Demografi sche ontwikkelingen en maatschappelijke veranderingen
Woord Betekenis
Sociale stratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale
ongelijkheid: sl is structureel
opgedeeld in hiërarchische lagen
(sociale klassen) waarbij verdeling van
macht, status en middelen stabiel en
“vastgelegd” is in sociale systemen en
instituties
Sociale differentiatie Verschillen tussen mensen die niet
persé leiden tot verschillen op sociale
ladder bv versch taken van versch
chiroleiders
Sociale ongelijkheid Ongelijke toegang tot belangrijke
middelen in sl afh van positie op
maatschappelijke ladder EN
statusverschillen die samenhangen
met die positie
Sociaal-economische positie = SEP Plaats van iemand binnen sociale en
(plaats) economische structuur van sl
Sociaal- economische status = SES De sociale rang van de plaats op de
(waardering) ladder
Armoede Gebrek aan financiële middelen om
kwaliteitsvol leven te kunnen leiden
Statusinconsistentie Aspecten vallen niet samen: hoog op
ene deelcomponent en laag op ander
Macht In staat om gedrag van ander te
beïnvloeden in functie van eigen
belang en zelfs tegen belang van
andere
Sociale mobiliteit Mogelijkheid tot verandering van
sociale positie
- Opwaartse mobiliteit (stijging
SES)
- Neerwaartse mobiliteit (daling)
- Intergenerationeel (over
generaties heen)
- Intragenerationeel (binnen
generaties)
Gesloten samenleving Geen mogelijkheid tot mobiliteit
Open samenleving (permeabiliteit) Mogelijkheid tot verticale mobiliteit
Positionele mobiliteit Verandering van positie
Precariaat Mensen met slechtere
werkomstandigheden bv geen vaste
stopuren (bv horeca)
Proletariaat (Karl Marx) Werkende klasse: geen eigen
productiemiddelen en werken voor
loon
Profitariaat Benaming voor mensen die volgens
sommigen profiteren van sociale
voordelen
Surplus Meerwaarde van arbeid
Klasse an sich Gemeenschappelijke positie, maar
, delen geen bewustzijn van situatie
Klasse für sich Bewustzijn is er en men organiseert
zich om in actie te komen
Sociale reproductie Sociale ongelijkheid intergenerationeel
doorgegeven
Defamiliarisatie Minder afhankelijkheid van familie
Decommodificatie Niet volledig afhankelijk van arbeid om
te overleven
Defamiliarisatie Minder afh van familieleden om
menswaardig leven te leiden
Statuscompetitie Proces waarbij mensen in samenleving
strijden om hogere sociale positie of
status
Zero-sum game Win-win
Nataliteit Aantal kinderen dat geboren wordt in
een bepaalde populatie per jaar
Nuptialiteit Hoe vaak mensen trouwen (of samen
een wettelijk partnerschap aangaan)
in een samenleving
Mortaliteit Aantal sterfgevallen in een bevolking
per jaar
Staat van bevolking Omvang van populatie op 1 moment
Loop van bevolking Evolutie of verandering doorheen de
tijd
Groene druk Afhankelijkheid van jongeren t.o.v.
beroepsbevolking
Grijze druk Afhankelijkheid van ouderen t.o.v.
beroepsbevolking
Vergrijzing Relatieve aandeel ouderen in de
bevolking neemt toe
Ontgroening Relatieve aandeel jongeren in de
bevolking neemt af
Babyboom Sterkte toename van aantal geboortes
Babybust Sterke afname van aantal geboortes
Verhoogde tegemoetkoming Ziekenfonds voorziet een hogere
terugbetaling voor mensen met
beperkte financiële middelen
Derdebetalersregeling Patiënt enkel remgeld betaalt,
ziekenfonds betaalt tegemoetkoming
rechtstreeks aan arts
Maximumfactuur Alle remgelden die patiënten op
jaarbasis betalen worden bijgehouden
door ziekenfonds. Vanaf dat totaalsom
plafondbedrag overschrijdt, betaalt
ziekenfonds alle verdere remgelden.
Sociale maximumfactuur Maximumfactuur voor mensen met
beperkt inkomen
Decohabitatie Leefvorm ongehuwd samenwonen
Natuurlijk saldo Aantal geboortes tgo aantal sterftes
- Negatief: meer sterftes dan
geboortes
- Positief: meer geboortes dan
sterftes
,Oversterfte Meer sterfgevallen dan normaal
Migratiesaldo Aantal immigranten tgo aantal
emigranten
- Negatief: meer emigratie dan
immigratie
- positief: meer immigratie dan
emigratie
Vervangingsniveau Aantal kinderen dat nodig is om de
bevolking stabiel te houden.
Nataliteit Aantal geboorten in bevolking
Bruto geboortecijfer Aantal geboorten per 1000 inwoners
Ideaal aantal kinderen Aantal dat men maatschappelijk ideaal
vindt
Kinderwens Hoeveel kinderen men zelf wil
Gezinsverdunning Kleinere gezinnen
Easterlin-hypothese Zelfde levensstandaard willen voor
kinderen als in eigen jeugd
Huwelijkssluis Mathus: eco omst bepalen hvl mensen
trouwen en kinderen krijgen
Positive checks Sterftecijfers stijgen
Preventive checks Geboortecijfers dalen
Secularisatie Scheiding kerk en staat: Minder
invloed kerk
Opportuniteitskosten Kosten van gemiste kansen
Directe kosten Echte financiële kost die je moet
uitgeven
Migratie Verhuizen van personen
Binnenlandse migratie Verhuizen binnen hetzelfde land
Internationale migratie Verhuizen over landgrenzen
Emigratie Land verlaten om in ander land te
gaan wonen
Immigratie Land binnenkomen om er te wonen
Remigratie Terugkeren naar land van oorsprong
na emigratie
Migrant Persoon die verhuist naar ander land
of regio
Migratiekanaal Manier waarop of reden waarom
iemand migreert
Arbeidsmigratie Migratie om te werken in ander land
Volgmigratie Migratie waarbij familie/ partner
migrant volt
Gezinshereniging Familie komt samen na migratie
(bestaande band)
Gezinsvorming Nieuwe relatie ontstaat na migratie
Kettingmigratie Migranten trekken nieuwe migranten
uit dezelfde regio aan
Cirkelmigratie Herhaald heen-en-weer migreren
tussen landen
Transnationaliteit Leven met sociale netwerken in
meerdere landen tegelijk door
migratie
Transmigratie Migratie waarbij groepen tijdelijk door
land reizen of zich verplaatsen
, Transplanted community Gemeenschap die samen migreert en
zich opnieuw vormt in bestemming
Asielzoeker/ verzoeker tot Persoon die bescherming aanvraagt in
internationale bescherming ander land
Vluchteling Erkende persoon met
beschermingsstatuut volgens
Conventie van Genève
Subsidiaire bescherming Vorm van internationale bescherming
voor mensen die geen erkende
vluchteling zijn, maar toch niet veilig
kunnen terugkeren naar hun land van
herkomst
Regularisatie Illegale verblijfsstatus omzetten naar
legaal verblijf
Sans-papiers Personen zonder wettelijke
verblijfsvergunning
Migratieachtergrond Personen met buitenlandse roots (zelf
of ouders geboren in buitenland)
Superdiversiteit Samenleving met zeer veel
nationaliteiten en kleine etnische
groepen
Majority-minority city Stad waar meerderheid van inwoners
migratieachtergrond heeft
Migratiebult Model waarbij migratie eerst stijgt en
daarna daalt door economische
ontwikkeling
Migratieparadox Meer welvaart -> eerst meer migratie,
daarna minder
Pushfactoren Factoren die mensen wegduwen uit
land
Pullfactoren Factoren die mensen aantrekken naar
land
Tussenliggende hindernissen Obstakels die migratie moeilijk maken
Tussenliggende gelegenheid Alternatieve bestemming onderweg
die migratie verandert
Complementariteit Land van herkomst en bestemming
vullen elkaar aan
Transporteerbaarheid Praktische mogelijkheid van migratie
Cumulatieve causatie Versch oorzaken versterken elkaar en
geven boost aan migratie
Brain drain Vertrek van hoogopgeleiden uit arme
landen naar rijke landen
Remittances of migrantentransfers Geld dat migranten opsturen naar
herkomstland
Zuid-Zuidmigratie Migratie tussen landen in Globale
Zuiden
Verstedelijking Toename van mensen die in steden
wonen
Suburbanisatie Verhuizen van stad naar randgebied
Rurbanisatie Verhuizen van stad naar platteland
Interurbane migratie Migratie tussen steden
Woord Betekenis
Sociale stratificatie Geïnstitutionaliseerde sociale
ongelijkheid: sl is structureel
opgedeeld in hiërarchische lagen
(sociale klassen) waarbij verdeling van
macht, status en middelen stabiel en
“vastgelegd” is in sociale systemen en
instituties
Sociale differentiatie Verschillen tussen mensen die niet
persé leiden tot verschillen op sociale
ladder bv versch taken van versch
chiroleiders
Sociale ongelijkheid Ongelijke toegang tot belangrijke
middelen in sl afh van positie op
maatschappelijke ladder EN
statusverschillen die samenhangen
met die positie
Sociaal-economische positie = SEP Plaats van iemand binnen sociale en
(plaats) economische structuur van sl
Sociaal- economische status = SES De sociale rang van de plaats op de
(waardering) ladder
Armoede Gebrek aan financiële middelen om
kwaliteitsvol leven te kunnen leiden
Statusinconsistentie Aspecten vallen niet samen: hoog op
ene deelcomponent en laag op ander
Macht In staat om gedrag van ander te
beïnvloeden in functie van eigen
belang en zelfs tegen belang van
andere
Sociale mobiliteit Mogelijkheid tot verandering van
sociale positie
- Opwaartse mobiliteit (stijging
SES)
- Neerwaartse mobiliteit (daling)
- Intergenerationeel (over
generaties heen)
- Intragenerationeel (binnen
generaties)
Gesloten samenleving Geen mogelijkheid tot mobiliteit
Open samenleving (permeabiliteit) Mogelijkheid tot verticale mobiliteit
Positionele mobiliteit Verandering van positie
Precariaat Mensen met slechtere
werkomstandigheden bv geen vaste
stopuren (bv horeca)
Proletariaat (Karl Marx) Werkende klasse: geen eigen
productiemiddelen en werken voor
loon
Profitariaat Benaming voor mensen die volgens
sommigen profiteren van sociale
voordelen
Surplus Meerwaarde van arbeid
Klasse an sich Gemeenschappelijke positie, maar
, delen geen bewustzijn van situatie
Klasse für sich Bewustzijn is er en men organiseert
zich om in actie te komen
Sociale reproductie Sociale ongelijkheid intergenerationeel
doorgegeven
Defamiliarisatie Minder afhankelijkheid van familie
Decommodificatie Niet volledig afhankelijk van arbeid om
te overleven
Defamiliarisatie Minder afh van familieleden om
menswaardig leven te leiden
Statuscompetitie Proces waarbij mensen in samenleving
strijden om hogere sociale positie of
status
Zero-sum game Win-win
Nataliteit Aantal kinderen dat geboren wordt in
een bepaalde populatie per jaar
Nuptialiteit Hoe vaak mensen trouwen (of samen
een wettelijk partnerschap aangaan)
in een samenleving
Mortaliteit Aantal sterfgevallen in een bevolking
per jaar
Staat van bevolking Omvang van populatie op 1 moment
Loop van bevolking Evolutie of verandering doorheen de
tijd
Groene druk Afhankelijkheid van jongeren t.o.v.
beroepsbevolking
Grijze druk Afhankelijkheid van ouderen t.o.v.
beroepsbevolking
Vergrijzing Relatieve aandeel ouderen in de
bevolking neemt toe
Ontgroening Relatieve aandeel jongeren in de
bevolking neemt af
Babyboom Sterkte toename van aantal geboortes
Babybust Sterke afname van aantal geboortes
Verhoogde tegemoetkoming Ziekenfonds voorziet een hogere
terugbetaling voor mensen met
beperkte financiële middelen
Derdebetalersregeling Patiënt enkel remgeld betaalt,
ziekenfonds betaalt tegemoetkoming
rechtstreeks aan arts
Maximumfactuur Alle remgelden die patiënten op
jaarbasis betalen worden bijgehouden
door ziekenfonds. Vanaf dat totaalsom
plafondbedrag overschrijdt, betaalt
ziekenfonds alle verdere remgelden.
Sociale maximumfactuur Maximumfactuur voor mensen met
beperkt inkomen
Decohabitatie Leefvorm ongehuwd samenwonen
Natuurlijk saldo Aantal geboortes tgo aantal sterftes
- Negatief: meer sterftes dan
geboortes
- Positief: meer geboortes dan
sterftes
,Oversterfte Meer sterfgevallen dan normaal
Migratiesaldo Aantal immigranten tgo aantal
emigranten
- Negatief: meer emigratie dan
immigratie
- positief: meer immigratie dan
emigratie
Vervangingsniveau Aantal kinderen dat nodig is om de
bevolking stabiel te houden.
Nataliteit Aantal geboorten in bevolking
Bruto geboortecijfer Aantal geboorten per 1000 inwoners
Ideaal aantal kinderen Aantal dat men maatschappelijk ideaal
vindt
Kinderwens Hoeveel kinderen men zelf wil
Gezinsverdunning Kleinere gezinnen
Easterlin-hypothese Zelfde levensstandaard willen voor
kinderen als in eigen jeugd
Huwelijkssluis Mathus: eco omst bepalen hvl mensen
trouwen en kinderen krijgen
Positive checks Sterftecijfers stijgen
Preventive checks Geboortecijfers dalen
Secularisatie Scheiding kerk en staat: Minder
invloed kerk
Opportuniteitskosten Kosten van gemiste kansen
Directe kosten Echte financiële kost die je moet
uitgeven
Migratie Verhuizen van personen
Binnenlandse migratie Verhuizen binnen hetzelfde land
Internationale migratie Verhuizen over landgrenzen
Emigratie Land verlaten om in ander land te
gaan wonen
Immigratie Land binnenkomen om er te wonen
Remigratie Terugkeren naar land van oorsprong
na emigratie
Migrant Persoon die verhuist naar ander land
of regio
Migratiekanaal Manier waarop of reden waarom
iemand migreert
Arbeidsmigratie Migratie om te werken in ander land
Volgmigratie Migratie waarbij familie/ partner
migrant volt
Gezinshereniging Familie komt samen na migratie
(bestaande band)
Gezinsvorming Nieuwe relatie ontstaat na migratie
Kettingmigratie Migranten trekken nieuwe migranten
uit dezelfde regio aan
Cirkelmigratie Herhaald heen-en-weer migreren
tussen landen
Transnationaliteit Leven met sociale netwerken in
meerdere landen tegelijk door
migratie
Transmigratie Migratie waarbij groepen tijdelijk door
land reizen of zich verplaatsen
, Transplanted community Gemeenschap die samen migreert en
zich opnieuw vormt in bestemming
Asielzoeker/ verzoeker tot Persoon die bescherming aanvraagt in
internationale bescherming ander land
Vluchteling Erkende persoon met
beschermingsstatuut volgens
Conventie van Genève
Subsidiaire bescherming Vorm van internationale bescherming
voor mensen die geen erkende
vluchteling zijn, maar toch niet veilig
kunnen terugkeren naar hun land van
herkomst
Regularisatie Illegale verblijfsstatus omzetten naar
legaal verblijf
Sans-papiers Personen zonder wettelijke
verblijfsvergunning
Migratieachtergrond Personen met buitenlandse roots (zelf
of ouders geboren in buitenland)
Superdiversiteit Samenleving met zeer veel
nationaliteiten en kleine etnische
groepen
Majority-minority city Stad waar meerderheid van inwoners
migratieachtergrond heeft
Migratiebult Model waarbij migratie eerst stijgt en
daarna daalt door economische
ontwikkeling
Migratieparadox Meer welvaart -> eerst meer migratie,
daarna minder
Pushfactoren Factoren die mensen wegduwen uit
land
Pullfactoren Factoren die mensen aantrekken naar
land
Tussenliggende hindernissen Obstakels die migratie moeilijk maken
Tussenliggende gelegenheid Alternatieve bestemming onderweg
die migratie verandert
Complementariteit Land van herkomst en bestemming
vullen elkaar aan
Transporteerbaarheid Praktische mogelijkheid van migratie
Cumulatieve causatie Versch oorzaken versterken elkaar en
geven boost aan migratie
Brain drain Vertrek van hoogopgeleiden uit arme
landen naar rijke landen
Remittances of migrantentransfers Geld dat migranten opsturen naar
herkomstland
Zuid-Zuidmigratie Migratie tussen landen in Globale
Zuiden
Verstedelijking Toename van mensen die in steden
wonen
Suburbanisatie Verhuizen van stad naar randgebied
Rurbanisatie Verhuizen van stad naar platteland
Interurbane migratie Migratie tussen steden
