BIJZONDERE CONTRACTEN (semester 2)
Inleiding : Het contractenrecht
Hoofdstuk 1 : Algemeen
1.1 Situering van bijzonder contractenrecht binnen het privaatrecht
-> vermogensrecht = patrimoniale verhouding persoon en goed of personen onderling
• m.a.w. vermogensrecht behandelt zakelijke rechten en persoonlijke rechten
• Wat zijn zakelijke rechten en persoonlijke rechten?
o zakelijke rechten worden besproken in het goederenrecht in boek 3 BW
o persoonlijke rechten hebben als belangrijk onderdeel verbintenissen
§ het verbintenissenrecht wordt besproken in boek 5 BW
* boek 5 BW is het algemene contractenrecht
* m.a.w. het is van toepassing op alle contracten tenzij de wet
zich daartegen verzet = lex generalis (art. 5.13 BW)
- voor veelvoorkomende contracten gelden er ook een
bijzondere regeling als lex specialis zoals bij koop,...
- algemene regel = lex specialis > lex generalis
§ het verbintenissenrecht behandelt o.m. ...
* verbintenissen uit rechtshandelingen zoals contracten of
eenzijdige rechtshandelingen
* verbintenissen uit oneigenlijke contracten (art. 5.127 BW)
* verbintenissen uit de buitencontractuele aansprakelijkheid
-> inwerkingtreding boeken 1 en 5 BW :
• beide staan in de wet van 28 april 2022 met inwerktreding op 1 januari 2023
• er geldt een eerbiedigende werking
o eerbiedigende werking geldt tenzij partijen anders zijn overeengekomen
o eerbiedigende werking geldt enkel voor rechtsfeiten en rechtshandelingen
die plaatsvinden na de inwerktreding van boek 1 en 5
1.2 Hervormingen bijzonder contractenrecht : wetsvoorstel Boek 7 BW
-> 16 april 2024 = wetsvoorstel Boek 7 BW
• verschillende boeken uit het Burgerlijk Wetboek zijn al hervormd
• krachtlijnen van het wetsvoorstel voor Boek 7 BW
o herstructurering en integratie
o coherentie door onnodige verschillen te reduceren,...
o vereenvoudiging door het schrappen van niet-relevante bepalingen zoals
zaken die het gemeen contractenrecht herbevestigen,...
1
,Hoofdstuk 2 : Benoemde-, onbenoemde- en kwalificatie van contracten
2.1 De vrije keuze van contracttypes
-> principe van wilsautonomie en contractsvrijheid :
• gevolg = contractspartijen zijn vrij om binnen grenzen van het recht zelf de inhoud
van het contract (art. 5.3 BW en art. 5.14 BW) en de kwalificatie ervan te bepalen
• de lijst aan mogelijke contracttypes is oneindig
-> de contractspartijen hebben de keuze tussen...
• benoemde contracten
• onbenoemde contracten
• gemengde contracten
• ...
2.2 Het onderscheid tussen benoemde- en onbenoemde contracten
-> verschil tussen benoemde en onbenoemde contracten :
BENOEMDE CONTRACTEN ONBENOEMDE CONTRACTEN
Een benoemd contract is een contract dat aan Een onbenoemd contract is contract dat niet aan
specifieke wettelijke regeling is onderworpen. specifieke wettelijke regeling is onderworpen.
benoemde contracten in enge zin onbenoemde contracten in enge zin
= contracten die in het BW zijn geregeld = contracten die niet in het BW zijn geregeld
benoemde contracten in ruime zin onbenoemde contracten in ruime zin
= contracten die aan specifieke wettelijke = contracten die aan geen enkele specifieke ;; ;; ;;
;; regeling zijn onderworpen wettelijke regeling zijn onderworpen
De benoemde- en onbenoemde contracten in ruime zin is de interpretatie die gevolgd wordt in boek
5 van het Burgerlijk Wetboek (art. 5.13 BW). De benoemde- en onbenoemde contracten in enge zin
is de interpretatie die gevolgd wordt in het oud Burgerlijk Wetboek (art. 1107 oud BW).
GEMENGDE CONTRACTEN
Een gemengd contract is een contract met kenmerken van twee of meer benoemde contracten. De
kwalificatie van zo een contracten wordt verder besproken (zie 2.3).
-> ratio achter het bestaan van benoemde contracten (in de ruime zin) :
a) creatie van een wettelijk’ fall-back regime’
b) bescherming van de zwakkere contractspartij
2
,a) creatie van een wettelijk ‘fall back-regime’
• wetgever maakt voor veelvoorkomende contracten een specifieke regeling
o meer duidelijkheid en rechtszekerheid over welke rechtsregels
o evenwichtige regeling maken voor rechtsverhouding van partijen
• afzonderlijke wetgeving kan verschillende doelen hebben
o interpretatieve of faciliterende functie om te verduidelijken
o complementaire functie om lacunes te voorkomen
o corrigerende functie om tot goede regeling te komen
b) bescherming van de zwakkere contractpartijen
• wilsautonomie en contractsvrijheid
o volledige contractvrijheid is niet altijd wenselijk want er is in sommige
rechtsverhoudingen een risico op misbruik van zwakkere partij
o oplossing = socialisering van het privaatrecht
§ voor verschillende rechtsverhoudingen ook dwingende bepalingen
§ belangrijk binnen socialisering privaatrecht = consumentenrecht
* manieren voor meer bescherming in consumentenrecht
- consumentenrecht sensu lato
ú via dwingend recht
ú via gemeenrechtelijke bescherming zoals
goede trouw, zorgvuldigheidsnorm,...
- consumentenrecht sensu stricto
ú via WER, consumentenkoop,...
ú het gaat hier over de B2C-relatie
* binnen sensu stricto geldt een afdwingbaarheidsparadox
- langs ene kant lijkt het dat er een afdwingbare sterke
regeling is maar langs de andere kant zien we in de
praktijk vooral een kosten- en batenafweging waarbij
men weinig gebruik maakt van de regeling
- voorbeeld = Je koopt een trui en thuis merk je op dat
er een gat in zit. Je kan naar de winkel gaan en dan kan
je geld terugvragen maar als de verkoper weigert dan
kan je weinig doen. Je kan wel naar de rechter gaan
maar doe ja dat voor 200 euro als een dagvaarding,
een advocaat, etc. al veel kost.
• Boek VI van het WER over marktpraktijken en consumentenbescherming
o art. I.1 WER (algemene definities voor WER)
§ consument (art. I.1, 2° WER) = natuurlijke persoon die handelt voor
doelen buiten handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit
* principe = enkel natuurlijke personen zijn consumenten
3
, * uitzondering = verenigingen van mede-eigenaars als 75% of
meer van de aandelen gekoppeld zijn aan kavels die geen
commerciële bestemming (niet professionele kavels)
hebben is deze vereniging ook een consument
§ onderneming (art. I.1, 1° WER)
§ voorwerp van de rechtshandeling
* product (art. I.1, 4° WER)
* goederen (art. I.1, 6° WER)
* diensten (art. I.1, 5° WER)
o art. I.8 WER = definities voor Boek VI WER
§ onderneming (art. I.8, 39° WER) = iedere natuurlijke persoon of
rechtspersoon die op duurzame wijze economisch doel nastreeft
* begrip onderneming is hier beperkter dan bij art. I.1 WER
* de kwalificatie wordt gekoppeld aan economisch oogmerk
§ verkoopovereenkomst (art. I.8, 33° WER)
§ dienstovereenkomst (art. I.8, 34° WER)
§ product (art. I.8, 47° WER)
• speciale regeling overeenkomst op afstand en buiten onderneming (zie verder)
• onrechtmatige bedingen
o WER = regeling voor onrechtmatige bedingen sinds 1 december 2020
§ een zwarte lijst
* wettelijke grondslag = art. VI.91/4 WER
* zwarte lijst = verboden clausules die nooit in een contract
mogen staan op stra^e van nietigheid
§ een grijze lijst
* wettelijke grondslag = art. VI.91/5 WER
* grijze lijst = verboden clausules die vermoed worden
onrechtmatig te zijn behoudens tegenbewijs
o BW = art. 5.52 BW
§ onrechtmatig beding = beding waarover niet onderhandeld kan
worden en dat onevenwicht schept tussen partijen
* ongeacht B2B-, B2C- of C2C-relatie
* kan niet worden ingeroepen m.b.t. hoofdprestaties
§ het gaat hierover beding waar niet over kan worden onderhandeld
2.3 De kwalificatie van contracten
-> kwalificeren = juridisch benoemen van het contract
• principe = partijen kunnen kwalificatie vrij overeenkomen
o kan op een uitdrukkelijke wijze of op een stilzwijgende wijze
o wettelijke grondslag = art. 5.14, lid 2 BW en art. 5.69 BW
4
Inleiding : Het contractenrecht
Hoofdstuk 1 : Algemeen
1.1 Situering van bijzonder contractenrecht binnen het privaatrecht
-> vermogensrecht = patrimoniale verhouding persoon en goed of personen onderling
• m.a.w. vermogensrecht behandelt zakelijke rechten en persoonlijke rechten
• Wat zijn zakelijke rechten en persoonlijke rechten?
o zakelijke rechten worden besproken in het goederenrecht in boek 3 BW
o persoonlijke rechten hebben als belangrijk onderdeel verbintenissen
§ het verbintenissenrecht wordt besproken in boek 5 BW
* boek 5 BW is het algemene contractenrecht
* m.a.w. het is van toepassing op alle contracten tenzij de wet
zich daartegen verzet = lex generalis (art. 5.13 BW)
- voor veelvoorkomende contracten gelden er ook een
bijzondere regeling als lex specialis zoals bij koop,...
- algemene regel = lex specialis > lex generalis
§ het verbintenissenrecht behandelt o.m. ...
* verbintenissen uit rechtshandelingen zoals contracten of
eenzijdige rechtshandelingen
* verbintenissen uit oneigenlijke contracten (art. 5.127 BW)
* verbintenissen uit de buitencontractuele aansprakelijkheid
-> inwerkingtreding boeken 1 en 5 BW :
• beide staan in de wet van 28 april 2022 met inwerktreding op 1 januari 2023
• er geldt een eerbiedigende werking
o eerbiedigende werking geldt tenzij partijen anders zijn overeengekomen
o eerbiedigende werking geldt enkel voor rechtsfeiten en rechtshandelingen
die plaatsvinden na de inwerktreding van boek 1 en 5
1.2 Hervormingen bijzonder contractenrecht : wetsvoorstel Boek 7 BW
-> 16 april 2024 = wetsvoorstel Boek 7 BW
• verschillende boeken uit het Burgerlijk Wetboek zijn al hervormd
• krachtlijnen van het wetsvoorstel voor Boek 7 BW
o herstructurering en integratie
o coherentie door onnodige verschillen te reduceren,...
o vereenvoudiging door het schrappen van niet-relevante bepalingen zoals
zaken die het gemeen contractenrecht herbevestigen,...
1
,Hoofdstuk 2 : Benoemde-, onbenoemde- en kwalificatie van contracten
2.1 De vrije keuze van contracttypes
-> principe van wilsautonomie en contractsvrijheid :
• gevolg = contractspartijen zijn vrij om binnen grenzen van het recht zelf de inhoud
van het contract (art. 5.3 BW en art. 5.14 BW) en de kwalificatie ervan te bepalen
• de lijst aan mogelijke contracttypes is oneindig
-> de contractspartijen hebben de keuze tussen...
• benoemde contracten
• onbenoemde contracten
• gemengde contracten
• ...
2.2 Het onderscheid tussen benoemde- en onbenoemde contracten
-> verschil tussen benoemde en onbenoemde contracten :
BENOEMDE CONTRACTEN ONBENOEMDE CONTRACTEN
Een benoemd contract is een contract dat aan Een onbenoemd contract is contract dat niet aan
specifieke wettelijke regeling is onderworpen. specifieke wettelijke regeling is onderworpen.
benoemde contracten in enge zin onbenoemde contracten in enge zin
= contracten die in het BW zijn geregeld = contracten die niet in het BW zijn geregeld
benoemde contracten in ruime zin onbenoemde contracten in ruime zin
= contracten die aan specifieke wettelijke = contracten die aan geen enkele specifieke ;; ;; ;;
;; regeling zijn onderworpen wettelijke regeling zijn onderworpen
De benoemde- en onbenoemde contracten in ruime zin is de interpretatie die gevolgd wordt in boek
5 van het Burgerlijk Wetboek (art. 5.13 BW). De benoemde- en onbenoemde contracten in enge zin
is de interpretatie die gevolgd wordt in het oud Burgerlijk Wetboek (art. 1107 oud BW).
GEMENGDE CONTRACTEN
Een gemengd contract is een contract met kenmerken van twee of meer benoemde contracten. De
kwalificatie van zo een contracten wordt verder besproken (zie 2.3).
-> ratio achter het bestaan van benoemde contracten (in de ruime zin) :
a) creatie van een wettelijk’ fall-back regime’
b) bescherming van de zwakkere contractspartij
2
,a) creatie van een wettelijk ‘fall back-regime’
• wetgever maakt voor veelvoorkomende contracten een specifieke regeling
o meer duidelijkheid en rechtszekerheid over welke rechtsregels
o evenwichtige regeling maken voor rechtsverhouding van partijen
• afzonderlijke wetgeving kan verschillende doelen hebben
o interpretatieve of faciliterende functie om te verduidelijken
o complementaire functie om lacunes te voorkomen
o corrigerende functie om tot goede regeling te komen
b) bescherming van de zwakkere contractpartijen
• wilsautonomie en contractsvrijheid
o volledige contractvrijheid is niet altijd wenselijk want er is in sommige
rechtsverhoudingen een risico op misbruik van zwakkere partij
o oplossing = socialisering van het privaatrecht
§ voor verschillende rechtsverhoudingen ook dwingende bepalingen
§ belangrijk binnen socialisering privaatrecht = consumentenrecht
* manieren voor meer bescherming in consumentenrecht
- consumentenrecht sensu lato
ú via dwingend recht
ú via gemeenrechtelijke bescherming zoals
goede trouw, zorgvuldigheidsnorm,...
- consumentenrecht sensu stricto
ú via WER, consumentenkoop,...
ú het gaat hier over de B2C-relatie
* binnen sensu stricto geldt een afdwingbaarheidsparadox
- langs ene kant lijkt het dat er een afdwingbare sterke
regeling is maar langs de andere kant zien we in de
praktijk vooral een kosten- en batenafweging waarbij
men weinig gebruik maakt van de regeling
- voorbeeld = Je koopt een trui en thuis merk je op dat
er een gat in zit. Je kan naar de winkel gaan en dan kan
je geld terugvragen maar als de verkoper weigert dan
kan je weinig doen. Je kan wel naar de rechter gaan
maar doe ja dat voor 200 euro als een dagvaarding,
een advocaat, etc. al veel kost.
• Boek VI van het WER over marktpraktijken en consumentenbescherming
o art. I.1 WER (algemene definities voor WER)
§ consument (art. I.1, 2° WER) = natuurlijke persoon die handelt voor
doelen buiten handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit
* principe = enkel natuurlijke personen zijn consumenten
3
, * uitzondering = verenigingen van mede-eigenaars als 75% of
meer van de aandelen gekoppeld zijn aan kavels die geen
commerciële bestemming (niet professionele kavels)
hebben is deze vereniging ook een consument
§ onderneming (art. I.1, 1° WER)
§ voorwerp van de rechtshandeling
* product (art. I.1, 4° WER)
* goederen (art. I.1, 6° WER)
* diensten (art. I.1, 5° WER)
o art. I.8 WER = definities voor Boek VI WER
§ onderneming (art. I.8, 39° WER) = iedere natuurlijke persoon of
rechtspersoon die op duurzame wijze economisch doel nastreeft
* begrip onderneming is hier beperkter dan bij art. I.1 WER
* de kwalificatie wordt gekoppeld aan economisch oogmerk
§ verkoopovereenkomst (art. I.8, 33° WER)
§ dienstovereenkomst (art. I.8, 34° WER)
§ product (art. I.8, 47° WER)
• speciale regeling overeenkomst op afstand en buiten onderneming (zie verder)
• onrechtmatige bedingen
o WER = regeling voor onrechtmatige bedingen sinds 1 december 2020
§ een zwarte lijst
* wettelijke grondslag = art. VI.91/4 WER
* zwarte lijst = verboden clausules die nooit in een contract
mogen staan op stra^e van nietigheid
§ een grijze lijst
* wettelijke grondslag = art. VI.91/5 WER
* grijze lijst = verboden clausules die vermoed worden
onrechtmatig te zijn behoudens tegenbewijs
o BW = art. 5.52 BW
§ onrechtmatig beding = beding waarover niet onderhandeld kan
worden en dat onevenwicht schept tussen partijen
* ongeacht B2B-, B2C- of C2C-relatie
* kan niet worden ingeroepen m.b.t. hoofdprestaties
§ het gaat hierover beding waar niet over kan worden onderhandeld
2.3 De kwalificatie van contracten
-> kwalificeren = juridisch benoemen van het contract
• principe = partijen kunnen kwalificatie vrij overeenkomen
o kan op een uitdrukkelijke wijze of op een stilzwijgende wijze
o wettelijke grondslag = art. 5.14, lid 2 BW en art. 5.69 BW
4
