SAMENVATTING PRIVATE VEILIGHEIDSZORG (4 SP.)
INLEIDING TOT DE CURSUS
1. INLEIDING: VEILIGHEIDSZORG IN EEN WERELD IN BEWEGING
Enkele illustraties
2. WAAROM AANDACHT VOOR PRIVATE VEILIGHEIDSZORG?
Als we naar veiligheid kijken, is het niet langer een vraag die enkel de publieke sector bezighoudt; ook de private sector speelt hierin een rol.
• Tekst reader: Shearing, C.D. & Stenning, P.C. (1983). Private security: implications for social control. Social Problems, 30(5), 493-506.
o Heel belangrijke tekst!
• Klassiek artikel uit de criminologische literatuur over private veiligheidszorg
• Beschrijving en analyse van ontwikkelingen in Noord-Amerika sinds 1960
• Snelle aangroei van private veiligheidszorg in Noord-Amerika sinds 1960
o Wat betekent dit voor sociale controle?
o Waarom de opmars van de private veiligheidssector?
o Welke kenmerken vertoont de private veiligheidssector?
• Private veiligheidszorg is in zekere zin van alle tijden, maar toch:
o ‘What is new about modern private security is its pervasiveness and the extent to which its activities have expanded into
public, rather than purely private, places’ (Shearing & Stenning 1983: 493)
o “Wat nieuw is aan de moderne private beveiliging, is de alomtegenwoordigheid ervan en de mate waarin haar activiteiten
zijn uitgebreid naar publieke, in plaats van uitsluitend private, plekken” (Shearing & Stenning 1983: 493).
o Het is niet zo dat het iets was dat niet bestond vóór de jaren ’60; het heeft diepe wortels.
o Wat is er dan nieuw?
▪ Het gaat over de wijze waarop het verweven is geraakt met het publieke domein.
Omvang en groei van de private veiligheidszorg in Noord-Amerika
Cijfers over de VS enerzijds en anderzijds Canada
Vaststelling 1:
Er werd vastgesteld dat de private veiligheidszorg in de VS in 1975 groter was dan de publieke sector.
Voor Canada liggen de absolute aantallen wat lager; daar was de private sector op dat moment nog een klein
beetje kleiner dan de publieke sector.
We stellen dus vast dat we een moment zien dat wordt opgelicht, waarbij de private sector ofwel groter is dan,
ofwel bijna zo groot is als, de publieke sector.
Dit is interessant omdat we zeggen dat de criminologie traditioneel heel sterk gericht is op de overheid en de
openbare sector; publieke diensten staan vooral centraal. Dan is het vreemd dat die hele ontwikkeling onder de
radar is gebleven in de criminologie. De ontwikkelingen van de private veiligheidssector hebben we dus mislopen.
→ De omvang en verhouding tussen publiek en privaat.
Vaststelling 2:
De stijging in de private veiligheidszorg is vooral te situeren in contract security (en niet in in-house, dus
veiligheidsdiensten binnen de organisatie zelf).
Contract security is dienstverlening die wordt aangeboden op de vrije markt, waarbij je bewakingsdiensten
aankoopt op de vrije markt (commerciële private veiligheidszorg).
• ‘These findings indicate that in Canada and the United States the public police have for some time shared the task of policing with
private organizations, and that private security probably now outnumber public police in both countries. The major change has
been the rapid growth, since the early 1960s, of policing provided on a contract basis, for profit, by private enterprise …This has
established private security as a readily available alternative to public police for those with the means to afford it, and has made
private security a much more visible contributor to policing than it has been hitherto. The result has been an unobtrusive but
significant restructuring of our institutions for the maintenance of order, and a substantial erosion by the private sector of the
state’s assumed monopoly over policing and, by implication, justice’ (Shearing & Stenning 1983: 496)
1
, o De private sector is waarschijnlijk groter dan de publieke politiesector.
o De sterkste groei situeert zich daar.
o Het resultaat is onopvallend en blijft onder de radar, maar is niettemin een significante herstructurering. Er is ook sprake
van een sterke afbrokkeling, een erosie van het monopolie over policing en justice in onze samenleving.
o Het is voor een stuk ook een kritiek op de ontwikkeling van de criminologie en de wijze waarop zij lange tijd enkel en
exclusief keek naar de publieke sector.
▪ Bv. de criminoloog komt volgens de Onderwijskiezer terecht in de openbare sector → intussen verandert dat.
WAAROM DE OPMARS?
Contract security vervult een sleutelrol = descriptief, beschrijvend. Maar waarom zetten die ontwikkelingen zich voor?
• De these van ‘mass private property’ (groei van shoppingcentra, residentiële wijken, grote kantoorcomplexen, recreatiedomeinen,
pretparken, industriële complexen, universiteitscampussen, ... )
o De moderne samenleving heeft een aantal belangrijke veranderingen doorgemaakt, waardoor het leven, de vrije tijd, de
wijze waarop wij werken, naar school gaan en ons verplaatsen, in toenemende mate plaatsvinden op plekken die je kan
begrijpen als mass private property.
o Het gaat om vormen van ruimtes die vooral in private handen zijn, waarbij de veiligheidsvragen en -noden in grote mate
worden opgelost door toevlucht te zoeken tot private, commerciële oplossingen.
o ‘With the growth of mass private property, private security has been steadily encroaching upon the traditional beat of the
public police. In so doing, it has brought areas of public life that were formerly under state control under the control of
private corporations’ (Shearing & Stenning 1983: 497)
▪ De ordehandhaving gebeurt dus ook binnen dergelijke plekken, en dat gebeurt vaak door de private
veiligheidssector.
o We komen hier nog op terug tijdens het volgende college wanneer we verklaringen voor de opmars van de private
veiligheidszorg - waaronder de invloedrijke ‘mass private property’ – these van Shearing en Stenning - bespreken
KENMERKEN VAN PRIVATE VEILIGHEIDSZORG VOLGENS SHEARING EN STENNING
(1) Non-specialized character
o Veiligheidsfuncties liggen vaak ingebed in andere functies, worden geïntegreerd in ruimere processen
▪ Je gaat ze als het ware integreren in andere processen.
▪ Bv. iemand die in een winkelzaak bijzondere aandacht geeft aan een klant: dat is niet enkel een manier om het
product te verkopen, maar ook een opportuniteit om die klant in de gaten te houden.
▪ ‘…officials believed that good sales strategies made good security strategies: if sales persons were properly
attentive to customers, they would not only advance sales but simultaneously limit opportunities for theft. The
security function was thus seen as embedded in the sales function’ (p. 499)
• Verkoopstrategieën zijn ook goede veiligheidsstrategieën.
• Dergelijke ruimtes worden ook meer en meer ingericht met dat idee in gedachten.
• Functies worden ingevuld met die bijkomende functie in gedachten.
• We gaan dat straks ook zien gebeuren in Disneyland.
o Daar lopen figuren rond zoals Donald Duck en Mickey Mouse; zij zijn allemaal vriendelijk en
lachen, maar tegelijkertijd houden ze je ook in de gaten. Indien Mickey of Donald vaststelt dat
je bepaalde regels overtreedt, kan je ter orde worden geroepen.
(2) Client-defined mandate
o Particuliere belangen staan voorop
▪ De klant staat voorop.
▪ De plaatsen hebben een bepaald doel; bv. de consument doen kopen, de pretparkbezoeker een fijne belevenis
bezorgen.
▪ De belangen van de organisatie, het bedrijf of het pretpark staan voorop. Niet de publieke belangen – belangrijk!
▪ De policing en ordehandhaving gebeuren ook met dat voor ogen.
▪ We hebben het hier vooral over contract security.
o ‘Policing for profit’
▪ ….policing which is tailored to the profit-making objectives and its corporate clients’ (p. 500)
▪ De ordehandhaving staat ten dienste van de winst en het goed functioneren van het bedrijf.
▪ Dat is de belangrijkste reden om veiligheid tot stand te brengen.
o Instrumenteel
2
, ▪ ‘…behavior is judged not according to whether it offends some externally defined moral standards, but whether
it threatens the interests (whatever they may be) of the client’ (p. 500)
▪ Het gaat niet over bepaalde waarden of normen die in de strafwet worden vastgelegd en die moeten worden
gesanctioneerd wanneer de wet wordt overtreden.
▪ Het gaat over particuliere belangen die geschonden worden en waarbij moet worden voorkomen dat dit gebeurt.
▪ Het gaat niet over gedrag dat wordt beoordeeld ten aanzien van externe morele standaarden; het gaat over
gedrag dat mogelijks een bedreiging kan vormen voor de belangen van de klant.
o ‘victim-controlled policing’
▪ ‘There is little room for retribution within this instrumental approach. Social control exists solely to reduce
threats to the interests of the client and the focus of attention shifts from discovering and blaming wrongdoers
to eliminateng sources of such threats in the future’ (p. 501)
▪ Vandaar dat de klant ook wordt aanzien als een potentieel slachtoffer (bv. van eigendomscriminaliteit).
▪ Het gaat over het vrijwaren van de belangen van het bedrijf en de klant.
(3) The character of sanctions
o Vooral economisch van aard (bv toegang tot private eigendom ontzeggen; diensten weigeren)
▪ Het gaat hier niet over leedtoevoeging zoals in de publieke sector (klassiek element van de straf),
vrijheidsbeperking, vrijheidsberoving of werkstraf.
▪ Het gaat hier niet over sancties die verband houden met het geweldsmonopolie van de overheid; het gaat over
andere types sancties die eerder economisch van aard zijn.
▪ Bv. toegang tot een winkelcentrum wordt ontzegd, of het gebruik van dienstkaarten wordt ontzegd.
WAT MET VERHOUDING PRIVAAT/PUBLIEK?
• Naar buitenwereld toe: indruk wordt gewekt van een ‘junior partner’ verhouding
o Private veiligheidssector als klein broertje.
o Theorie die in de eerste grootschalige studie over de private veiligheidssector werd gelanceerd, begin jaren ’70.
o De private sector moet worden begrepen als een toevoeging, een hulpje, iets ondersteunends dat de grote broer (publieke
sector) helpt omdat de overheid tekortschiet en bepaalde veiligheidstaken niet zelfstandig kan uitvoeren.
o Maar is dat ook zo?
• Shearing & Stenning hebben echter hun twijfels bij de ‘junior partner’ theorie, want in werkelijkheid:
o Drie argumenten waarom dit een verkeerd beeld is:
▪ Private sector houdt zich niet enkel bezig met relatief kleine inbreuken
• Kleine opdrachten, uitvoerende taken.
• Daardoor kan de politie of publieke veiligheidssector zich bezighouden met de ernstigere zaken.
• Dat klopt echter niet, zeggen ze.
• Binnen die mass private property zijn private actoren ook bezig met ernstigere ontwikkelingen, denk
aan werknemerscriminaliteit; zij handelen dit zelf af en sluiten de publieke sector uit.
▪ De activiteiten van de private sector worden niet gestuurd door publieke diensten (eerder andersom)
• Vaak zal de private sector bepalen wat kan worden uitgeschoven of uit handen gegeven aan de
publieke sector.
• Dit komt doordat zij vaak zelfstandig bepaalde zaken willen afhandelen.
• Bv. schoenenwinkel en kredietkaartfraude:
o De afhandeling daarvan was volledig in private handen.
o Ik telefoneer naar de bank en word als het ware aan een kort verhoor onderworpen over wat
er is gebeurd met die kredietkaart en het geld dat daarvan verdwenen is. Uiteindelijk werd dit
via een eenvoudige rechtzetting (chargeback) opgelost. Indien gewenst kon je aangifte doen
bij de politie, maar dat heeft hij niet gedaan. Er is geen publieke sector aan te pas gekomen.
o Stel dat je met een paar schoenen buitenloopt en de alarmen gaan af: de gevolgen zijn geheel
anders dan in de publieke sector.
▪ Private sector is allesbehalve ‘junior’ wanneer het gaat over beschikbare middelen
• De private veiligheidssector beschikt vaak over heel wat middelen om criminaliteit te voorkomen of
bewaking effectief te maken.
• Dus eerder een samenwerkingsverband gebaseerd op de uitwisseling van informatie en diensten, gefaciliteerd door:
o Overstap publieke naar private sector
o ‘Old boys network’
3
, 3. ENKELE RECENTE CIJFERGEGEVENS OVER PRIVATE VEILIGHEIDSZORG
• Tekst reader: Ponsaers, P. (2015). De opkomst van de private veiligheidssector in België? Panopticon, 36(5), 480-488.
België in Europa
Verhouding publiek en privaat
• Ingekleurd: publieke politie
• Niet ingekleurd: private politie
• België: voor een groot deel ingekleurd; 72,5% van het veiligheidspersoneel is publiek. Op dat moment was
27,5% privaat. Publiek heeft dus de overhand op privaat.
• Malta, Cyprus, Bosnië: vooral publieke sector.
• VK, Ierland: vooral private sector.
• Er is heel wat variatie binnen Europa.
• Dit zegt niets over de absolute cijfers.
• Verschillende landen gaan anders om met de organisatie van veiligheid.
• Het gaat over het aantal inwoners in betrokken landen dat bediend wordt door één private dan wel één
publieke actor in het veiligheidslandschap.
• Bv. Roemenië: je ziet de cijfers 1050 en 201. 1050 verwijst naar het aantal inwoners dat door één publieke
politieambtenaar wordt bediend. 201 inwoners worden bediend door één private bewakingsagent.
• In Roemenië is er dus een sterkere aanwezigheid van de private sector dan van de publieke sector.
• België: 266 (publieke sector), 703 (private sector) → sterkere focus op de publieke veiligheidssector.
Minder belangrijk
• Gaat over het totale veiligheidsplaatje: aantal publieke en private actoren opgeteld, de inzet op veiligheid.
Belangrijkste conclusies:
• Er is een grote variatie in de Europese context.
• De monopoliepositie van de publieke politie lijkt geleidelijk af te kalven en wordt doorbroken.
Ter informatie, niet kennen
Internationaal – trends
• Vergelijking van de private en publieke veiligheidssector.
• 15 landen werden in kaart gebracht.
• We zien het totaal aantal personeelsleden en een indicator van het aantal private veiligheidsactoren per
100.000 inwoners.
• Nederland: grote private sector, maar nog veel grotere publieke sector.
• België: gelijkend beeld.
• VS: ander beeld.
• Dit is de situatie in 1996-97. Ze voegen later een volgend moment toe, waardoor de trend zichtbaar wordt.
Cijfers met betrekking tot de periode pakweg 15 jaar later (2009-2011)
• We zagen daarnet dat bijna 600.000 uitgroeit naar meer dan 1,1 miljoen; bijna een verdubbeling van de
private sector in Europa. We zien ook dat de publieke sector groeit.
• We zien hier hoe beide sectoren groeien. Het zijn geen communicerende vaten: de ene sector springt niet in
omdat de ander een teruggang kent.
• De inzet van veiligheidspersoneel groeit zowel in de publieke als de private sector.
• We zien hier ook de sterkere opmars en groei van de private sector.
4
INLEIDING TOT DE CURSUS
1. INLEIDING: VEILIGHEIDSZORG IN EEN WERELD IN BEWEGING
Enkele illustraties
2. WAAROM AANDACHT VOOR PRIVATE VEILIGHEIDSZORG?
Als we naar veiligheid kijken, is het niet langer een vraag die enkel de publieke sector bezighoudt; ook de private sector speelt hierin een rol.
• Tekst reader: Shearing, C.D. & Stenning, P.C. (1983). Private security: implications for social control. Social Problems, 30(5), 493-506.
o Heel belangrijke tekst!
• Klassiek artikel uit de criminologische literatuur over private veiligheidszorg
• Beschrijving en analyse van ontwikkelingen in Noord-Amerika sinds 1960
• Snelle aangroei van private veiligheidszorg in Noord-Amerika sinds 1960
o Wat betekent dit voor sociale controle?
o Waarom de opmars van de private veiligheidssector?
o Welke kenmerken vertoont de private veiligheidssector?
• Private veiligheidszorg is in zekere zin van alle tijden, maar toch:
o ‘What is new about modern private security is its pervasiveness and the extent to which its activities have expanded into
public, rather than purely private, places’ (Shearing & Stenning 1983: 493)
o “Wat nieuw is aan de moderne private beveiliging, is de alomtegenwoordigheid ervan en de mate waarin haar activiteiten
zijn uitgebreid naar publieke, in plaats van uitsluitend private, plekken” (Shearing & Stenning 1983: 493).
o Het is niet zo dat het iets was dat niet bestond vóór de jaren ’60; het heeft diepe wortels.
o Wat is er dan nieuw?
▪ Het gaat over de wijze waarop het verweven is geraakt met het publieke domein.
Omvang en groei van de private veiligheidszorg in Noord-Amerika
Cijfers over de VS enerzijds en anderzijds Canada
Vaststelling 1:
Er werd vastgesteld dat de private veiligheidszorg in de VS in 1975 groter was dan de publieke sector.
Voor Canada liggen de absolute aantallen wat lager; daar was de private sector op dat moment nog een klein
beetje kleiner dan de publieke sector.
We stellen dus vast dat we een moment zien dat wordt opgelicht, waarbij de private sector ofwel groter is dan,
ofwel bijna zo groot is als, de publieke sector.
Dit is interessant omdat we zeggen dat de criminologie traditioneel heel sterk gericht is op de overheid en de
openbare sector; publieke diensten staan vooral centraal. Dan is het vreemd dat die hele ontwikkeling onder de
radar is gebleven in de criminologie. De ontwikkelingen van de private veiligheidssector hebben we dus mislopen.
→ De omvang en verhouding tussen publiek en privaat.
Vaststelling 2:
De stijging in de private veiligheidszorg is vooral te situeren in contract security (en niet in in-house, dus
veiligheidsdiensten binnen de organisatie zelf).
Contract security is dienstverlening die wordt aangeboden op de vrije markt, waarbij je bewakingsdiensten
aankoopt op de vrije markt (commerciële private veiligheidszorg).
• ‘These findings indicate that in Canada and the United States the public police have for some time shared the task of policing with
private organizations, and that private security probably now outnumber public police in both countries. The major change has
been the rapid growth, since the early 1960s, of policing provided on a contract basis, for profit, by private enterprise …This has
established private security as a readily available alternative to public police for those with the means to afford it, and has made
private security a much more visible contributor to policing than it has been hitherto. The result has been an unobtrusive but
significant restructuring of our institutions for the maintenance of order, and a substantial erosion by the private sector of the
state’s assumed monopoly over policing and, by implication, justice’ (Shearing & Stenning 1983: 496)
1
, o De private sector is waarschijnlijk groter dan de publieke politiesector.
o De sterkste groei situeert zich daar.
o Het resultaat is onopvallend en blijft onder de radar, maar is niettemin een significante herstructurering. Er is ook sprake
van een sterke afbrokkeling, een erosie van het monopolie over policing en justice in onze samenleving.
o Het is voor een stuk ook een kritiek op de ontwikkeling van de criminologie en de wijze waarop zij lange tijd enkel en
exclusief keek naar de publieke sector.
▪ Bv. de criminoloog komt volgens de Onderwijskiezer terecht in de openbare sector → intussen verandert dat.
WAAROM DE OPMARS?
Contract security vervult een sleutelrol = descriptief, beschrijvend. Maar waarom zetten die ontwikkelingen zich voor?
• De these van ‘mass private property’ (groei van shoppingcentra, residentiële wijken, grote kantoorcomplexen, recreatiedomeinen,
pretparken, industriële complexen, universiteitscampussen, ... )
o De moderne samenleving heeft een aantal belangrijke veranderingen doorgemaakt, waardoor het leven, de vrije tijd, de
wijze waarop wij werken, naar school gaan en ons verplaatsen, in toenemende mate plaatsvinden op plekken die je kan
begrijpen als mass private property.
o Het gaat om vormen van ruimtes die vooral in private handen zijn, waarbij de veiligheidsvragen en -noden in grote mate
worden opgelost door toevlucht te zoeken tot private, commerciële oplossingen.
o ‘With the growth of mass private property, private security has been steadily encroaching upon the traditional beat of the
public police. In so doing, it has brought areas of public life that were formerly under state control under the control of
private corporations’ (Shearing & Stenning 1983: 497)
▪ De ordehandhaving gebeurt dus ook binnen dergelijke plekken, en dat gebeurt vaak door de private
veiligheidssector.
o We komen hier nog op terug tijdens het volgende college wanneer we verklaringen voor de opmars van de private
veiligheidszorg - waaronder de invloedrijke ‘mass private property’ – these van Shearing en Stenning - bespreken
KENMERKEN VAN PRIVATE VEILIGHEIDSZORG VOLGENS SHEARING EN STENNING
(1) Non-specialized character
o Veiligheidsfuncties liggen vaak ingebed in andere functies, worden geïntegreerd in ruimere processen
▪ Je gaat ze als het ware integreren in andere processen.
▪ Bv. iemand die in een winkelzaak bijzondere aandacht geeft aan een klant: dat is niet enkel een manier om het
product te verkopen, maar ook een opportuniteit om die klant in de gaten te houden.
▪ ‘…officials believed that good sales strategies made good security strategies: if sales persons were properly
attentive to customers, they would not only advance sales but simultaneously limit opportunities for theft. The
security function was thus seen as embedded in the sales function’ (p. 499)
• Verkoopstrategieën zijn ook goede veiligheidsstrategieën.
• Dergelijke ruimtes worden ook meer en meer ingericht met dat idee in gedachten.
• Functies worden ingevuld met die bijkomende functie in gedachten.
• We gaan dat straks ook zien gebeuren in Disneyland.
o Daar lopen figuren rond zoals Donald Duck en Mickey Mouse; zij zijn allemaal vriendelijk en
lachen, maar tegelijkertijd houden ze je ook in de gaten. Indien Mickey of Donald vaststelt dat
je bepaalde regels overtreedt, kan je ter orde worden geroepen.
(2) Client-defined mandate
o Particuliere belangen staan voorop
▪ De klant staat voorop.
▪ De plaatsen hebben een bepaald doel; bv. de consument doen kopen, de pretparkbezoeker een fijne belevenis
bezorgen.
▪ De belangen van de organisatie, het bedrijf of het pretpark staan voorop. Niet de publieke belangen – belangrijk!
▪ De policing en ordehandhaving gebeuren ook met dat voor ogen.
▪ We hebben het hier vooral over contract security.
o ‘Policing for profit’
▪ ….policing which is tailored to the profit-making objectives and its corporate clients’ (p. 500)
▪ De ordehandhaving staat ten dienste van de winst en het goed functioneren van het bedrijf.
▪ Dat is de belangrijkste reden om veiligheid tot stand te brengen.
o Instrumenteel
2
, ▪ ‘…behavior is judged not according to whether it offends some externally defined moral standards, but whether
it threatens the interests (whatever they may be) of the client’ (p. 500)
▪ Het gaat niet over bepaalde waarden of normen die in de strafwet worden vastgelegd en die moeten worden
gesanctioneerd wanneer de wet wordt overtreden.
▪ Het gaat over particuliere belangen die geschonden worden en waarbij moet worden voorkomen dat dit gebeurt.
▪ Het gaat niet over gedrag dat wordt beoordeeld ten aanzien van externe morele standaarden; het gaat over
gedrag dat mogelijks een bedreiging kan vormen voor de belangen van de klant.
o ‘victim-controlled policing’
▪ ‘There is little room for retribution within this instrumental approach. Social control exists solely to reduce
threats to the interests of the client and the focus of attention shifts from discovering and blaming wrongdoers
to eliminateng sources of such threats in the future’ (p. 501)
▪ Vandaar dat de klant ook wordt aanzien als een potentieel slachtoffer (bv. van eigendomscriminaliteit).
▪ Het gaat over het vrijwaren van de belangen van het bedrijf en de klant.
(3) The character of sanctions
o Vooral economisch van aard (bv toegang tot private eigendom ontzeggen; diensten weigeren)
▪ Het gaat hier niet over leedtoevoeging zoals in de publieke sector (klassiek element van de straf),
vrijheidsbeperking, vrijheidsberoving of werkstraf.
▪ Het gaat hier niet over sancties die verband houden met het geweldsmonopolie van de overheid; het gaat over
andere types sancties die eerder economisch van aard zijn.
▪ Bv. toegang tot een winkelcentrum wordt ontzegd, of het gebruik van dienstkaarten wordt ontzegd.
WAT MET VERHOUDING PRIVAAT/PUBLIEK?
• Naar buitenwereld toe: indruk wordt gewekt van een ‘junior partner’ verhouding
o Private veiligheidssector als klein broertje.
o Theorie die in de eerste grootschalige studie over de private veiligheidssector werd gelanceerd, begin jaren ’70.
o De private sector moet worden begrepen als een toevoeging, een hulpje, iets ondersteunends dat de grote broer (publieke
sector) helpt omdat de overheid tekortschiet en bepaalde veiligheidstaken niet zelfstandig kan uitvoeren.
o Maar is dat ook zo?
• Shearing & Stenning hebben echter hun twijfels bij de ‘junior partner’ theorie, want in werkelijkheid:
o Drie argumenten waarom dit een verkeerd beeld is:
▪ Private sector houdt zich niet enkel bezig met relatief kleine inbreuken
• Kleine opdrachten, uitvoerende taken.
• Daardoor kan de politie of publieke veiligheidssector zich bezighouden met de ernstigere zaken.
• Dat klopt echter niet, zeggen ze.
• Binnen die mass private property zijn private actoren ook bezig met ernstigere ontwikkelingen, denk
aan werknemerscriminaliteit; zij handelen dit zelf af en sluiten de publieke sector uit.
▪ De activiteiten van de private sector worden niet gestuurd door publieke diensten (eerder andersom)
• Vaak zal de private sector bepalen wat kan worden uitgeschoven of uit handen gegeven aan de
publieke sector.
• Dit komt doordat zij vaak zelfstandig bepaalde zaken willen afhandelen.
• Bv. schoenenwinkel en kredietkaartfraude:
o De afhandeling daarvan was volledig in private handen.
o Ik telefoneer naar de bank en word als het ware aan een kort verhoor onderworpen over wat
er is gebeurd met die kredietkaart en het geld dat daarvan verdwenen is. Uiteindelijk werd dit
via een eenvoudige rechtzetting (chargeback) opgelost. Indien gewenst kon je aangifte doen
bij de politie, maar dat heeft hij niet gedaan. Er is geen publieke sector aan te pas gekomen.
o Stel dat je met een paar schoenen buitenloopt en de alarmen gaan af: de gevolgen zijn geheel
anders dan in de publieke sector.
▪ Private sector is allesbehalve ‘junior’ wanneer het gaat over beschikbare middelen
• De private veiligheidssector beschikt vaak over heel wat middelen om criminaliteit te voorkomen of
bewaking effectief te maken.
• Dus eerder een samenwerkingsverband gebaseerd op de uitwisseling van informatie en diensten, gefaciliteerd door:
o Overstap publieke naar private sector
o ‘Old boys network’
3
, 3. ENKELE RECENTE CIJFERGEGEVENS OVER PRIVATE VEILIGHEIDSZORG
• Tekst reader: Ponsaers, P. (2015). De opkomst van de private veiligheidssector in België? Panopticon, 36(5), 480-488.
België in Europa
Verhouding publiek en privaat
• Ingekleurd: publieke politie
• Niet ingekleurd: private politie
• België: voor een groot deel ingekleurd; 72,5% van het veiligheidspersoneel is publiek. Op dat moment was
27,5% privaat. Publiek heeft dus de overhand op privaat.
• Malta, Cyprus, Bosnië: vooral publieke sector.
• VK, Ierland: vooral private sector.
• Er is heel wat variatie binnen Europa.
• Dit zegt niets over de absolute cijfers.
• Verschillende landen gaan anders om met de organisatie van veiligheid.
• Het gaat over het aantal inwoners in betrokken landen dat bediend wordt door één private dan wel één
publieke actor in het veiligheidslandschap.
• Bv. Roemenië: je ziet de cijfers 1050 en 201. 1050 verwijst naar het aantal inwoners dat door één publieke
politieambtenaar wordt bediend. 201 inwoners worden bediend door één private bewakingsagent.
• In Roemenië is er dus een sterkere aanwezigheid van de private sector dan van de publieke sector.
• België: 266 (publieke sector), 703 (private sector) → sterkere focus op de publieke veiligheidssector.
Minder belangrijk
• Gaat over het totale veiligheidsplaatje: aantal publieke en private actoren opgeteld, de inzet op veiligheid.
Belangrijkste conclusies:
• Er is een grote variatie in de Europese context.
• De monopoliepositie van de publieke politie lijkt geleidelijk af te kalven en wordt doorbroken.
Ter informatie, niet kennen
Internationaal – trends
• Vergelijking van de private en publieke veiligheidssector.
• 15 landen werden in kaart gebracht.
• We zien het totaal aantal personeelsleden en een indicator van het aantal private veiligheidsactoren per
100.000 inwoners.
• Nederland: grote private sector, maar nog veel grotere publieke sector.
• België: gelijkend beeld.
• VS: ander beeld.
• Dit is de situatie in 1996-97. Ze voegen later een volgend moment toe, waardoor de trend zichtbaar wordt.
Cijfers met betrekking tot de periode pakweg 15 jaar later (2009-2011)
• We zagen daarnet dat bijna 600.000 uitgroeit naar meer dan 1,1 miljoen; bijna een verdubbeling van de
private sector in Europa. We zien ook dat de publieke sector groeit.
• We zien hier hoe beide sectoren groeien. Het zijn geen communicerende vaten: de ene sector springt niet in
omdat de ander een teruggang kent.
• De inzet van veiligheidspersoneel groeit zowel in de publieke als de private sector.
• We zien hier ook de sterkere opmars en groei van de private sector.
4
