.2.1. DE BEDEKTZADIGEN
Bouw:
Kelk + kroon gespecialiseerde bladeren Nectarklier kleine organen waar een zoete stof
-bescherming wordt geproduceerd (=nectar)
-het lokken van insecten (bevruchting)
Mannelijke Vrouwelijke
voortplantingsorganen voortplantingsorganen
- Meeldraden (helmknop + - Stamper (stempel + stijl +
helmdraad) vruchtbeginsel)
Eenslachtig Tweeslachtig
o Bezit enkel het mannelijk of vrouwelijk o Bezit zowel het mannelijk als vrouwelijk
voorplantings orgaan voorplantingsorgaan (Eénhuizige plant)
Eénhuizige plant Tweehuizige plant
o Eenzelfde plant bezit zowel mannelijke als o Plant waarop enkel bloemen van hetzelfde
vrouwelijke bloemen. geslacht voorkomen
Bestuiving: het terechtkomen van stuifmeel op de stempel van bloemen van dezelfde soort
o Soorten bestuiving:
Zelfbestuiving Buurbestuiving Kruisbestuiving
o Dezelfde bloem o Andere bloem (zelfde plant) o Andere plant (zelfde soort)
o Met behulp van:
Insectenbloeiers Windbloeiers
o veel pollenkorrels o produceren enorm veel stuifmeel
o opvallend gekleurd o stuifmeel is gemakkelijk bereikbaar voor de
o geur wind
o vorm van de bloemen o onopvallende bloemen
o (grassen en boomsoorten)
, Ook bestuiving door vogels, water, mensen, vleermuizen en slakken
Bevruchting:
1. Stuifmeelkorrel is op de stamper beland
2. De stuifmeelkorrel groeit uit tot stuifmeelbuis
3. De stuifmeelbuis dringt binnen in het vruchtbeginsel waar de zaadbeginsels liggen
4. In het zaadbeginsel ligt de eicel (vrouwelijke geslachtscel)
5. De stuifmeelbuis verplaats de mannelijke kern zodat de spermakern kan samensmelten met de eicel
6. Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht
Het zaadbeginsel groeit dan uit tot een zaadje
1. pluimpje
2. Aanleg stengeltje
3. Blaadjes
4. Aanleg worteltje
5. Kiemwit
6. Zaadhuid
Kiemen: met behulp van het kiemwit begint het plantje te groeien en
Fotosynthese: zonlicht + water + CO2 suikers (energie) + zuurstof
2.2.2. DE NAAKTZADIGEN
De zaden zijn niet ingesloten maar liggen vrij op de schubben van de kegels
Voorbeeld: Sparren, lorken, ceders, dennen en andere kegeldragers (coniferen)
2.3. DE AFDELING VAN DE SPORENPLANTEN
2.3.1. MOSSEN
o Gewapend tegen het uitdrogen
o Mostapijt slaat water op voor een droge periode
o Na uitdrogen gemakkelijk terug groeien
o Woonplaats voor verschillende dieren (insecten - vogels)
o Geen wortels, wel stengels en bladeren (vb. Bladmossen)
o Maar sommigen ook geen stengels en bladeren
Enkel een lapje weefsel levermossen (vb. lapjesmos)
, 2.3.2. VARENS
o Oudste planten ter wereld (300 miljoen jaar geleden, lang voor de eerste bloemen)
o Wortelstok: stengel onder de grond
- Met daaraan enkele bladeren (geen tak, maar hoofdnerven)
- Sporen zitten doosjes, die kunnen openspringen
o Een bos zonder varens moeilijk in te beelden!
- de mannetjesvaren
- de dubbelloofvaren
- de koningsvaren
- de adelaarsvaren
2.3.3. PAARDENSTAARTEN
/
2.4. BOL-, KNOL- EN WORTELSTOKGEWASSEN
= opslaan van reservevoedsel
Bolgewas Knolgewas Wortelstokgewas
Vb. aardappel Vb. ui
2.5. DE BESTE OMSTANDIGHEDEN VOOR DE GROEI VAN EEN PLANT
Zonlicht: Water:
- Licht is belangrijk voor de groei - Niet te veel water en niet te weinig water
- Steeltjes groeien naar het licht: breed - Ontkiemen snelst als ze water krijgen om de
zonlicht, van alle zijden 2 dagen
- Ontkiemen en groeien sneller in het donker - Te weinig water: groeiproces te weinig op
maar de plantjes gaan uiteindelijk dood. gang (cfr. verpakking)
- Te veel water: rottingsproces, te weinig
zuurstof
Temperatuur Diepte:
- Zaadjes ontkiemen sneller op een hogere - Hoe dieper het zaadje zit, hoe moeilijker om
temperatuur te ontkiemen
-
MORFOLOGISCHE KENMERKEN VAN HET
PLANTEN- EN DIERENRIJK
1. INLEIDING OP TAXONOMIE IN DE NATUUR
De taxonomie(=systematiek):
is de wetenschap die zich bezighoudt met de rangschikking van planten en dieren in een hiërarchisch systeem,
waarin de natuurlijke verwantschap zoveel mogelijk tot uiting komt.
Basisclassificatie (volgens C. Linnaeus) 5 rijken (volgens Whittaker)
o Soort o Schimmels
o Geslacht o Plantenrijk
o Familie o Dierenrijk
o Orde o Eéncelligen met kern
o Klasse o Eéncelligen zonder kern
o Stam o ,
o Rijk
2. PLANTENWERELD
2.1. HOE LEVEN PLANTEN
Werking van een plant:
- Wortels nemen water met opgeloste mineralen uit de grond
- Dit wordt via de transportvaten (in bv stengel) naar de bladeren gevoerd
- Met behulp van zonne-energie wordt water en koolzuurgas (CO 2 ) omgezet in
suiker(glucose/voedingsstoffen) voor de plant en zuurstof (O2 )
- Voedingsstoffen worden via transportvaten naar alle levende cellen vervoerd zodat ze blijven
functioneren
2 fases:
1. Fotosynthese: met behulp van zonlicht worden water en CO 2 omgezet in O2 en suiker
Bladgroenkorrels: vangen het licht van de zon op en zetten deze om in energie (groen blad)
2. Ademhaling: suiker en O2 worden omgezet in water en CO2 en energie
->het water verdampt, energie: levensverrichting (bewegen, groeien,…)
Indeling op basis van de voortplanting :
Zaadplanten Sporenplanten
- Bedektzadigen - Mossen
- Naaktzadigen - Varens
- Paardenstaarten
, 2.2. DE AFDELING VAN DE ZAADPLANTEN
2.2.1. DE BEDEKTZADIGEN
Bouw:
Kelk + kroon gespecialiseerde bladeren Nectarklier kleine organen waar een zoete stof
-bescherming wordt geproduceerd (=nectar)
-het lokken van insecten (bevruchting)
Mannelijke Vrouwelijke
voortplantingsorganen voortplantingsorganen
- Meeldraden (helmknop + - Stamper (stempel + stijl +
helmdraad) vruchtbeginsel)
Eenslachtig Tweeslachtig
o Bezit enkel het mannelijk of vrouwelijk o Bezit zowel het mannelijk als vrouwelijk
voorplantings orgaan voorplantingsorgaan (Eénhuizige plant)
Eénhuizige plant Tweehuizige plant
o Eenzelfde plant bezit zowel mannelijke als o Plant waarop enkel bloemen van hetzelfde
vrouwelijke bloemen. geslacht voorkomen
Bestuiving: het terechtkomen van stuifmeel op de stempel van bloemen van dezelfde soort
o Soorten bestuiving:
Zelfbestuiving Buurbestuiving Kruisbestuiving
o Dezelfde bloem o Andere bloem (zelfde plant) o Andere plant (zelfde soort)
o Met behulp van:
Insectenbloeiers Windbloeiers
o veel pollenkorrels o produceren enorm veel stuifmeel
o opvallend gekleurd o stuifmeel is gemakkelijk bereikbaar voor de
o geur wind
o vorm van de bloemen o onopvallende bloemen
o (grassen en boomsoorten)
, Ook bestuiving door vogels, water, mensen, vleermuizen en slakken
Bevruchting:
1. Stuifmeelkorrel is op de stamper beland
2. De stuifmeelkorrel groeit uit tot stuifmeelbuis
3. De stuifmeelbuis dringt binnen in het vruchtbeginsel waar de zaadbeginsels liggen
4. In het zaadbeginsel ligt de eicel (vrouwelijke geslachtscel)
5. De stuifmeelbuis verplaats de mannelijke kern zodat de spermakern kan samensmelten met de eicel
6. Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht
Het zaadbeginsel groeit dan uit tot een zaadje
1. pluimpje
2. Aanleg stengeltje
3. Blaadjes
4. Aanleg worteltje
5. Kiemwit
6. Zaadhuid
Kiemen: met behulp van het kiemwit begint het plantje te groeien en
Fotosynthese: zonlicht + water + CO2 suikers (energie) + zuurstof
2.2.2. DE NAAKTZADIGEN
De zaden zijn niet ingesloten maar liggen vrij op de schubben van de kegels
Voorbeeld: Sparren, lorken, ceders, dennen en andere kegeldragers (coniferen)
2.3. DE AFDELING VAN DE SPORENPLANTEN
2.3.1. MOSSEN
o Gewapend tegen het uitdrogen
o Mostapijt slaat water op voor een droge periode
o Na uitdrogen gemakkelijk terug groeien
o Woonplaats voor verschillende dieren (insecten - vogels)
o Geen wortels, wel stengels en bladeren (vb. Bladmossen)
o Maar sommigen ook geen stengels en bladeren
Enkel een lapje weefsel levermossen (vb. lapjesmos)
, 2.3.2. VARENS
o Oudste planten ter wereld (300 miljoen jaar geleden, lang voor de eerste bloemen)
o Wortelstok: stengel onder de grond
- Met daaraan enkele bladeren (geen tak, maar hoofdnerven)
- Sporen zitten doosjes, die kunnen openspringen
o Een bos zonder varens moeilijk in te beelden!
- de mannetjesvaren
- de dubbelloofvaren
- de koningsvaren
- de adelaarsvaren
2.3.3. PAARDENSTAARTEN
/
2.4. BOL-, KNOL- EN WORTELSTOKGEWASSEN
= opslaan van reservevoedsel
Bolgewas Knolgewas Wortelstokgewas
Vb. aardappel Vb. ui
2.5. DE BESTE OMSTANDIGHEDEN VOOR DE GROEI VAN EEN PLANT
Zonlicht: Water:
- Licht is belangrijk voor de groei - Niet te veel water en niet te weinig water
- Steeltjes groeien naar het licht: breed - Ontkiemen snelst als ze water krijgen om de
zonlicht, van alle zijden 2 dagen
- Ontkiemen en groeien sneller in het donker - Te weinig water: groeiproces te weinig op
maar de plantjes gaan uiteindelijk dood. gang (cfr. verpakking)
- Te veel water: rottingsproces, te weinig
zuurstof
Temperatuur Diepte:
- Zaadjes ontkiemen sneller op een hogere - Hoe dieper het zaadje zit, hoe moeilijker om
temperatuur te ontkiemen
-
