Samenvatting Neurogene communicatiestoornissen 2 | VIVES | 2025/26

NEUROGENE
COMMUNICATIESTOORNISSEN
LOGOPEDISCH BILAN

 Gegevens testafname &  Onderzoeksgegevens: alle
omgeving (taal)domeinen
 Gegevens patiënt  Conclusie
 Medische voorgeschiedenis  Suggestie therapie: inhoud, duur &
 Problematiek frequentie
 Logopedische diagnose

BEHANDELING VAN AFASIE

Afasie = een verworven taalstoornis die verworven wordt door een hersenletsel &
waarbij het begrijpen &/ het uiten v gesproken/geschreven taal gestoord is. De
stoornis is verworven, niet aangeboren. Voor het hersenletsel hadden deze
mensen dus geen problemen met taal, ze communiceerden zonder probleem.

DOELEN AFASIEBEHANDELING

 Voorlichting
o Patiënt
o Omgeving: familie, naasten, verpleging…
 Begeleiding
 Gerichte therapie

VOORLICHTING EN BEGELEIDING
 Patiënt informeren
o Wat overkomt mij/de patiënt
o Wat kan ik doen
o Wanneer weer de oude
 Omgeving informeren
o Niet taal, maar communicatie; realistische verwachtingen scheppen
o Praat tegen de patiënt bij uitleg, niet enkel de omgeving
o Relatie tussen logopedist & omgeving is belangrijk (belangrijke
informatie)
o Tips voor communicatie
o Aspecten die de communicatie beïnvloeden
 Vermoeidheid
 Rustige omgeving
 Men hoeft niet altijd te praten!
o Duidelijk maken: geen verwardheid/dementie
o Eventueel andere neurologische bijkomende stoornissen verklaren
(hemiplegie)
o Eerst patiënt zelf zien voor je voorlichting geeft aan omgeving
 Verpleging informeren

, o Spreken met de patiënt
o Spreek over actuele zaken/interesses patiënt
o Moedig andere patiënten aan
o Humor; goede band met patiënt

TIPS
 Rustig, korte zinnen binnen de interesse
 Kernwoorden opschrijven
 Gebruik van gebaren, tekenen, uitbeelden, wijzen (bij
begrips-/woordvindingsproblemen)
 Eventueel gebruik ja- neen vraag.
 Jargon: afremmen (bij welke afasie?)
 Oogcontact
 Patiënt waarschuwen bij start/verandering onderwerp
 Zeg het als je het niet begrijpt
 Aanmoedigen: toon dat je het aangenaam vindt, humor gebruiken, tonen
dat je het hebt begrepen.
 NIET over het hoofd spreken, ook al begrijpen ze het helemaal niet.
 Je hoeft niet steeds te praten; kaarten, samen tv kijken, voorlezen uit de
krant…

REVALIDATIE VAN DE AFASIEPATIËNT

Doel: patiënt met de handicap zo optimaal mogelijk laten functioneren

 Vragen
o Wat kan de patiënt nog
o Eisen van de maatschappij
o Eigen verwachtingen
 Doel onderverdelen in subdoelen
 Uitwerken in een therapieplan
 Regelmatig evalueren & bijstellen

HERSTELVERLOOP

ACUTE FASE
 2-6 weken
o Acute acute fase: 1-3 weken
o Subacute fase: 4-6 weken
 Ziekenhuis
 Diagnostiek & behandeling
 Besef v uitval & dreigende invaliditeit/gestoorde communicatie w als
hinderlijk ervaren
 Voorlichting & begeleiding

CHRONISCHE FASE
 Behandeling primaire ziekte + complicaties w verder gezet

,  Verblijfplaats: thuis, REVA, RVT (rustverzorgingstehuis), SP-dienst
(revalidatie ziekenhuis)
 Blijven opletten voor overbelasting
 Multidisciplinair overleg
 Voorlichting & begeleiding blijft belangrijk

THERAPIESCHEMA – DOELSTELLINGEN VAN DE THERAPIE

 Hoofddoel: optimaal functioneren
 Hoe: begeleiding + behandeling

BEGELEIDING
 Verwerken invaliditeit
 Aanpassen aan nieuwe situatie
 Eind v behandeling voorbereiden
 Zinvol bestaan

BEHANDELING
 Communicatief gericht
o Scheppen v randvoorwaarden
o Training v basisfuncties
o Optimalisatie v info-uitwisseling
o Overdracht andere disciplines
 Parallel hiermee verlopend: pragmatische fase

COMMUNICATIEF GERICHTE BEHANDELING
Functionele mogelijkheden van de patiënt w beïnvloed door prognose & sociale
situatie.

SCHEPPEN V RANDVOORWAARDEN
Doel: vlot verloop revalidatie

 Omgeving: stilte/rust, patiënt meenemen naar aparte ruimte, positie tov
patiënt
 Andere factoren: hoorstoornis, bril, ongemakkelijk, medicatie
 Gemoedstoestand: depressie, veel emoties
 Motivatie: psychische & somatische toestand
 Relatie therapeut & patiënt

TRAINING V BASISFUNCTIES
 Logopedische training
o Mondmotoriek
o Taakgerichtheid
o Materiaal/werkwijze
 Neuropsychologische training
o Aandacht & concentratie

, o Neglect
o Hemianopsie




OPTIMALISEREN V INFO-UITWISSELING
 Multimodale communicatie
o Ernstige stoornis verbale expressie
o Enkel bij geringe verwachtingen
o Systeem? Alternatieve communicatiesystemen:

 Afbeeldingen  Gesproken
 Gebaren woorden
 Geschreven
woorden

!! Kunnen elkaar aanvullen/vervangen
o Keuze voor een bepaald systeem is afhankelijk van:
 Ernst & vorm afasie
 Aard bijkomende stoornissen
 Aard info
o Patiënt moet daarin ook getraind worden
 Aanwijzen v afbeeldingen
 Maken v gebaren
 Geschreven woorden
 Gesproken woorden
o Integreren in communicatietherapie: inzicht krijgen in warde vd
verschillende communicatiekanalen bij informatie-uitwisseling
 Verbale communicatie
Patiënt in staat stellen strategieën te ontwikkeling om met zijn gestoorde
taalgebruik tot een zo goed mogelijke informatie-uitwisseling te komen.
o Taaltherapie op linguïstische basis (semantiek, syntaxis, fonologie)
o Taaltherapie (algemeen)
o Pragmatiek (functioneel)

!! Keuze obv type & ernst & afhankelijk v prognose

Theorie van Lesser (1985) over herstel van de taal
Vb: melodische intonatie therapie (Sparks & Holland 1976)
- Maakt gebruik v melodie/zingen: andere helft van het brein inzetten
- 4 niveaus
1) Melodieën overnemen: meetikken obv ritme & accenten
2) Zinnen zingen: meezingen, nazingen, zingen als antwoord
3) Langere zinnen
4) Overdreven intonatie (tussenstap)
- Reorganisatie (1 aspect - Muziekpatronen – zinsmelodie
gestoord) - Deblokkeren door melodie
- Reactivatie (taal niet - Enkel zingend spreken