Consolidatie/IFRS
College 1 – Begrippen
Geconsolideerde jaarrekening
• Wat:
o Globaal beeld van de financiële positie en financiële prestaties van een groep
o Groep = moeder + dochterondernemingen
o Startpunt = enkelvoudige jaarrekeningen groepsleden
o Groep wordt voorgesteld alsof het één enkele onderneming betreft
• Voordelen :
o Geeft een beter economisch beeld van de groep in vergelijking met enkelvoudige
jaarrekening moeder.
o Elimineert onderlinge transacties : bv een lening tussen moeder en dochter
§ De groepsjaarrekening geeft dan een beeld van de bezittingen, schulden,
kosten en opbrengsten die de groep heeft ten aanzien van derden
• Derden = bedrijven die geen deel uitmaken van de groep
o Geen rechtstreekse juridische gevolgen : stel dat een bepaald groepslid een
schuld heeft, dan zijn de andere groepsleden niet verplicht om die schuld te
gaan betalen. De andere groepsleden kunnen niet aansprakelijk worden gesteld
voor de schulden van een bepaald groepslid
o Financiële analyse relevanter : current ratio wordt op groepsniveau berekend
• Echter ook enkele nadelen
o Financiële ratio’s minder betrouw indien groepsleden uiteenlopende activiteiten
uitoefenen (divers samengestelde groep) : voorzichtig zijn met financiële ratio’s
die sectorspecifiek zijn (bv voorraadrotatie, aantal dagen leverancierskrediet),
die ratio’s zijn minder betrouwbaar wanneer de groepsleden actief zijn in diverse
sectoren. Bv als de helft van de bedrijven van de groep productieondernemingen
zijn (hebben voorraden) en de andere helft dienstenbedrijven (geen voorraden),
als je de voorraadrotatie berekend aan de hand van de groepsgegevens, zegt dit
eigenlijk niet veel.
o Zwak presterende groepsleden niet altijd zichtbaar : slechte prestaties van één
groepslid worden eigenlijk verborgen door de goede prestaties van de anderen.
Maar als je als leverancier of bankier transacties gaat doen met een zwak
groepslid, mag je niet enkel kijken naar de groepsjaarrekening (die dan best
positief kan zijn) maar moet je ook naar de enkelvoudige jaarrekening kijken van
het groepslid waarmee je activiteiten doet.
Begrippen
• Controle (art. 1:14 §1 WVV) : bevoegdheid in rechte of in feite om een beslissende
invloed uit te oefenen op de aanstelling van de meerderheid van bestuurders of
zaakvoerders of op de oriëntatie van het beleid
1
,• Controle in rechte (de jure) (art. 1:14§2 WVV): wettelijk vastgelegd en dus niet
weerlegbaar
o bij meerderheid van de stemrechten (>50% van de aandelen bezitten)
o bij recht om meerderheid van de bestuurders of zaakvoerders te benoemen of te
ontslaan;
o krachtens de statuten of gesloten overeenkomsten
o op grond van een overeenkomst met andere vennoten van de betrokken
vennootschap
o in geval van gezamenlijke controle : 2 of meer ondernemingen bepalen samen
het beleid van een andere onderneming à joint venture waarbij geen van de
aandeelhouders alleen controle kan uitoefenen maar waarbij steeds overleg en
overeenstemming nodig is tussen alle aandeelhouders van die specifieke
onderneming
• Controle in feite (de facto) (art. 1:14§3 WVV): wanneer een onderneming controle
uitoefent op basis van andere factoren dan controle in rechte
o Indien meerderheid van de stemrechten op de voorlaatste en laatste algemene
vergadering van deze vennootschap stemrechten heeft uitgeoefend die de
meerderheid vertegenwoordigen van de stemrechten verbonden aan de op deze
algemene vergaderingen vertegenwoordigde aandelen
§ Wanneer een onderneming op de laatste en voorlaatste algemene
vergadering de meerderheid van de stemrechten beschikt, ook al bezit
die onderneming niet de meerderheid van de aandelen. Dus stel dat
bedrijf A 40% van de aandelen in handen heeft van bedrijf B (geen
controle vanuit juridisch standpunt) maar bedrijf A is de enige
aandeelhouder aanwezig op de 2 laatste algemene vergaderingen van
bedrijf B. Dan heeft bedrijf A 100% van de stemrechten tijdens de
algemene vergaderingen en is er sprake van controle in feite à in die
omstandigheid wordt A beschouwd als een moederonderneming die
verplicht is om een geconsolideerde jaarrekening op te stellen.
• Controlepercentage:
o Graad van zeggenschap (bevoegdheid om financiële en operationele beleid van
een onderneming te sturen om voordeel te halen uit activiteiten van de
onderneming)
§ Berekent als het % van de aandelen met stemrechten in verhouding tot
het totaal aantal uitgegeven aandelen. Stel dat bedrijf A 60% van de
aandelen bezit in B, dan is het controlepercentage 60%.
o Samenvoeging rechtstreekse controlepercentage met onrechtstreekse
controlepercentage via dochteronderneming (art. 1:16§1 WVV)
2
,Voorbeeld
à C is wel geen dochter (A, B & D wel)
à A hoort 60% te zijn niet 55%
Belangenpercentage: financieel aandeel in het eigen vermogen en resultaat van een andere
vennootschap waarin aandelen worden aangehouden. Bij een onrechtstreekse deelneming
wordt het belangenpercentage berekend door vermenigvuldiging van opeenvolgende
deelnemingspercentages. à hoeveel % van de waarde/winst van een onderneming toekomt
aan een onderneming die aandelen aanhoudt. Stel dat onderneming A 60% van de aandelen
bezit in bedrijf B dan heeft in feite bedrijf A recht op 60% van de winst van bedrijf B
• Verschil : op basis van het controlepercentage zal bepaald worden of een onderneming
dochter gaat zijn en of een groepsjaarrekening zal moeten worden opgesteld. En
vervolgens als we dan een groepsjaarrekening moeten opstellen zal aan de slag gegaan
worden met het belangenpercentage om te bepalen hoeveel % van de winst/waarde van
een dochter deel uit zal maken van die geconsolideerde jaarrekening
Voorbeeld
Consolidatiemethoden
3
, Voorbeeld
Consolidatiekring
• Mogen uit de consolidatie gehouden worden (dus IC hoeft niet)
o Te verwaarlozen betekenis = het IC van deze dochter heeft geen enkele invloed
op het oordeel van de financiële positie en de prestaties van groep. De dochter
is zo klein dat het voor de interpretatie van de groepsjaarrekening niet uitmaakt
of die dochter al dan niet integraal wordt geconsolideerd
§ Als je dus geen IC doet in deze situatie zal in de groepsjaarrekening enkel
de aanschaffingswaarde van de aandelen van die specifieke dochter
terug te vinden zijn
o Ingrijpende en duurzame beperkingen die de effectieve uitoefening
controlebevoegdheid beperken : bv een buitenlandse dochtermaatschappij
waar de overheid een sterke rol speelt
o Benodigde gegevens kunnen niet zonder onevenredige kosten of
onverantwoorde vertraging verkregen worden : bv buitenlandse dochter met
andere afsluitdatum
o Aandelen worden uitsluitend voor latere vervreemding aangehouden : als je als
moeder van plan bent de aandelen te gaan verkopen
WAARDERING TEGEN AANSCHAFWAARDE
• Moeten uit de consolidatie gehouden worden: (dus IC mag niet)
o Wanneer de opname van een dochtervennootschap indruist tegen het getrouw
beeld van de jaarrekening, bvb. door uiteenlopende activiteiten
o Wanneer een dochtervennootschap in vereffening is : bedrijven die failliet zijn,
want bij faillissement worden andere waarderingsregels toegepast in de
enkelvoudige jaarrekening
o Wanneer een dochtervennootschap besloten heeft om de bedrijfsactiviteiten
stop te zetten of wanneer de continuïteit in gedrang komt : bv licentie verliezen
WAARDERING VOLGENS VERMOGENSMUTATIEMETHODE
4
College 1 – Begrippen
Geconsolideerde jaarrekening
• Wat:
o Globaal beeld van de financiële positie en financiële prestaties van een groep
o Groep = moeder + dochterondernemingen
o Startpunt = enkelvoudige jaarrekeningen groepsleden
o Groep wordt voorgesteld alsof het één enkele onderneming betreft
• Voordelen :
o Geeft een beter economisch beeld van de groep in vergelijking met enkelvoudige
jaarrekening moeder.
o Elimineert onderlinge transacties : bv een lening tussen moeder en dochter
§ De groepsjaarrekening geeft dan een beeld van de bezittingen, schulden,
kosten en opbrengsten die de groep heeft ten aanzien van derden
• Derden = bedrijven die geen deel uitmaken van de groep
o Geen rechtstreekse juridische gevolgen : stel dat een bepaald groepslid een
schuld heeft, dan zijn de andere groepsleden niet verplicht om die schuld te
gaan betalen. De andere groepsleden kunnen niet aansprakelijk worden gesteld
voor de schulden van een bepaald groepslid
o Financiële analyse relevanter : current ratio wordt op groepsniveau berekend
• Echter ook enkele nadelen
o Financiële ratio’s minder betrouw indien groepsleden uiteenlopende activiteiten
uitoefenen (divers samengestelde groep) : voorzichtig zijn met financiële ratio’s
die sectorspecifiek zijn (bv voorraadrotatie, aantal dagen leverancierskrediet),
die ratio’s zijn minder betrouwbaar wanneer de groepsleden actief zijn in diverse
sectoren. Bv als de helft van de bedrijven van de groep productieondernemingen
zijn (hebben voorraden) en de andere helft dienstenbedrijven (geen voorraden),
als je de voorraadrotatie berekend aan de hand van de groepsgegevens, zegt dit
eigenlijk niet veel.
o Zwak presterende groepsleden niet altijd zichtbaar : slechte prestaties van één
groepslid worden eigenlijk verborgen door de goede prestaties van de anderen.
Maar als je als leverancier of bankier transacties gaat doen met een zwak
groepslid, mag je niet enkel kijken naar de groepsjaarrekening (die dan best
positief kan zijn) maar moet je ook naar de enkelvoudige jaarrekening kijken van
het groepslid waarmee je activiteiten doet.
Begrippen
• Controle (art. 1:14 §1 WVV) : bevoegdheid in rechte of in feite om een beslissende
invloed uit te oefenen op de aanstelling van de meerderheid van bestuurders of
zaakvoerders of op de oriëntatie van het beleid
1
,• Controle in rechte (de jure) (art. 1:14§2 WVV): wettelijk vastgelegd en dus niet
weerlegbaar
o bij meerderheid van de stemrechten (>50% van de aandelen bezitten)
o bij recht om meerderheid van de bestuurders of zaakvoerders te benoemen of te
ontslaan;
o krachtens de statuten of gesloten overeenkomsten
o op grond van een overeenkomst met andere vennoten van de betrokken
vennootschap
o in geval van gezamenlijke controle : 2 of meer ondernemingen bepalen samen
het beleid van een andere onderneming à joint venture waarbij geen van de
aandeelhouders alleen controle kan uitoefenen maar waarbij steeds overleg en
overeenstemming nodig is tussen alle aandeelhouders van die specifieke
onderneming
• Controle in feite (de facto) (art. 1:14§3 WVV): wanneer een onderneming controle
uitoefent op basis van andere factoren dan controle in rechte
o Indien meerderheid van de stemrechten op de voorlaatste en laatste algemene
vergadering van deze vennootschap stemrechten heeft uitgeoefend die de
meerderheid vertegenwoordigen van de stemrechten verbonden aan de op deze
algemene vergaderingen vertegenwoordigde aandelen
§ Wanneer een onderneming op de laatste en voorlaatste algemene
vergadering de meerderheid van de stemrechten beschikt, ook al bezit
die onderneming niet de meerderheid van de aandelen. Dus stel dat
bedrijf A 40% van de aandelen in handen heeft van bedrijf B (geen
controle vanuit juridisch standpunt) maar bedrijf A is de enige
aandeelhouder aanwezig op de 2 laatste algemene vergaderingen van
bedrijf B. Dan heeft bedrijf A 100% van de stemrechten tijdens de
algemene vergaderingen en is er sprake van controle in feite à in die
omstandigheid wordt A beschouwd als een moederonderneming die
verplicht is om een geconsolideerde jaarrekening op te stellen.
• Controlepercentage:
o Graad van zeggenschap (bevoegdheid om financiële en operationele beleid van
een onderneming te sturen om voordeel te halen uit activiteiten van de
onderneming)
§ Berekent als het % van de aandelen met stemrechten in verhouding tot
het totaal aantal uitgegeven aandelen. Stel dat bedrijf A 60% van de
aandelen bezit in B, dan is het controlepercentage 60%.
o Samenvoeging rechtstreekse controlepercentage met onrechtstreekse
controlepercentage via dochteronderneming (art. 1:16§1 WVV)
2
,Voorbeeld
à C is wel geen dochter (A, B & D wel)
à A hoort 60% te zijn niet 55%
Belangenpercentage: financieel aandeel in het eigen vermogen en resultaat van een andere
vennootschap waarin aandelen worden aangehouden. Bij een onrechtstreekse deelneming
wordt het belangenpercentage berekend door vermenigvuldiging van opeenvolgende
deelnemingspercentages. à hoeveel % van de waarde/winst van een onderneming toekomt
aan een onderneming die aandelen aanhoudt. Stel dat onderneming A 60% van de aandelen
bezit in bedrijf B dan heeft in feite bedrijf A recht op 60% van de winst van bedrijf B
• Verschil : op basis van het controlepercentage zal bepaald worden of een onderneming
dochter gaat zijn en of een groepsjaarrekening zal moeten worden opgesteld. En
vervolgens als we dan een groepsjaarrekening moeten opstellen zal aan de slag gegaan
worden met het belangenpercentage om te bepalen hoeveel % van de winst/waarde van
een dochter deel uit zal maken van die geconsolideerde jaarrekening
Voorbeeld
Consolidatiemethoden
3
, Voorbeeld
Consolidatiekring
• Mogen uit de consolidatie gehouden worden (dus IC hoeft niet)
o Te verwaarlozen betekenis = het IC van deze dochter heeft geen enkele invloed
op het oordeel van de financiële positie en de prestaties van groep. De dochter
is zo klein dat het voor de interpretatie van de groepsjaarrekening niet uitmaakt
of die dochter al dan niet integraal wordt geconsolideerd
§ Als je dus geen IC doet in deze situatie zal in de groepsjaarrekening enkel
de aanschaffingswaarde van de aandelen van die specifieke dochter
terug te vinden zijn
o Ingrijpende en duurzame beperkingen die de effectieve uitoefening
controlebevoegdheid beperken : bv een buitenlandse dochtermaatschappij
waar de overheid een sterke rol speelt
o Benodigde gegevens kunnen niet zonder onevenredige kosten of
onverantwoorde vertraging verkregen worden : bv buitenlandse dochter met
andere afsluitdatum
o Aandelen worden uitsluitend voor latere vervreemding aangehouden : als je als
moeder van plan bent de aandelen te gaan verkopen
WAARDERING TEGEN AANSCHAFWAARDE
• Moeten uit de consolidatie gehouden worden: (dus IC mag niet)
o Wanneer de opname van een dochtervennootschap indruist tegen het getrouw
beeld van de jaarrekening, bvb. door uiteenlopende activiteiten
o Wanneer een dochtervennootschap in vereffening is : bedrijven die failliet zijn,
want bij faillissement worden andere waarderingsregels toegepast in de
enkelvoudige jaarrekening
o Wanneer een dochtervennootschap besloten heeft om de bedrijfsactiviteiten
stop te zetten of wanneer de continuïteit in gedrang komt : bv licentie verliezen
WAARDERING VOLGENS VERMOGENSMUTATIEMETHODE
4
