4_UITDAGINGEN
VANDAAG
→ Hij doet doctoraatsonderzoek naar politie, meer specifiek naar hoe
politieambtenaren hun job beleven en hoe politiebeelden op sociale media zoals
Instagram en TikTok worden ervaren.
→ Dit hoofdstuk vormt het laatste luik over het huidige politiebestel. Het gaat niet
meer alleen over hoe de geïntegreerde politie formeel georganiseerd is, maar
vooral over welke uitdagingen vandaag spelen in de praktijk.
ARTIKEL READER:
Huidig bestel
• Feys, Y., Janssens, J., & Verhage, A. (2022). Tussen wens en werkelijkheid:
uitdagingen voor een “geïntegreerde” politie. Panopticon, 43(1), 6–28.
Optionele bronnen:
• Staten-Generaal van de politie: een blauwdruk voor de politie van de
toekomst (Publicatie-SEGPOL.pdf)
INHOUD
1. Schaalgrootte
2. Digitalisering
3. Samenwerking lokaal – federal
4. Relatie bevolking
° De les focust op vier actuele uitdagingen. De lesgever kiest deze thema’s omdat ze
vandaag vaak in het nieuws komen, beleidsmatig belangrijk zijn en tonen waar de
geïntegreerde politie in de praktijk onder druk staat.
1
,1. SCHAALGROOTTE: LOKALE POLITIE
− Grondoorzaak: capaciteitstekort
° Schaalgrootte hangt vooral samen met een capaciteitstekort. Veel politiezones
hebben te weinig personeel om alle taken goed uit te voeren.
° Dit probleem bestaat al sinds de oprichting van de geïntegreerde politie.
o “Het was immers van bij de vorming van de politiezones duidelijk
dat ongeveer 1/3de van de gevormde zones, wegens
capaciteitsgebrek, problemen zou ondervinden om een volwaardige
basispolitiezorg te realiseren, laat staan een gemeenschapsgerichte
politiezorg, met alle capaciteitsvereisten vandien.” (De Ruyver,
2009, p. 68).
Volgens De Ruyver was al bij de vorming van de politiezones
duidelijk dat ongeveer één derde van de zones problemen zou
krijgen om volwaardige basispolitiezorg te leveren.
Vandaag, vele jaren later, bestaan die problemen nog steeds.
− Basispolitiezorg is niet gegarandeerd!
o Door het capaciteitstekort kan niet elke politiezone alle
basisfunctionaliteiten even goed aanbieden.
o Denk aan wijkwerking, interventie, slachtofferonthaal, recherche, onthaal
en verkeer.
o Vooral kleinere zones hebben het moeilijk om overal voldoende personeel
voor te voorzien.
− Solidariteitsmechanisme HyCap (zie verder)
o HyCap betekent gehypothekeerde capaciteit. Dit is een
solidariteitsmechanisme waarbij lokale politiezones personeel moeten
leveren voor opdrachten van openbare orde, bijvoorbeeld manifestaties of
voetbalwedstrijden.
o Dit zet de lokale capaciteit extra onder druk.
− Introductie vrijwillige fusie
° Omdat veel politiezones te klein zijn, werd vrijwillige fusie ingevoerd als
mogelijke oplossing.
° Politiezones kunnen samengaan om sterker te worden en hun middelen beter te
bundelen.
o Doel: capaciteit politiepersoneel versterken en effectiviteit van de
politie verhogen
Het idee achter fusies is dat grotere zones meer personeel,
middelen en expertise kunnen samenbrengen.
Daardoor zouden ze beter in staat zijn om basispolitiezorg en
gemeenschapsgerichte politiezorg te garanderen.
− In 2002: 196 politiezones, vandaag: 176
o Sinds de oprichting van de geïntegreerde politie is het aantal politiezones
gedaald van 196 naar 176.
o Dat toont dat er al fusies zijn geweest, maar de evolutie blijft vrij beperkt.
− Samenwerkingsprotocollen
o Niet elke zone fuseert meteen. Soms werken politiezones samen via
samenwerkingsprotocollen.
o Dat kan bijvoorbeeld gaan over gezamenlijke verkeersacties,
ondersteuning bij grotere operaties of gedeeld gebruik van middelen.
− “De territoriale versnippering van de lokale politie schadelijk (is) voor de
doeltreffendheid, de bundeling van middelen, de technologische
interoperabiliteit en de samenhang van het veiligheidsbeleid”
2
, (Controleorgaan op de Politionele Informatie, 2026, p. 87)
(DA250008_N.pdf)
o De lokale politie is volgens deze kritiek te versnipperd.
o Dat betekent dat er te veel kleine zones bestaan, waardoor middelen
moeilijk gebundeld worden en de dienstverlening te sterk verschilt tussen
stedelijke en landelijke zones.
− Schaalvergroting middels fusie
o Een belangrijke oplossing is schaalvergroting via fusie.
o Wetenschappelijk en beleidsmatig wordt dit vaak gezien als een manier om
politiezones sterker en efficiënter te maken.
− Financiële incentives:
° De federale overheid probeert fusies aantrekkelijker te maken via financiële
steun.
° Dat moet politiezones en burgemeesters overtuigen om de stap naar fusie te
zetten.
o max. 250 EUR per personeelslid (plafond 1.5M) opstartkosten
Deze steun dient om de opstartkosten van een fusie te helpen
dragen.
Bij een fusie moeten bijvoorbeeld voertuigen, ICT, gebouwen en
administratieve systemen op elkaar afgestemd worden.
o Jaarlijkse ‘begeleidingsdotatie’ (max. 15M/jaar)
Naast opstartsteun kan er ook een jaarlijkse begeleidingsdotatie
zijn.
Die moet helpen om de fusie structureel te ondersteunen.
o Zie ook: Fusie Brusselse politiezones: Quintin licht wetsontwerp toe
in Kamer | BRUZZ
Het voorbeeld van Brussel toont dat schaalvergroting vandaag heel
actueel is.
Daar gaat het niet om vrijwillige fusie, maar om een opgelegde
fusie.
SCHAALVERGROTING
Actuele uitdagingen o.m.:
• Financiering
o Fusies kosten geld. Politiezones willen zekerheid dat lopende opdrachten,
personeel, voertuigen, gebouwen en technologie betaalbaar blijven.
o Burgemeesters en korpschefs willen garanties dat de dienstverlening niet
achteruitgaat.
• Nabijheid vs. Centralisatie
o Een grote spanning bij schaalvergroting is de verhouding tussen nabijheid
en centralisatie.
o Kleine zones zetten vaak sterk in op nabijheid, wijkwerking en het “ons
kent ons”-principe.
o Grotere zones werken vaker gecentraliseerd, met één hoofdcommissariaat
en verschillende kleinere commissariaten.
o De uitdaging is dus: hoe kan men efficiënter en groter worden zonder de
nabijheid tot de burger te verliezen?
3
VANDAAG
→ Hij doet doctoraatsonderzoek naar politie, meer specifiek naar hoe
politieambtenaren hun job beleven en hoe politiebeelden op sociale media zoals
Instagram en TikTok worden ervaren.
→ Dit hoofdstuk vormt het laatste luik over het huidige politiebestel. Het gaat niet
meer alleen over hoe de geïntegreerde politie formeel georganiseerd is, maar
vooral over welke uitdagingen vandaag spelen in de praktijk.
ARTIKEL READER:
Huidig bestel
• Feys, Y., Janssens, J., & Verhage, A. (2022). Tussen wens en werkelijkheid:
uitdagingen voor een “geïntegreerde” politie. Panopticon, 43(1), 6–28.
Optionele bronnen:
• Staten-Generaal van de politie: een blauwdruk voor de politie van de
toekomst (Publicatie-SEGPOL.pdf)
INHOUD
1. Schaalgrootte
2. Digitalisering
3. Samenwerking lokaal – federal
4. Relatie bevolking
° De les focust op vier actuele uitdagingen. De lesgever kiest deze thema’s omdat ze
vandaag vaak in het nieuws komen, beleidsmatig belangrijk zijn en tonen waar de
geïntegreerde politie in de praktijk onder druk staat.
1
,1. SCHAALGROOTTE: LOKALE POLITIE
− Grondoorzaak: capaciteitstekort
° Schaalgrootte hangt vooral samen met een capaciteitstekort. Veel politiezones
hebben te weinig personeel om alle taken goed uit te voeren.
° Dit probleem bestaat al sinds de oprichting van de geïntegreerde politie.
o “Het was immers van bij de vorming van de politiezones duidelijk
dat ongeveer 1/3de van de gevormde zones, wegens
capaciteitsgebrek, problemen zou ondervinden om een volwaardige
basispolitiezorg te realiseren, laat staan een gemeenschapsgerichte
politiezorg, met alle capaciteitsvereisten vandien.” (De Ruyver,
2009, p. 68).
Volgens De Ruyver was al bij de vorming van de politiezones
duidelijk dat ongeveer één derde van de zones problemen zou
krijgen om volwaardige basispolitiezorg te leveren.
Vandaag, vele jaren later, bestaan die problemen nog steeds.
− Basispolitiezorg is niet gegarandeerd!
o Door het capaciteitstekort kan niet elke politiezone alle
basisfunctionaliteiten even goed aanbieden.
o Denk aan wijkwerking, interventie, slachtofferonthaal, recherche, onthaal
en verkeer.
o Vooral kleinere zones hebben het moeilijk om overal voldoende personeel
voor te voorzien.
− Solidariteitsmechanisme HyCap (zie verder)
o HyCap betekent gehypothekeerde capaciteit. Dit is een
solidariteitsmechanisme waarbij lokale politiezones personeel moeten
leveren voor opdrachten van openbare orde, bijvoorbeeld manifestaties of
voetbalwedstrijden.
o Dit zet de lokale capaciteit extra onder druk.
− Introductie vrijwillige fusie
° Omdat veel politiezones te klein zijn, werd vrijwillige fusie ingevoerd als
mogelijke oplossing.
° Politiezones kunnen samengaan om sterker te worden en hun middelen beter te
bundelen.
o Doel: capaciteit politiepersoneel versterken en effectiviteit van de
politie verhogen
Het idee achter fusies is dat grotere zones meer personeel,
middelen en expertise kunnen samenbrengen.
Daardoor zouden ze beter in staat zijn om basispolitiezorg en
gemeenschapsgerichte politiezorg te garanderen.
− In 2002: 196 politiezones, vandaag: 176
o Sinds de oprichting van de geïntegreerde politie is het aantal politiezones
gedaald van 196 naar 176.
o Dat toont dat er al fusies zijn geweest, maar de evolutie blijft vrij beperkt.
− Samenwerkingsprotocollen
o Niet elke zone fuseert meteen. Soms werken politiezones samen via
samenwerkingsprotocollen.
o Dat kan bijvoorbeeld gaan over gezamenlijke verkeersacties,
ondersteuning bij grotere operaties of gedeeld gebruik van middelen.
− “De territoriale versnippering van de lokale politie schadelijk (is) voor de
doeltreffendheid, de bundeling van middelen, de technologische
interoperabiliteit en de samenhang van het veiligheidsbeleid”
2
, (Controleorgaan op de Politionele Informatie, 2026, p. 87)
(DA250008_N.pdf)
o De lokale politie is volgens deze kritiek te versnipperd.
o Dat betekent dat er te veel kleine zones bestaan, waardoor middelen
moeilijk gebundeld worden en de dienstverlening te sterk verschilt tussen
stedelijke en landelijke zones.
− Schaalvergroting middels fusie
o Een belangrijke oplossing is schaalvergroting via fusie.
o Wetenschappelijk en beleidsmatig wordt dit vaak gezien als een manier om
politiezones sterker en efficiënter te maken.
− Financiële incentives:
° De federale overheid probeert fusies aantrekkelijker te maken via financiële
steun.
° Dat moet politiezones en burgemeesters overtuigen om de stap naar fusie te
zetten.
o max. 250 EUR per personeelslid (plafond 1.5M) opstartkosten
Deze steun dient om de opstartkosten van een fusie te helpen
dragen.
Bij een fusie moeten bijvoorbeeld voertuigen, ICT, gebouwen en
administratieve systemen op elkaar afgestemd worden.
o Jaarlijkse ‘begeleidingsdotatie’ (max. 15M/jaar)
Naast opstartsteun kan er ook een jaarlijkse begeleidingsdotatie
zijn.
Die moet helpen om de fusie structureel te ondersteunen.
o Zie ook: Fusie Brusselse politiezones: Quintin licht wetsontwerp toe
in Kamer | BRUZZ
Het voorbeeld van Brussel toont dat schaalvergroting vandaag heel
actueel is.
Daar gaat het niet om vrijwillige fusie, maar om een opgelegde
fusie.
SCHAALVERGROTING
Actuele uitdagingen o.m.:
• Financiering
o Fusies kosten geld. Politiezones willen zekerheid dat lopende opdrachten,
personeel, voertuigen, gebouwen en technologie betaalbaar blijven.
o Burgemeesters en korpschefs willen garanties dat de dienstverlening niet
achteruitgaat.
• Nabijheid vs. Centralisatie
o Een grote spanning bij schaalvergroting is de verhouding tussen nabijheid
en centralisatie.
o Kleine zones zetten vaak sterk in op nabijheid, wijkwerking en het “ons
kent ons”-principe.
o Grotere zones werken vaker gecentraliseerd, met één hoofdcommissariaat
en verschillende kleinere commissariaten.
o De uitdaging is dus: hoe kan men efficiënter en groter worden zonder de
nabijheid tot de burger te verliezen?
3
