Farmacologie hoofdstuk 1
Terminologie
in eigen woorden uitleggen
Geneesmiddel enkelvoudige of samengestelde
substantie die bij de mens kan worden
toegediend om fysiologische functies te
herstellen, verbeteren, te wijzigen; een
diagnose te stellen of voor een
therapeutische/ preventieve werking
door middel van een farmacologisch,
immunologisch of metabolisch effect.
Farmacologie Wetenschap die de wisselwerking
bestudeert tussen levende organismen
en scheikundige stoffen die bij de
geneeskunde worden gebruikt.
Fytotherapie kruidenleer, behandeling op basis van
planten
Homeopathie Ziekte behandelen met middel die bij
gezond persoon dezelfde symptomen
opwekt
3 pijlers:
1. Individuele aanpak
2. Ziekten behandeld met remedie
die dezelfde symptomen als
ziekte veroorzaakt
3. zeer lage dosis
Genetic engineering inbrengen of verwijderen van specifieke
genen door moleculaire technieken
Biotechnologie Studie en gebruik van levende
organismen om planten en dieren aan te
passen om MO voor specifieke
doeleinden te ontwikkelen en producten
te maken of wijzigen
1. Klassieke biotechnologie
2. Moderne biotechnologie
Klassieke biotechnologie Traditionele technieken om dieren/
planten te kweken en het gebruik van
bacteriën, gisten, schimmels voor
productie van Vb. brood, bier, kaas en
wijn
,Moderne biotechnologie Past de eigenschappen van bacteriën,
planten en dieren aan door rechtstreeks
in te grijpen op het DNA
Defect gen gen dat code bevat voor een
ziekmakend eiwit
Vector vervoermiddel dat therapeutisch gen
vervoert naar zijn bestemming. Dit kan
een eiwit, virus, bacterie zijn, maar ook
via een injectienaald in een pas
bevrucht eicel
In vitro weefsel, cellen
in vivo ratten, varkens, apen
(dierexperimenten)
teratogeniciteit ontstaan van structurele afwijkingen in
één of meerdere organen van de foetus
mutageniciteit ontstaan van wijzigingen/mutaties in
bepaalde genen van de cel
carcinogeniciteit als de mutaties aanleiding geven tot
ontstaan van tumoren
MTD maximaal getolereerde dosis
no-fault verzekering alle schade ten gevolge van het
onderzoek is verzekerd, als er nu een
fout bewezen kan worden of niet
TMF Therapeutisch Magistraal Formularium,
bevat formules voor magistrale
bereidingen
FAGG Federaal Agentschap voor
Geneesmiddelen en
Gezondheidsproducten
,Herkomst van geneesmiddelen
1. Natuurlijke producten
★ Planten (kruidenkunde)
Voorbeeld: Zaadbol van papaver somniferum → Morfine
★ Dieren
Voorbeeld: Schimmel penicillium notatum → Antibiotica penicilline
voorbeeld: Vaccin, insuline...
★ Mensen
- Gebruik placenta, urine en plasma
- bloedtransfusies
- stamceltherapie
★ minerale oorsprong (delfstoffen)
- Ijzerpreparaten (anemie)
- zink in zalven
- Calcium, Magnesium… in vitaminepreparaten (Vb. Supradyn)
, 2. Synthetische producten
- scheikundige nabootsing van natuurlijke producten
Hoe?
★ Toeval
- ontdekt en geïsoleerd uit natuurlijke producten
★ Trial en error
- nieuwe synthetische moleculen screenen op mogelijke activiteit →
Vb. antimalariamiddelen
★ drug design
- GM wordt ontworpen met bewuste kennis van structuur van receptor
of eiwit waar GM moet op inwerken (therapie gericht op 1 specifieke
aandoening) → Vb. Glivec
★ me too geneesmiddelen
- kleine verandering aan bestaande moleculen (dezelfde werking,
bijwerking en indicaties) → Vb. Triptanen
★ interessante nevenwerking
- De nevenwerking is soms interessanter dan de functie waarvoor GM
oorspronkelijk werd ontwikkeld → Vb. Sulfonamiden = soort antibiotica,
maar ook bloedsuikerverlagende werking
3. Biotechnologie (modern)
★ Basistechnieken
- DNA isoleren
- sequentie-analyse → erfelijke info ontcijferen uit organismen
- knippen en plakken van DNA-fragmenten met behulp van enzymen
★ genetische modificatie/ DNA-recombinatie
- veranderen van genetisch materiaal van een levend wezen
(wijzigingen DNA) Vb. menselijk gen in DNA van bacterie
- Recombinante geneesmiddelen → Vb. Insuline voor diabetes
★ gentherapie
- behandeling om erfelijke aandoeningen te genezen door een defect
gen of afwezig gen te vervangen door een nieuw gezond gen
- Therapeutisch gen moet worden getransporteerd naar Vb. een
lichaamscel door middel van de vector.
Terminologie
in eigen woorden uitleggen
Geneesmiddel enkelvoudige of samengestelde
substantie die bij de mens kan worden
toegediend om fysiologische functies te
herstellen, verbeteren, te wijzigen; een
diagnose te stellen of voor een
therapeutische/ preventieve werking
door middel van een farmacologisch,
immunologisch of metabolisch effect.
Farmacologie Wetenschap die de wisselwerking
bestudeert tussen levende organismen
en scheikundige stoffen die bij de
geneeskunde worden gebruikt.
Fytotherapie kruidenleer, behandeling op basis van
planten
Homeopathie Ziekte behandelen met middel die bij
gezond persoon dezelfde symptomen
opwekt
3 pijlers:
1. Individuele aanpak
2. Ziekten behandeld met remedie
die dezelfde symptomen als
ziekte veroorzaakt
3. zeer lage dosis
Genetic engineering inbrengen of verwijderen van specifieke
genen door moleculaire technieken
Biotechnologie Studie en gebruik van levende
organismen om planten en dieren aan te
passen om MO voor specifieke
doeleinden te ontwikkelen en producten
te maken of wijzigen
1. Klassieke biotechnologie
2. Moderne biotechnologie
Klassieke biotechnologie Traditionele technieken om dieren/
planten te kweken en het gebruik van
bacteriën, gisten, schimmels voor
productie van Vb. brood, bier, kaas en
wijn
,Moderne biotechnologie Past de eigenschappen van bacteriën,
planten en dieren aan door rechtstreeks
in te grijpen op het DNA
Defect gen gen dat code bevat voor een
ziekmakend eiwit
Vector vervoermiddel dat therapeutisch gen
vervoert naar zijn bestemming. Dit kan
een eiwit, virus, bacterie zijn, maar ook
via een injectienaald in een pas
bevrucht eicel
In vitro weefsel, cellen
in vivo ratten, varkens, apen
(dierexperimenten)
teratogeniciteit ontstaan van structurele afwijkingen in
één of meerdere organen van de foetus
mutageniciteit ontstaan van wijzigingen/mutaties in
bepaalde genen van de cel
carcinogeniciteit als de mutaties aanleiding geven tot
ontstaan van tumoren
MTD maximaal getolereerde dosis
no-fault verzekering alle schade ten gevolge van het
onderzoek is verzekerd, als er nu een
fout bewezen kan worden of niet
TMF Therapeutisch Magistraal Formularium,
bevat formules voor magistrale
bereidingen
FAGG Federaal Agentschap voor
Geneesmiddelen en
Gezondheidsproducten
,Herkomst van geneesmiddelen
1. Natuurlijke producten
★ Planten (kruidenkunde)
Voorbeeld: Zaadbol van papaver somniferum → Morfine
★ Dieren
Voorbeeld: Schimmel penicillium notatum → Antibiotica penicilline
voorbeeld: Vaccin, insuline...
★ Mensen
- Gebruik placenta, urine en plasma
- bloedtransfusies
- stamceltherapie
★ minerale oorsprong (delfstoffen)
- Ijzerpreparaten (anemie)
- zink in zalven
- Calcium, Magnesium… in vitaminepreparaten (Vb. Supradyn)
, 2. Synthetische producten
- scheikundige nabootsing van natuurlijke producten
Hoe?
★ Toeval
- ontdekt en geïsoleerd uit natuurlijke producten
★ Trial en error
- nieuwe synthetische moleculen screenen op mogelijke activiteit →
Vb. antimalariamiddelen
★ drug design
- GM wordt ontworpen met bewuste kennis van structuur van receptor
of eiwit waar GM moet op inwerken (therapie gericht op 1 specifieke
aandoening) → Vb. Glivec
★ me too geneesmiddelen
- kleine verandering aan bestaande moleculen (dezelfde werking,
bijwerking en indicaties) → Vb. Triptanen
★ interessante nevenwerking
- De nevenwerking is soms interessanter dan de functie waarvoor GM
oorspronkelijk werd ontwikkeld → Vb. Sulfonamiden = soort antibiotica,
maar ook bloedsuikerverlagende werking
3. Biotechnologie (modern)
★ Basistechnieken
- DNA isoleren
- sequentie-analyse → erfelijke info ontcijferen uit organismen
- knippen en plakken van DNA-fragmenten met behulp van enzymen
★ genetische modificatie/ DNA-recombinatie
- veranderen van genetisch materiaal van een levend wezen
(wijzigingen DNA) Vb. menselijk gen in DNA van bacterie
- Recombinante geneesmiddelen → Vb. Insuline voor diabetes
★ gentherapie
- behandeling om erfelijke aandoeningen te genezen door een defect
gen of afwezig gen te vervangen door een nieuw gezond gen
- Therapeutisch gen moet worden getransporteerd naar Vb. een
lichaamscel door middel van de vector.
