samenvatting onderzoeksvaardigheden

1 Basisbegrippen
1.1 Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek
 Vragen stellen over allerhande verschijnselen in de samenleving.
 Onderzoekers gaan naar antwoorden zoeken door de verschijnselen te beschrijven en te verklaren
Verklaren: bestaande kennis aanwenden om inzicht te krijgen in hun bevindingen.
Vragen beantwoorden aan de hand van strikte regels en een stappenplan .
 Logisch en systematisch stappenplan
 Betrouwbare en geldige uitspraken
 Open en transparante werkwijze
 Nauwkeurig en gedetailleerde weergave
 Stappen motiveren
Definitie onderzoek:
 Onderzoek is een doelgericht proces waarbij men op systematische wijze op basis van een onderzoeksontwerp
data verzamelt en analyseert, om op een betrouwbare en valide wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die
deel uitmaken van een probleemstelling.
Stappenplan
1. Probleemstelling
2. Onderzoeksontwerp
3. Dataverzameling
4. Data-analyse
1.2 Soorten onderzoek
1.2.1 Verschillende doelen: fundamenteel en praktijkgericht onderzoek
1.2.1.1Fundamenteel onderzoek (theoriegericht onderzoek)
 Doel: kennis te ontwikkelen, bij te dragen aan wetenschappelijke kennis
 Niet gericht op de toepassing ervan
 BEGRIP
 Opdrachtgevers: universiteiten of onderzoeksinstellingen
 Bv: onderzoeker doet onderzoek naar verklaringen voor depressie bij schoolgaande jongeren omdat hij meer
over depressie te weten wil komen en deze kennis wil toevoegen aan reeds bestaande wetenschappelijke
kennis.
1.2.1.2Praktijkgericht onderzoek (toegepast onderzoek)
 Doel: toepassen van kennis om vragen uit de praktijk te beantwoorden
 DOEN
 Opdrachtgevers: organisaties, bedrijven, federale, regionale of lokale overheden
 Bv: directeur van school wil onderzoek doen over pestgedrag dat moet leiden tot concrete tips om het
probleem aan te pakken.
! zowel fundamenteel als praktijkgericht onderzoek moet volgens een wetenschappelijke aanpak worden gevoerd, dus
via een systematisch stappenplan en een transparante manier van werken.




1

,1.2.2 Verschillende grondvormen
1.2.2.1Kwantitatief onderzoek
 Onderwerp in de breedte onderzocht  verschillende informatie over het onderwerp verzamelen, zonder er
diep op in te gaan
 Via enquêtes, experimenteren
 Feiten, gebeurtenissen, meningen, ideeën, attitudes en/of gedragingen
 Interpretatie van cijfermateriaal  statistische analyses
 Groot aantal respondenten
1.2.2.2Kwalitatief onderzoek
 Onderwerp in de diepte onderzocht  minder onderwerpen, maar diepgaand
 Op zoek gaan naar belevingen van mensen en betekenissen die bepaalde gedragingen, gebeurtenissen…
 Meningen attitudes, gevoelens
 Via interview, focusgroepen, observaties…
 Geen cijfermateriaal maar taal  inhoudelijke analyses
 Klein aantal respondenten
 Geen representatieve voorstelling gewenst, maar een rijkdom van informatie
o Bv: onderzoek naar pestgedrag, hoe beleven ze het in de klas?
! Beide grondvormen zijn gelijkwaardige vormen van onderzoek en ze kunnen als complementair worden beschouwd, ze
vullen elkaar aan. Het is mogelijk dat in 1 onderzoek beide methoden worden gecombineerd.
1.2.3 Verschillende tijdsperspectieven
Cross-sectioneel onderzoek ↔longitudinaal onderzoek
Cross-sectioneel onderzoek:
 Onderzoek eenmalig op een bepaald tijdstip
 Bv: enquête over pestgedrag in een klas op 1 dag
Longitudinaal onderzoek:
 Loopt langer doorheen de tijd, meerdere onderzoeksmomenten
 Bv: schooljaar lang maandelijkse enquête over pestgedrag
Binnen longitudinaal onderzoek:
Trendonderzoek ↔ panelonderzoek
Trendonderzoek
 = trends in bepaalde fenomenen onderzoeken
 Op regelmatige tijdstippen onderzoeken, maar niet telkens bij dezelfde doelgroep
 Bv: jaarlijks onderzoek bij 2 000 jongeren, maar ieder jaar andere jongeren
Panelonderzoek
 = veranderingen binnen een groep onderzoeken
 Op regelmatige tijdstippen onderzoeken, maar telkens bij dezelfde doelgroep
 Bv: maandelijkse enquête over pestgedrag, maar steeds bij dezelfde klas




2

, 1.3 Eisen aan het onderzoek
1.3.1 Wetenschappelijke eisen
= bepalen de wetenschappelijkheid van een onderzoek
Empirisch
 (zintuigelijk) waarneembaar en controleerbaar (onderzoekbaar)
o Bv: God bestaat (niet waarneembaar)
 Falsifieerbaar (= goed onderzoek moet kunnen bevestigd of weerlegd worden)
 Empirische cyclus =
Probabilisme VS determinisme
 Probabilisme = kans/ waarschijnlijkheid/ proberen
 Determinisme = vaststaand/ met een reden
Onafhankelijkheid
 Onafhankelijk onderzoek kan de werkelijke situatie aan het licht brengen en ervoor zorgen dat er effectieve
oplossingen worden bedacht om eventuele problemen aan te pakken
 Onafhankelijk van de opdrachtgever
 Onafhankelijk van de onderzoeker
o Niet subjectief te werk gaan
o Afstand houden van onderzoeksonderwerp
Betrouwbaar
 Belangrijk bij kwantitatief onderzoek
 Verwijst naar exactheid van een onderzoek
o Bij herhaaldelijke uitvoering telkens dezelfde of heel gelijkaardige resultaten oplevert
 Betrouwbare resultaten zijn resultaten die niet toevallig zijn.
o Respondenten en onderzoekers kunnen toevallige fouten maken
 Stijgen toevallige fouten, dalen van betrouwbaarheid
 Stijgen van eenheden, stijgen van betrouwbaarheid (omvang)
 Betrouwbaarheid is een voorwaarde voor geldigheid, maar geen garantie erop
Valide (geldigheid)
 Meet het onderzoek wat het zou moeten meten
 Geen systematische fouten: fouten die de resultaten in een bepaalde richting sturen ( onderzoek niet valide)
 Herwerking van het onderzoeksontwerp is nodig om fouten te vermijden




3