Mens & Werk 2 (volledige samenvatting)

INTRODUCTIE ARBEIDSRECHT
1 HET BELANG VAN HET ARBEIDSRECHT
ARBEIDSRECHT = zet het kader waarbinnen jij als werknemer of werkgever mag
“kleuren”.
 Je moet je hieraan houden

- Complex en belangrijk onderwerp:
 Omdat het bestaat uit de wet + stukken arbeidsrecht
 Belangrijk voor werkgevers en werknemers

- Bij het uitstippelen van personeelsbeleid (= maatregelen en afspraken mbt het
personeel van een bedrijf) moet je rekening houden met het juridisch kader
-> ook wanneer je theorieën of nieuwe werkwijzen wil implementeren, moet je dit
steeds afstemmen op de wet

- Regelt de verhoudingen tussen werknemers en werkgevers
 Gaat o.a. over: arbeidsovereenkomst, lonen, arbeidsvoorwaarden, werktijden,
vakantie, ontslagrecht,…

BELANG VAN ARBEIDSRECHT VOOR DE PSYCHOLOGISCH CONSULENT:
- Bepaalt de spelregels van werk, maar daardoor ook van welzijn op de werkvloer -
> beschermt mensen, wat kan zorgen voor meer motivatie en welzijn
- Biedt duidelijkheid en advies over wat wel of niet mag op het werk


2 TOEPASSINGSGEBIED ARBEIDSRECHT
TOEPASSINGSGEBIED:
- Geldt voor werknemers in de particuliere sector (= privésector)
- Zelfstandigen vallen buiten het arbeidsrecht (zij werken als eigen baas, met
contracten van klanten/bedrijven)
- Enkel van toepassing op werknemers die in België tewerkgesteld zijn -> wie in
het buitenland werkt, valt onder het arbeidsrecht van dat land (bv. Frans recht)


3 OPDELING ARBEIDSRECHT
STUKKEN ARBEIDSRECHT:
Individueel arbeidsrecht = gaat over de individuele arbeidsrelatie.
- Bv. individuele arbeidsovereenkomst
- Gaat over afspraken tussen één specifieke werkgever en werknemer

Collectief arbeidsrecht = gaat over afspraken die gelden voor grotere groepen
werknemers/werkgevers.
- Bv. collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)
- Individuele werkgevers en werknemers moeten zich houden aan deze afspraken

Arbeidsreglementering = verzamelnaam voor regels die werknemers beschermen.
- Bv. arbeidsreglement: wanneer je pauze mag nemen, verbod op kinderarbeid,
regels rond veiligheid,…
- Straf wanneer je je er niet aan houdt

,Sociale handhavingsrecht = regels rond toezicht en controle op naleving van het
arbeidsrecht.
- Controlemechanisme: nagaan of werkgevers de regels naleven
- Bv. correcte betaling, veilige werkomgeving, naleven van arbeidsduur -> toezicht
gebeurt door inspectiediensten (bv. Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, Federale
Overheidsdienst Werk,…)


4 BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN HET ARBEIDSRECHT
BRONNEN:
Internationaal:
- Verdragen
- Door VN, EU, Raad van Europa,...

Nationaal (België):
- Wet
- Koninklijk Besluit

EEN WET = een reglementering uitgevaardigd door het parlement.
- Bevat meestal een algemeen kader en is voor interpretatie vatbaar

Twee belangrijke wetten:
Wet op de Arbeidsovereenkomst:
- Geldigheidsvoorwaarden van de overeenkomst
- Regeling van afwezigheden
- Verplichtingen bij het einde van de overeenkomst

Arbeidswet:
- Regeling van arbeidstijden en rusttijden (bv. hoeveel uren werken, wanneer
pauze)
- Moederschapsbescherming (bescherming tegen ontslag tijdens zwangerschap)

KONINKLIJK BESLUIT = reglementering uitgevaardigd door de regering.
- Biedt concrete uitwerking van een wet
- Bv.
 In de Wet op de feestdagen staat dat werknemers recht hebben op 10
betaalde feestdagen
 In het Koninklijk Besluit betreffende de feestdagen wordt dan verder
gepreciseerd welke de 10 betaalde feestdagen zijn

EENHEIDSSTATUUT:
- Oorspronkelijk verschil tussen arbeiders en bedienden -> discriminatie
 Arbeiders = betaald voor handenarbeid
 Bedienden = betaald voor hoofdarbeid
 Allebei in de particuliere sector, maar in de praktijk soms vaag
 Voordelen voor werknemers wanneer tot bediende gerekend -> dus streng
bekeken

- Wet betreffende invoering eenheidsstatuut:
 Ongelijkheid tussen arbeiders en bedienden wegwerken door:
 Gelijkschakeling opzegtermijnen
 Afschaffing carensdag

, Filmpje – eenheidsstatuut:
- Tot kort geleden werden arbeiders en bedienden niet gelijk behandeld:
 Bij ontslag had een bediende recht op een langere opzegperiode dan
arbeiders
 Arbeiders kenden de carensdag -> als ze ziek waren, werd hun eerste
ziektedag niet betaald (de meeste bedienden kennen dit niet)

- Grondwettelijk Hof oordeelde dat deze verschillen discriminerend waren en dat
men deze moest harmoniseren (op gelijke voet brengen) -> lange en zware
onderhandelingen volgden -> uiteindelijk hakte de minister de knoop door

- Wat verandert er nu voor een bediende die ontslagen wordt?
 Sinds 1 januari 2014 gelden nieuwe regels: gelijkschakeling van de
opzegtermijn voor bedienden en arbeiders (opzegtermijn arbeiders
verhoogd)

- Rechten bij ziekten:
 Vroeger: arbeiders kregen geen loon op de eerste dag waarop ze ziek waren
(carensdag)
 Nu: voor elke werknemer wordt de eerste ziektedag betaald -> carensdag
afgeschaft

VERSCHILLEN TUSSEN ARBEIDERS EN BEDIENDEN:
Onderwerp Arbeiders Bedienden
Loon Uurloon Maandloon
Economisch werkloos Ja, bij financiële problemen Alleen onder strenge
van het bedrijf voorwaarden
Tijdelijk werkloos Ja (bv. te koud -> huis niet Nee
(technische redenen / kunnen metsen)
weersomstandigheden)
Gewaarborgd loon bij Tussenkomst werkgever Tussenkomst werkgever
ziekte lager hoger
Vakantiegeld Via Rijksdienst voor Direct uitbetaald door
Jaarlijkse Vakantie werkgever
Paritair comité Kan verschillen Kan verschillen

Opmerking: gelijkstelling van arbeiders en bedienden kost bedrijven vaak veel geld ->
vooral door harmonisatie van opzegtermijnen en ziektevergoedingen


5 OVERIGE RECHTSBRONNEN

5.1 COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST (CAO)
COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST (CAO) = een overeenkomst afgesloten
binnen een paritair orgaan, waarin organisaties van werkgevers en werknemers
arbeidsvoorwaarden vastleggen voor het collectief van werknemers.
- Bv. werktijden, loonschalen, ontslagregelingen, vakantiedagen, betaling van
overwerk, pensioenregeling, scholing,…
- Afspraken mogen nooit minder zijn dan wat wettelijk bepaald is -> een CAO
mag meer geven, maar niet minder dan de wet (bv. meer vakantiedagen dan in
de wet -> mag, minder -> niet toegestaan)