•
SOCIOLOGIE
DEEL 1
HOOFDSTUK 1. WAT BESTUDEERT DE SOCIOLOGIE?
TYPOLOGIE VH SH
Ideaaltypes: versimpeling vd werkelijkheid zonder die te verkleinen
Max Weber: ideaaltypes om inzicht t krijgen in iemands handelen – motieven nodig voor SH
1. Traditioneel SH
2. Waarderationeel SH
3. Affectief SH
4. Doelrationeel SH
Traditioneel SH: bepaald door GEWOONTE en TRADITIE, onafhankelijk vd zinvolheid ervan
bv. voor de kerk trouwen, omdat het zo hoort/ elk jaar op weekend met dezelfde p.
Waarderationeel SH: bepaald door de overtuiging dat dit handelen op zich een ETHISCHE –
ESTHETISCHE – RELIGIEUZE – SOCIALE WAARDE vertegenwoordigt
bv. voor de kerk trouwen voor religie/ belangrijke p. niet kwetsen dus vriendelijk zijn
Affectief SH: impulsief & bepaald door EMOTIE, ONBEWUST, NIET RATIONEEL
bv. passionele moord/ zoen geven à lief
Doelrationeel SH: gericht op het bereiken ve. concreet vooropgesteld DOEL
bv. altijd hallo zeggen tegen lrkr. zodat h. in je voordeel kan spelen
ACTORPERSPECTIEF
Actorperspectief: onderzoekt hoe SH de sociale werkelijkheid construeert
3 termen
1 Thomas theorema: “if men define a situation as real, they are real in their consequences” –
eigen realiteit bevestigen door SH (synonym v self-fulfilling prophecy)
= situatie interpreteren; bijv. je denkt dat de ander je niet mag, je wordt afstandelijk, de ander
reageert koel en jouw idee lijkt te kloppen terwijl het begon bij jouw interpretatie, niet realiteit
2 Self-fulfilling prophecy: je gelooft in iets, gaat er naar handelen en daardoor komt h. uit/ je
gelooft in iets, je gedrag volgt en het gebeurt
, •
= handelen interpreteren
bv. “ik ga dit toch niet kunnen” => je durft/ probeert minder en daardoor lukt h. niet, niet
omdat je h. niet kan maar omdat je gedrag zich aanpast aan je verwachting
<-> Self-defeating prophecy: je gelooft in iets, je gaat ernaar handelen en daardoor komt h. niet
uit/ je gelooft in iets, je gedrag verandert en het gebeurt niet (je wil het voorspelde vermijden)
bv. hamsteren v wc-papier, omdat we denken dat we een tekort gaan hebben = we
creëren een tekort voor er een zal zijn
3 Looking-glas self: “wie ik ben is niet wie ik denk dat ik ben, is ook niet wie jij denkt dat ik ben,
maar is wel wie ik denk dat jij denkt dat ik ben” – zelf een invulling geven
- interpretatie v hoe jullie naar mij kijken => obv. dit w mijn zelfbeeld gevormd
- interactie met anderen zorgt ook dat je zelfbeeld w gevormd
- hoe je kijkt naar mensen zal ook je handelen sturen
Discriminatie actorpp.:
Stereotypering: we koppelen hier een waardeoordeel à iem (+ / -) = SH naar waardeoordeel
bv. blond = dom/ Nederlanders = gierig
Interpersoonlijke discriminatie: discriminatie die plaatsvindt in face-to-face contact; iemand w
anders behandeld door een individu, niet door een systeem
Objectieve realiteit:
bv. buurt bestaat uit jongeren met en jongeren zonder migratieachtergrond
o Subjectieve attitude vh. SH: wie gaat politie controleren?
Interpretatie: jongeren met migratieachtergrond plegen meer criminele
feiten => vooral controle v hun
o Objectief gevolg: komt meer voor in statistieken met MA “als jij denkt dat ik
crimineel ben, zal ik dit ook zijn”
Perverse effecten/ sociale gevolgen: overgang v actorpp. naar systeempp. (bv. mattheüseffect/
gentrificatie)
= effecten vh. SH v. actoren die niet gewenst & bedoeld zijn, maar h. gevolg v. samenspel zijn v.
interacties
- Gentrificatie: jonge gezinnen wonen in mindere fraaie, maar multiculturele buurten
omdat huizen daar betaalbaar zijn + kiezen vrijwillig voor gemengde sociale/ culturele
samenstelling => prijzen stijgen => oorspronkelijke bevolking w verdreven uit buurt =>
integratie & sociale verdringing
, •
CULTUUR| inhoud: wat vinden wij het goede?
STRUCTUUR| vorm: hoe organiseren we ons om het goede te bereiken? (macht: wiens belang is
het algemeen belang?)
SOCIAAL SYSTEEMPERSPECTIEF
Systeemperspectief: hoe sociale werkelijkheid het SH construeert (= sociale bepaaldheid vh
handelen vd actoren)
Dürkheim: om SH te verklaren moet je kijken naar h systeem (= sociale werkelijkheid;
structuur & cultuur) waarin dat SH tot stand komt
Le suïcide (zelfdoding)= ind. daad waarvan de OZ in essentie sociaal v aard zijn (dus
beïnvloedt door een systeem waar h ind. in leeft) nl:
1) Mate v integratie (cultuur): hoe sterk hangen actoren à elkaar
Systeemfactoren die ZD versterken
SML waar integratie te hoog is ++
Wij > ik: groepsbelang overstijgt ind. Belang
Altruïstische zelfdoding
te laag is –
Ik > wij
Egoïstische zelfdoding (meest aanwezig in onze mp)
2) Mate v regulatie (structuur): mate v regels id mp/ geeft structuur ad mens
++
Minder mogelijkh. eigen leven uit te stippelen door strikt systeem
Geen vrijheid + alles is voorgestructureerd
Fatalistische zelfdoding
--
Gebrek à regels, minder structuur, te laks, gn houvast
Metafoor bootje: wnr geraak je ad overkant? Als je een kompas
hebt
Anomische zelfdoding
Merton: anomie (kloof tss doelen & middelen die je voorhanden hebt)/ deviantietheorie (de
norm het te volgen)
, •
INNOVATIE CONFORMISME
(ondernemen)
zwartwerk
RETRAITISME RITUALISME
(daklozen) bureaucraat
druggebruik
*horizontaal= maatschappelijk aanvaarde middelen, verticaal= maatschappelijk gewaardeerde
doelen
+/- voor doelen & +/- voor middelen REBELLIE: streven naar realiseren v nieuwe doelen
die de alg. gangbare afgekeurde doelstellingen moeten vervangen, door andere middelen
te gebruiken
zelfpluktuinen
Anomietheorie: illustreert manier waarop wisselwerking tss h structurele & h culturele h
handelen v individuen kan richten
Merton ziet afwijkend gedrag (deviantie) vanuit systeemperspectief als
een symptoom vh niet in overeenstemming zijn v de door cultuur
opgelegde waarden/doelstellingen en de beperkte middelen om die te
realiseren
n.i.o. dan is er een spanningsveld = anomie
Individuen kunnen op ≠ manieren omgaan met die spanning =>
afwijkend gedrag
Gaat ind. akkoord met de doelen en beschikt die over de
aanvaarde middelen om die te realiseren = conformisme (≠
deviantie, de andere 4 gedragsvormen = deviant)
Structuur bepaalt SH: bv. meer welvaart => meer sociaal & psychologisch welzijn
Sociale positie= individu die positie inneemt obv verschillende KM
SOCIOLOGIE
DEEL 1
HOOFDSTUK 1. WAT BESTUDEERT DE SOCIOLOGIE?
TYPOLOGIE VH SH
Ideaaltypes: versimpeling vd werkelijkheid zonder die te verkleinen
Max Weber: ideaaltypes om inzicht t krijgen in iemands handelen – motieven nodig voor SH
1. Traditioneel SH
2. Waarderationeel SH
3. Affectief SH
4. Doelrationeel SH
Traditioneel SH: bepaald door GEWOONTE en TRADITIE, onafhankelijk vd zinvolheid ervan
bv. voor de kerk trouwen, omdat het zo hoort/ elk jaar op weekend met dezelfde p.
Waarderationeel SH: bepaald door de overtuiging dat dit handelen op zich een ETHISCHE –
ESTHETISCHE – RELIGIEUZE – SOCIALE WAARDE vertegenwoordigt
bv. voor de kerk trouwen voor religie/ belangrijke p. niet kwetsen dus vriendelijk zijn
Affectief SH: impulsief & bepaald door EMOTIE, ONBEWUST, NIET RATIONEEL
bv. passionele moord/ zoen geven à lief
Doelrationeel SH: gericht op het bereiken ve. concreet vooropgesteld DOEL
bv. altijd hallo zeggen tegen lrkr. zodat h. in je voordeel kan spelen
ACTORPERSPECTIEF
Actorperspectief: onderzoekt hoe SH de sociale werkelijkheid construeert
3 termen
1 Thomas theorema: “if men define a situation as real, they are real in their consequences” –
eigen realiteit bevestigen door SH (synonym v self-fulfilling prophecy)
= situatie interpreteren; bijv. je denkt dat de ander je niet mag, je wordt afstandelijk, de ander
reageert koel en jouw idee lijkt te kloppen terwijl het begon bij jouw interpretatie, niet realiteit
2 Self-fulfilling prophecy: je gelooft in iets, gaat er naar handelen en daardoor komt h. uit/ je
gelooft in iets, je gedrag volgt en het gebeurt
, •
= handelen interpreteren
bv. “ik ga dit toch niet kunnen” => je durft/ probeert minder en daardoor lukt h. niet, niet
omdat je h. niet kan maar omdat je gedrag zich aanpast aan je verwachting
<-> Self-defeating prophecy: je gelooft in iets, je gaat ernaar handelen en daardoor komt h. niet
uit/ je gelooft in iets, je gedrag verandert en het gebeurt niet (je wil het voorspelde vermijden)
bv. hamsteren v wc-papier, omdat we denken dat we een tekort gaan hebben = we
creëren een tekort voor er een zal zijn
3 Looking-glas self: “wie ik ben is niet wie ik denk dat ik ben, is ook niet wie jij denkt dat ik ben,
maar is wel wie ik denk dat jij denkt dat ik ben” – zelf een invulling geven
- interpretatie v hoe jullie naar mij kijken => obv. dit w mijn zelfbeeld gevormd
- interactie met anderen zorgt ook dat je zelfbeeld w gevormd
- hoe je kijkt naar mensen zal ook je handelen sturen
Discriminatie actorpp.:
Stereotypering: we koppelen hier een waardeoordeel à iem (+ / -) = SH naar waardeoordeel
bv. blond = dom/ Nederlanders = gierig
Interpersoonlijke discriminatie: discriminatie die plaatsvindt in face-to-face contact; iemand w
anders behandeld door een individu, niet door een systeem
Objectieve realiteit:
bv. buurt bestaat uit jongeren met en jongeren zonder migratieachtergrond
o Subjectieve attitude vh. SH: wie gaat politie controleren?
Interpretatie: jongeren met migratieachtergrond plegen meer criminele
feiten => vooral controle v hun
o Objectief gevolg: komt meer voor in statistieken met MA “als jij denkt dat ik
crimineel ben, zal ik dit ook zijn”
Perverse effecten/ sociale gevolgen: overgang v actorpp. naar systeempp. (bv. mattheüseffect/
gentrificatie)
= effecten vh. SH v. actoren die niet gewenst & bedoeld zijn, maar h. gevolg v. samenspel zijn v.
interacties
- Gentrificatie: jonge gezinnen wonen in mindere fraaie, maar multiculturele buurten
omdat huizen daar betaalbaar zijn + kiezen vrijwillig voor gemengde sociale/ culturele
samenstelling => prijzen stijgen => oorspronkelijke bevolking w verdreven uit buurt =>
integratie & sociale verdringing
, •
CULTUUR| inhoud: wat vinden wij het goede?
STRUCTUUR| vorm: hoe organiseren we ons om het goede te bereiken? (macht: wiens belang is
het algemeen belang?)
SOCIAAL SYSTEEMPERSPECTIEF
Systeemperspectief: hoe sociale werkelijkheid het SH construeert (= sociale bepaaldheid vh
handelen vd actoren)
Dürkheim: om SH te verklaren moet je kijken naar h systeem (= sociale werkelijkheid;
structuur & cultuur) waarin dat SH tot stand komt
Le suïcide (zelfdoding)= ind. daad waarvan de OZ in essentie sociaal v aard zijn (dus
beïnvloedt door een systeem waar h ind. in leeft) nl:
1) Mate v integratie (cultuur): hoe sterk hangen actoren à elkaar
Systeemfactoren die ZD versterken
SML waar integratie te hoog is ++
Wij > ik: groepsbelang overstijgt ind. Belang
Altruïstische zelfdoding
te laag is –
Ik > wij
Egoïstische zelfdoding (meest aanwezig in onze mp)
2) Mate v regulatie (structuur): mate v regels id mp/ geeft structuur ad mens
++
Minder mogelijkh. eigen leven uit te stippelen door strikt systeem
Geen vrijheid + alles is voorgestructureerd
Fatalistische zelfdoding
--
Gebrek à regels, minder structuur, te laks, gn houvast
Metafoor bootje: wnr geraak je ad overkant? Als je een kompas
hebt
Anomische zelfdoding
Merton: anomie (kloof tss doelen & middelen die je voorhanden hebt)/ deviantietheorie (de
norm het te volgen)
, •
INNOVATIE CONFORMISME
(ondernemen)
zwartwerk
RETRAITISME RITUALISME
(daklozen) bureaucraat
druggebruik
*horizontaal= maatschappelijk aanvaarde middelen, verticaal= maatschappelijk gewaardeerde
doelen
+/- voor doelen & +/- voor middelen REBELLIE: streven naar realiseren v nieuwe doelen
die de alg. gangbare afgekeurde doelstellingen moeten vervangen, door andere middelen
te gebruiken
zelfpluktuinen
Anomietheorie: illustreert manier waarop wisselwerking tss h structurele & h culturele h
handelen v individuen kan richten
Merton ziet afwijkend gedrag (deviantie) vanuit systeemperspectief als
een symptoom vh niet in overeenstemming zijn v de door cultuur
opgelegde waarden/doelstellingen en de beperkte middelen om die te
realiseren
n.i.o. dan is er een spanningsveld = anomie
Individuen kunnen op ≠ manieren omgaan met die spanning =>
afwijkend gedrag
Gaat ind. akkoord met de doelen en beschikt die over de
aanvaarde middelen om die te realiseren = conformisme (≠
deviantie, de andere 4 gedragsvormen = deviant)
Structuur bepaalt SH: bv. meer welvaart => meer sociaal & psychologisch welzijn
Sociale positie= individu die positie inneemt obv verschillende KM
