ruimte en samenleving - samenvatting

INLEIDING

WAT IS RUIMTE?

KUNNEN AANTONEN DAT HET BEGRIP RUIMTE MOEILIJK TE OMSCHRIJVEN IS EN ENKELE MOGELIJKE
INVULLINGEN KUNNEN OPNOEMEN;
 Het is veranderlijk van aard en staat open voor interpretatie. Dit blijkt uit de verschillende
manieren waarop het begrip kan gebruikt worden.



HET VERSCHIL KUNNEN AANGEVEN TUSSEN DE OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RUIMTE;
 objectief: de meetbare ruimte kunnen we vastleggen
 subjectief: beleefde (persoonlijke ruimte)



KUNNEN UITLEGGEN HOE DE BELEEFDE RUIMTE ALS VERTREKBASIS BIJ KINDEREN ZOWEL EEN
VOORDEEL ALS NADEEL KAN ZIJN;
 voor kinderen is de beleefde ruimte of subjectieve ruimte primair. De meetbare of objectieve
ruimte wordt er uit afgeleid. Op het eerste zicht lijkt de beleefde ruimte als vertrekbasis eerder
een handicap. Het feit dat kinderen niet altijd kunnen terug vallen op een min of meer
referentiekader vormt zeker een moeilijkheid bij het onderwijzen van aardrijkskunde. Het bewust
beleven van de ruimte leidt echter vaak tot een gevoel van verbondenheid. Die verbondenheid
vormt een goede basis om kinderen te leren zorg dragen voor zowel natuurlijke als gecreëerde
ruimten waarin ze zich voortbewegen.



HET VERSCHIL TUSSEN FYSIEKE EN PSYCHOLOGISCHE RUIMTE KUNNEN UITLEGGEN;
 fysieke: ruimte om ons heen die we kunnen waarnemen, in voortbewegen.
 Psychologische: mentaal gegeven, voorstelling in gedachten.



KUNNEN UITLEGGEN WAT EEN MENTALE KAART IS EN KUNNEN VERDUIDELIJKEN WAAROM DIE
TERM VERWARREND KAN ZIJN;
 Oorspronkelijk dachten de meeste onderzoekers dat mentale kaarten eruit zagen net zoals echte
kaarten. Verschillende empirische onderzoeken in de cognitieve psychologie hebben echter
aangetoond dat mentale kaarten niet correct of compleet maar vaak onvolledig en vervormd zijn .
Mentale kaarten zijn bovendien veranderlijk van aard. Ze worden contant bijgewerkt en
aangevuld op basis van nieuwe ervaringen. Omdat we constant beroep doen op onze mentale
kaarten om onze activiteiten te structureren, vormen ze een fundamenteel deel van onze globale
kennis.



HET BELANG VAN RUIMTE KUNNEN DUIDEN
 Omdat we constant beroep doen op onze mentale kaarten om onze activiteiten te structureren,
vormen ze een fundamenteel deel van onze globale kennis.

,KAARTVAARDIGHEID

KUNNEN UITLEGGEN WAT EEN REFERENTIESTELSEL IS EN WAAROM HET NOODZAKELIJK IS;
 Om elk willekeurig punt op de globe of wereldbol te kunnen bepalen, moet men die plaats
kunnen beschrijven ten opzichte van een referentiestelsel. De moeilijkheid ligt erin dat het
aardoppervlak geen plat vlak is, maar het oppervlak van een roterende bol.




VOLGENDE BEGRIPPEN KUNNEN VERKLAREN: AARDROTATIE, NOORDPOOL, ZUIDPOOL, MERIDIAAN,
PARALLEL, COÖRDINAAT, NULLIJN, LENGTE(CIRKEL), BREEDTE(CIRKEL) EN GRADENNET;
 aardrotatie: Onder rotatie van de aarde verstaan we het draaien van de aardbol om een
denkbeeldige as. Het referentiestelsel van de draaiende globe bestaat uit bijzondere punten en
lijnen die precies bepaald worden door die rotatie.
 Noordpool: boven aan de aardbol ligt de noordpool.
 Zuidpool: onder aan de aardbol ligt de zuidpool.
 Meridiaan: of lengtecirkel: is een lijn die wordt getrokken van noord naar zuid en scheidt het
oostelijk- en westelijke halfrond.
 Parallel: dat zijn cirkels evenwijdig met de evenaar die cirkels zijn parallellen.
 Coördinaat: elke plaats op de aardbol ligt op een kruispunt van een breedte en lengtecirkel. De
juiste breedte- en lengtecirkel wordt aangeduid met graden. De aanduiding van dat punt zijn de
coördinaten.
 Nullijn: dit is gekoppeld aan de evenaar. Die verdeeld de aardbol in een noordelijk- en zuidelijk
halfrond.
 Lengtecirkel: zelfde aan meridiaan
 Breedtecirkel: zelfde als evenaar of nullijn
 Gradennet: denkbeeldig rooster met lente- en breedtecirkels



VLOT EEN PLAATS OF GEBIED KUNNEN TERUGVINDEN ALS JE LENGTE- EN BREEDTELIGGING
OPGEGEVEN KRIJGT + LENGTE- EN BREEDTELIGGING VAN EEN OPGEGEVEN GEBIED OF PLAATS VLOT
KUNNEN OMSCHRIJVEN.

KAARTPROJECTIES

KUNNEN AANGEVEN WAT EEN KAARTPROJECTIE IS EN DE DRIE FUNDAMENTELE EIGENSCHAPPEN
VAN EEN KAARTPROJECTIE KUNNEN OPSOMMEN;
 is een manier om van een bolvormige lichaam een afbeelding op een plat vlak maken. Dit gebeurt
via wiskundige formule.
 Je houdt zich houden aan afstandsgetrouwheid – oppervlaktegetrouwheid – hoekgetrouwheid



KUNNEN VERWOORDEN DAT ER FOUTEN OPTREDEN BIJ HET VOORSTELLEN VAN HET
AARDOPPERVLAK OP EEN PLAT VLAK;
 Volgens het type projectiemethode treden fouten op in de weergegeven afstanden, oppervlakten
en hoeken. Het immers onmogelijk om aan de drie fundamentele eigenschappen van een kaart te
voldoen: 1. afstandsgetrouwheid 2. oppervlaktegetrouwheid 3. Hoekgetrouwheid.

, Ruimte Altijd moet er een compromis gemaakt worden. Let dus op met het meten of vergelijken
van afstanden, oppervlakten of vormen op kaarten waarbij een verschillende projectiemethode
gebruikt werd.

DE VOOR- EN NADELEN VAN DE MERCATORKAART KUNNEN NOEMEN;
 voordelen: lijn van constante kompaskoers is op de kaart een rechte lijn. Dit is van belang voor de
scheepvaart.
 nadelen: Groenland te groot afgebeeld, werelddelen en landen niet de juiste oppervlakte




DE NADELEN VAN DE PEETERSKAART KUNNEN NOEMEN.
 De oppervlakte mag dan correct zijn maar er treden heel wat vervormingen op in de kaart.

ELEMENTAIRE KAARTELEMENTEN

KUNNEN OPNOEMEN EN TOELICHTEN WELKE DE VIER ELEMENTAIRE KAARTELEMENTEN ZIJN;
 schaal
 legende
 noordpijl of windroos
 gradennet



VLOT MET KAARTSCHALEN KUNNEN WERKEN;



KUNNEN LOKALISEREN EN SITUEREN




HET HEELAL

ONTSTAAN VAN HET HEELAL

DE NAAM KUNNEN GEVEN VAN DE WETENSCHAP DIE HET HEELAL BESTUDEERT;
 kosmologie



EEN SYNONIEM KUNNEN GEVEN VOOR STERRENKUNDE;
 astronomie



DE BIGBANGTHEORIE KUNNEN SITUEREN EN UITLEGGEN.
 De Big Bang-theorie, in haar oorspronkelijke gedaante, werd ontwikkeld door de Belgische
geestelijke en professor Georges Lemaître (1927). Uit de vaststelling dat het heelal uitdijt, besloot

, hij dat het ooit veel kleiner geweest moet zijn en een veel hogere dichtheid moet hebben gehad.
Hij stelde dat het heelal bij haar ontstaan een soort ‘oeratoom’ moet zijn geweest, dat ontplofte.
 Einsteins algemene relativiteitstheorie
De theorie werd later verder verfijnd en aangevuld, o.a. met inzichten uit Albert Einsteins
algemene relativiteitstheorie en met elementen uit de kwantummechanica en deeltjesfysica.

Chat gpt zegt:

Wat is de Bigbangtheorie?

De bigbangtheorie is de wetenschappelijke verklaring voor het ontstaan van het heelal.

Volgens deze theorie:

 Is het heelal ongeveer 13,8 miljard jaar geleden ontstaan.
 Begon alles met een zeer klein, heet en dicht punt — een soort "oeratoom".
 Dat punt explodeerde (de "Big Bang") en begon uit te dijen.
 Sindsdien breidt het heelal zich voortdurend uit.

Belangrijk: het was geen explosie in de ruimte, maar een explosie van de ruimte zelf. Tijd en ruimte
zijn met de big bang begonnen.

Situering in de tijd en ruimte:

 Tijd: ± 13,8 miljard jaar geleden (begin van de tijd)
 Ruimte: de oorsprong van het hele universum — dus niet op één plek, maar overal tegelijk




STRUCTUUR VAN HET HEELAL

KUNNEN UITLEGGEN WAAROM MEN AFSTANDEN IN HET HEELAL UITDRUKT IN LICHTJAREN EN AE;
 lichtjaren: De afstanden in het heelal worden gemeten in ‘lichtjaren’. Het licht beweegt zich met
een snelheid van 300 000 km per seconde (afgerond). Eén lichtjaar is de afstand die het licht
aflegt in één jaar, namelijk ongeveer 9,5.1012 km (= 9,5 biljoen km).
 Astronomische eenheid: Die grootheid gebruikt men wel eens om afstanden mee aan te geven in
het heelal die te klein zijn voor lichtjaren, maar te groot voor kilometers.



EEN VOORBEELD KUNNEN GEVEN VAN EEN STERRENBEELD EN KUNNEN AANGEVEN WAT EEN
STERRENBEELD IS;
 Een sterrenbeeld is een groep sterren die vanop de aarde gezien een bepaalde vorm lijkt te
vormen.
Mensen hebben er vaak figuren of mythische wezens in herkend (zoals dieren, mensen of
voorwerpen).
Sterrenbeelden worden al duizenden jaren gebruikt om de nachtelijke hemel in kaart te brengen.



KUNNEN AANGEVEN WAT WE ONDER ‘DE MELKWEG’ VERSTAAN;