INLEIDING: WAT IS
PSYCHODIAGNOSTIEK?
1 WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK
PSYCHODIAGNOSTIEK:
- Psycho = ziel/adem
- Diagnose = nauwkeurig leren kennen
= een handeling stellen om een oorzaak te vinden van een gevolg.
PSYCHODIAGNOSTIEK IS…
Geen hokjesdenken: Welke verschijnselen komen voor en welke diagnose hoort
daarbij? Het is belangrijk objectief te blijven en individuen niet in hokjes te plaatsen.
Niet alleenstaand: Psychodiagnostiek hangt samen met andere psychologische
disciplines en contexten.
Niet alleen maar testen: Er worden ook aanvullende gesprekken en observaties
uitgevoerd om een completer beeld te krijgen.
Niet subjectief: De psychodiagnosticus is opgeleid en heeft inhoudelijke theoretische
kennis, waardoor zij in staat zijn om juiste beslissingen en conclusies te maken.
PSYCHODIAGNOSTIEK = een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde
manier om te komen tot beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen van
gedrag. (= doel)
Beschrijven van …
- Gedrag
- Relevante sociale omgeving
- Ontwikkeling van gedragingen over tijd
Vb. de cliënt is heel verlegen
Ordenen (= classificeren) van gedrag door vertaling naar …
- Psychologische eigenschappen
Vb. sociaal, babbelaar -> extravert
- Psychische stoornissen
Vb. piekeren, suïcidaal -> depressief
Categorisch systeem = een systeem dat psychische stoornissen classificeert in
duidelijke categorieën, met definities van symptomen, frequentie en types stoornissen.
Het biedt een tijdelijke leidraad voor diagnose, maar stoornissen kunnen in de tijd
veranderen, ontstaan of verdwijnen.
- Vb. DSM-5, ICF-model
Dimensionaal systeem = een systeem dat de aanwezigheid van psychologische
eigenschappen plaatst op een continuüm. Iedereen bevindt zich ergens op dit
continuüm, waardoor er verschillende gradaties van symptomen en ernst zijn.
,Verklaren van …
- Oorzaken
- Verschillen met anderen
= hypothese toetsend: individuele diagnostiek gebruiken om de oorzaken van
problemen te achterhalen.
Vb. de cliënt verliest snel aandacht in de klas -> mogelijke oorzaken: prikkelgevoelig,
lage motivatie,…
Voorspellen van …
- Toekomstig gedrag: verband tussen eigenschappen of kenmerken waar we iets
meer over te weten zijn gekomen
Stappen doen we in functie van …
- Bijdrage aan het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
- Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
- Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze
2 HET PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
2.1 DIAGNOSTISCHE CYCLI
EMPIRISCHE CYCLUS:
Observatie: beschrijven van gedrag, gedrag waarnemen
Inductie: verklaren van gedrag
Deductie: voorspellen van gedrag
Toetsen: afnemen van testen
Evaluatie: kritische blik
2.2 PSYCHODIAGNOSTISCH PROCESMODEL (DEBEER)
, Handelen <-> Denken
De handelingen die jij als psychologisch De denkstappen die jij
impliciet
consulent expliciet uitvoert. overloopt maar de cliënt niet ziet.
PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES – 7 STAPPEN:
1) Vertrek vanuit de hulpvraag (intake/vooronderzoek): De cliënt bepaalt
zelf waar hij mee aan de slag wil gaan. We verkennen wat de hulpvraag is en
leggen dit duidelijk uit aan de cliënt.
2) Probleemstelling afbakenen (intake/vooronderzoek): We leren de cliënt
beter kennen, want we weten niet alles meteen. We maken duidelijke
hypotheses over wat we gaan meten en wat het probleem is.
3) Psychodiagnostische methoden kiezen (aanvullend onderzoek): Op basis
van de hypotheses kiezen we de juiste tests en stellen we een testplan op om
meer te weten te komen.
Psychodiagnostische instrumenten van elkaar onderscheiden:
PSYCHODIAGNOSTIEK?
1 WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK
PSYCHODIAGNOSTIEK:
- Psycho = ziel/adem
- Diagnose = nauwkeurig leren kennen
= een handeling stellen om een oorzaak te vinden van een gevolg.
PSYCHODIAGNOSTIEK IS…
Geen hokjesdenken: Welke verschijnselen komen voor en welke diagnose hoort
daarbij? Het is belangrijk objectief te blijven en individuen niet in hokjes te plaatsen.
Niet alleenstaand: Psychodiagnostiek hangt samen met andere psychologische
disciplines en contexten.
Niet alleen maar testen: Er worden ook aanvullende gesprekken en observaties
uitgevoerd om een completer beeld te krijgen.
Niet subjectief: De psychodiagnosticus is opgeleid en heeft inhoudelijke theoretische
kennis, waardoor zij in staat zijn om juiste beslissingen en conclusies te maken.
PSYCHODIAGNOSTIEK = een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde
manier om te komen tot beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen van
gedrag. (= doel)
Beschrijven van …
- Gedrag
- Relevante sociale omgeving
- Ontwikkeling van gedragingen over tijd
Vb. de cliënt is heel verlegen
Ordenen (= classificeren) van gedrag door vertaling naar …
- Psychologische eigenschappen
Vb. sociaal, babbelaar -> extravert
- Psychische stoornissen
Vb. piekeren, suïcidaal -> depressief
Categorisch systeem = een systeem dat psychische stoornissen classificeert in
duidelijke categorieën, met definities van symptomen, frequentie en types stoornissen.
Het biedt een tijdelijke leidraad voor diagnose, maar stoornissen kunnen in de tijd
veranderen, ontstaan of verdwijnen.
- Vb. DSM-5, ICF-model
Dimensionaal systeem = een systeem dat de aanwezigheid van psychologische
eigenschappen plaatst op een continuüm. Iedereen bevindt zich ergens op dit
continuüm, waardoor er verschillende gradaties van symptomen en ernst zijn.
,Verklaren van …
- Oorzaken
- Verschillen met anderen
= hypothese toetsend: individuele diagnostiek gebruiken om de oorzaken van
problemen te achterhalen.
Vb. de cliënt verliest snel aandacht in de klas -> mogelijke oorzaken: prikkelgevoelig,
lage motivatie,…
Voorspellen van …
- Toekomstig gedrag: verband tussen eigenschappen of kenmerken waar we iets
meer over te weten zijn gekomen
Stappen doen we in functie van …
- Bijdrage aan het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
- Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
- Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze
2 HET PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
2.1 DIAGNOSTISCHE CYCLI
EMPIRISCHE CYCLUS:
Observatie: beschrijven van gedrag, gedrag waarnemen
Inductie: verklaren van gedrag
Deductie: voorspellen van gedrag
Toetsen: afnemen van testen
Evaluatie: kritische blik
2.2 PSYCHODIAGNOSTISCH PROCESMODEL (DEBEER)
, Handelen <-> Denken
De handelingen die jij als psychologisch De denkstappen die jij
impliciet
consulent expliciet uitvoert. overloopt maar de cliënt niet ziet.
PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES – 7 STAPPEN:
1) Vertrek vanuit de hulpvraag (intake/vooronderzoek): De cliënt bepaalt
zelf waar hij mee aan de slag wil gaan. We verkennen wat de hulpvraag is en
leggen dit duidelijk uit aan de cliënt.
2) Probleemstelling afbakenen (intake/vooronderzoek): We leren de cliënt
beter kennen, want we weten niet alles meteen. We maken duidelijke
hypotheses over wat we gaan meten en wat het probleem is.
3) Psychodiagnostische methoden kiezen (aanvullend onderzoek): Op basis
van de hypotheses kiezen we de juiste tests en stellen we een testplan op om
meer te weten te komen.
Psychodiagnostische instrumenten van elkaar onderscheiden:
