Samenvatting Gespecialiseerde Dierenartsassistentietechnieken | Medicatietoediening & ADME | VIVES | 2025/26

GESPECIALISEERDE DIERENARTSASSISTENTIETECHNIEKEN

Algemeen deel

1. Toediening medicatie
1.1 ADME proces
1.1.1 Farmacokinetiek
1.1.1.1 Absorptie
Toediening medicijn  absorptie in systematische circulatie (bloedbaan)
IV-toediening = directe toediening in bloedbaan (geen absorptiefase)
Plaats van absorptie:
• meloxicam: maag
• omeprazole: darmen
• kleine molecules: snellere diffusie dan grote molecules
snellere absorptie dan grote molecules


1.1.1.2 Distributie
Distributie van medicijn door lichaam naar verschillende weefsels
1.1.1.3 Metabolisme
= afbreken van medicijn zodat het kan uitgescheiden worden door lichaam
Vnl in lever  beïnvloedt door pathologie van lever
• meestal inactivatie van medcijn
 minder / niet werkzaam
Prodrugs = medicijnen die eerst gemetaboliseerd moeten worden om actief te worden
Cytochroom P450 enzymes: invloed op metabolisme van medcijnen
 worden beïnvloed door medicijnen
• enzym inducerende medicijnen: zorgt voor toename van CYP450
= toename van metabolisme van medicijnen
• enzym inhiberende medicijnen: reductie hoeveelheid CYP450
= reductie metabolisme van medicijnen
1.1.1.4 Excretie
= verwijderen van medicatie uit lichaam
Vnl via nieren
• dieren met pathologie van nieren = verminderd vermogen om medicijnen uit te scheiden
• rekening mee houden!! (dosis aanpassen / medicijn niet gebruiken)
Via gal in SVS
1.2 Intravasculaire en extravasculaire toediening
1.2.1 Intravasculaire toediening
• intraveneus
- snelle werking (direct aanwezig in systematische circulatie + geen absorptie nodig)
- volledige dosis beschikbaar


• intra-arterieel

, - zeldzaam
- bloeddrukmeting & monitoring van bloedgassen
1.2.2 Extravasculaire toediening
= toediening buiten intra-arterieel en IV
• eerst absorptie vanuit plaats van toediening  systematische circulatie
• geen direct effect na toediening
Medicatie via maagdarm  first pass effect  mogelijks afname van hoeveelheid eenmaal
in systematische circulatie
First pass effect:
• absorptie vanuit maagdarmstelsel -> portale circulatie
• naar vena porta -> lever: metabolisme -> algemene circulatie


1.3 Receptoren medicatie
Effect medicatie  binding op receptor
Receptor: proteïne in/ op celwand  binding met molecule medicijn
 door binding: reactie van cel
• agonist: medicatie die bind op receptor -> respons
• antagonist: bindt op receptor -> geen respons & blokkeert binding van agonist
Stel medicatie bindt op andere receptoren = neveneffecten
1.4 Toedienen van medicatie
Enteriaal: via maagdarmstelsel
• oraal
• bucaal – sublinguaal
• rectaal
Parentaal: niet via maagdarmstelsel
• topicaal
• inhalatie
• injectie
1.5 Orale toediening

Voordelen Nadelen
• goedkoop • trage actie van medicatie
• gemakkelijk (trage absorptie & distributie)
• kan door eigenaar uitgevoerd worden • onregelmatige absorptie
• verschillende doseringen beschikbaar • sommige medicatie wordt afgebroken
door
enzymes in maagdarmstelsel
• niet bruikbaar voor brakende en buiten
bewustzijn-
de patiënten


1.6 Buccale en sublinguale toediening
• bucaal = via wangslijmvlies
• sublinguaal = onder tong

Voordelen Nadelen
• snelle werkzaamheid • speciesverschillen

, - hoge vasculariteit • weinig beschikbaar in deze vorm
- speeksel: lost medicijnen op • smaak
• bewusteloze patiënten
• brakende patiënten
• actieve stof: direct in circulataie


1.7 Rectale toediening
Rectale toediening: vloeistof / suppositoir / zetpil

Voordelen Nadelen
• bruikbaar als oraal niet lukt • onregelmatige absorptie en
onvoorspelbaar
 variabel effect
• minder gemakkelijk door eigenaar zelf
thuis te
doen


1.8 Parenterale toediening
Parentaal:
• para = naast
• enteron = darm
 niet via maag-darmkanaal!!
1.9 Topicale toediening
• topicale toediening = lokaal effect gewenst
• transdermale toediening = absorptie van medicatie door huid

Voordelen Nadelen
• gemakkelijke toediening • trage absorptie
• niet invasief • frequente toediening nodig
• direct ter plaatse • niet geschikt voor elke actieve stof


1.10 Ogen
Toediening  pagina 195
Handschoenen dragen:
• immunosuppressieve stoffen / steroïden
• opname in systematische circulatie na veel of langdurig gebruik!!!
1.11 Oren
Aandachtspunten:
• controle trommelvlies
• handschoenen
• goede fixatie
• reinigen  20 minuten wachten  medicatie toedienen
Contra-indicties:
• kopschudden
• scheve kopstand
• ataxie
• hoorproblemen
Toediening  pagina 196

, 1.12 Neus
= absorptie door slijmvlies van neus
Vb: BBPi vaccin kennelhoest honden
1.13 Inhalatie
= medicatie gemengd met lucht/ gas  inhalatie via mond/ neus naar longen
Nebulisatie:
• afgesloten ruimte/ masker
• bovenste luchtwegen
Inhalatie:
• endotracheale tube/ masker
• diepe luchtwegen (anesthesie)

Voordelen Nadelen
• snelle werkzaamheid • moeilijke toediening (gewenning dier)
• actieve stof direct op doelplaats • dure apparatuur
• minder neveneffecten
 geen first pass effect = lagere dosis =
minder
Neveneffecten


1.14 Toediening via injectie




1.14.1Intraveneuze toediening
= rechtstreeks in veneuze bloedstroom
• langdurige toediening
• katheter in perifere vene
• max. 72 uur
Injectieplaatsen hond en kat:
• v. Cephalica
• v. Jugularis
• v. Saphenica lateralis (hond) / medialis (kat)




Voordelen Nadelen
• 100% biologisch beschikbaar: geen • asepsis
verlies • goede oplossing van geneesmiddel nodig