Inhoudsopgave
SAMENVATTING: INLEIDING HISTORISCH ONDERZOEK.............................................................................4
1. Wat is geschiedenis.............................................................................................................................................................. 4
1.1. Connotaties................................................................................................................................................................................5
1.2. Definities....................................................................................................................................................................................5
2. Is geschiedenis een wetenschap?......................................................................................................................................... 5
2.1 Een negentiende-eeuwse discipline............................................................................................................................................5
2.2 Een postmoderne uitdaging........................................................................................................................................................6
PRAKTIJK: WAT DOEN HISTORICI?.................................................................................................................... 6
1. Vragen................................................................................................................................................................................. 7
1.1. Probleemgericht.........................................................................................................................................................................7
1.2. Afgebakend................................................................................................................................................................................8
1.3. Falsifieerbaar..............................................................................................................................................................................8
2. Bronnen............................................................................................................................................................................... 8
2.1. Soorten (typologie)....................................................................................................................................................................8
2.1.1. Geschreven bronnen...........................................................................................................................................................8
2.1.2. Mondelinge bronnen..........................................................................................................................................................9
2.1.3. Visuele bronnen..................................................................................................................................................................9
2.1.4. Materiële bronnen..............................................................................................................................................................9
2.2. Ontstaan van bronnen appendix 1............................................................................................................................................9
2.2.1. Schrift..................................................................................................................................................................................9
2.2.2. Boekdrukkunst..................................................................................................................................................................10
2.2.3. Audiovisuele mediA...........................................................................................................................................................10
2.2.4. Digitale media...................................................................................................................................................................10
2.3. Bewaring...................................................................................................................................................................................10
2.3.1. Structurele redenen..........................................................................................................................................................10
2.3.2. Incidentele redenen..........................................................................................................................................................10
2.4. Raadpleging..............................................................................................................................................................................10
2.4.1. Privaat of openbaar?.........................................................................................................................................................10
2.4.2. Bron, reproductie of uitgave?...........................................................................................................................................11
3. Kritiek................................................................................................................................................................................ 11
3.1. Vormelijke kritiek (formele, externe of uitwendige kritiek)....................................................................................................11
3.1.1. Authentiek of vervalst? (echtheidskritiek)........................................................................................................................11
3.1.2. Origineel of kopie? (overleveringskritiek).........................................................................................................................11
3.1.3. Wie, wanneer, waar? (oorsprongskritiek)........................................................................................................................12
3.1.4. Oorspronkelijk of ontleend? (ontleningskritiek)...............................................................................................................12
3.2. Inhoudelijke kritiek...................................................................................................................................................................12
3.2.1. Waarom? (intentiekritiek).................................................................................................................................................13
3.2.2. Waartoe en voor wie?.......................................................................................................................................................13
3.2.3. Wat? (geloofwaardigheidskritiek).....................................................................................................................................13
3.2.4. Hoe?..................................................................................................................................................................................13
3.3. Oordeel.....................................................................................................................................................................................13
4. Synthese............................................................................................................................................................................ 13
4.1. Vergelijken................................................................................................................................................................................13
4.1.1. Weinig bronnen.................................................................................................................................................................13
, 4.1.2. Veel bronnen.....................................................................................................................................................................14
4.2. Interpreteren............................................................................................................................................................................14
4.2.1. Ordenen............................................................................................................................................................................14
4.2.2. Interpreteren.....................................................................................................................................................................14
4.2.3. Stelling...............................................................................................................................................................................14
4.3. Redigeren.................................................................................................................................................................................14
4.3.1. Stijl.....................................................................................................................................................................................14
4.3.2. Structuur...........................................................................................................................................................................15
4.3.3. Annotatie...........................................................................................................................................................................15
METHODE: HOE?.................................................................................................................................................... 15
5. Schaal................................................................................................................................................................................ 15
5.1. Tijd............................................................................................................................................................................................15
5.1.1. Chronologie.......................................................................................................................................................................15
5.1.2. Lineair, cyclisch en relatief................................................................................................................................................16
5.1.3. Periodiseren......................................................................................................................................................................16
5.2. Plaats........................................................................................................................................................................................17
5.2.1. Geografische en ecologische geschiedenis.......................................................................................................................17
5.2.2. Comparatieve geschiedenis..............................................................................................................................................17
5.2.3. Imagined communities......................................................................................................................................................17
5.2.4. Postkoloniale en globale geschiedenis.............................................................................................................................17
5.2.5. Transregionale en transnationale geschiedenis...............................................................................................................17
5.3. Schaal.......................................................................................................................................................................................18
5.3.1. histoire totale....................................................................................................................................................................18
5.3.2. microstoria........................................................................................................................................................................18
5.3.3. Jeux d’échelles..................................................................................................................................................................18
6. Context.............................................................................................................................................................................. 18
6.1. Sociale geschiedenis.................................................................................................................................................................18
6.1.1. Social turn..........................................................................................................................................................................19
6.1.2. social theory......................................................................................................................................................................19
6.2. Economische geschiedenis.......................................................................................................................................................19
6.2.1. New economic History......................................................................................................................................................19
6.2.2. Marxisme en Rational choice theory................................................................................................................................19
6.3. Cultuurgeschiedenis.................................................................................................................................................................19
6.3.1. Cultural turn......................................................................................................................................................................20
6.3.2. Historische antropologie en hermeneutiek......................................................................................................................20
6.4. Politieke geschiedenis..............................................................................................................................................................20
6.4.1. Bringing politics back in.....................................................................................................................................................20
6.4.2. Prosopografie en netwerkanalyse....................................................................................................................................20
6.5. Religieuze geschiedenis............................................................................................................................................................20
6.5.1. New Religious History.......................................................................................................................................................21
6.5.2. Insider/Outsider-debat.....................................................................................................................................................21
6.6. Contextuele analyse.................................................................................................................................................................21
6.6.1. Structuur en oorzaken.......................................................................................................................................................21
6.6.2. Agency en betekenissen....................................................................................................................................................21
6.6.3. It depends..........................................................................................................................................................................21
7. Interdisciplinariteit............................................................................................................................................................ 21
7.1. Oral History..............................................................................................................................................................................21
7.1.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................21
7.1.2. Methode............................................................................................................................................................................22
7.2. Visual History............................................................................................................................................................................22
7.2.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................22
, 7.2.2. Methode............................................................................................................................................................................22
7.3. Material History.......................................................................................................................................................................23
7.3.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................23
7.3.2. Methode............................................................................................................................................................................23
DISCIPLINE: WAAROM?........................................................................................................................................ 23
8. Historiografie..................................................................................................................................................................... 23
8.1. What was history?....................................................................................................................................................................23
8.2. What is history now?................................................................................................................................................................25
8.3. Historiografisch debat..............................................................................................................................................................26
8.3.1. Soorten..............................................................................................................................................................................26
8.3.2. Noodzaak...........................................................................................................................................................................26
8.4. Infrastructuur...........................................................................................................................................................................26
8.4.1. Congressen........................................................................................................................................................................26
8.4.2. Revieuw essay...................................................................................................................................................................26
9. Kennis................................................................................................................................................................................ 26
9.1. Feiten?......................................................................................................................................................................................26
9.2. (Re)constructie?.......................................................................................................................................................................27
9.3. Objectief?.................................................................................................................................................................................28
9.4. Wetenschap?............................................................................................................................................................................28
10. Maatschappij................................................................................................................................................................... 29
10.1. Historische cultuur.................................................................................................................................................................29
10.1.1. Collectieve herinnering...................................................................................................................................................29
10.1.2. Erfgoed............................................................................................................................................................................29
10.1.3. Memory industry.............................................................................................................................................................30
10.2. Maatschappelijke rol?............................................................................................................................................................30
10.2.1. Geschiedenis als leermeesteres?....................................................................................................................................30
10.2.2. Geschiedenis leert niets?................................................................................................................................................30
10.2.3. Het verleden als vreemd land.........................................................................................................................................31
10.2.4. Geschiedenis als methode..............................................................................................................................................31
10.3. Publieksgeschiedenis.............................................................................................................................................................31
BESLUIT: WAAROM HISTORISCH ONDERZOEK?.......................................................................................... 31
,SAMENVATTING: INLEIDING HISTORISCH ONDERZOEK
1. WAT IS GESCHIEDENIS
Edward Hallet Carr (geen historicus)
- Lezing in 1961
- What is History?
- Wat geschiedenis is en inhoudt, wordt niet alleen door historici maar ook
door de maatschappij bepaald
,1.1. CONNOTATIES
Maatschappij – opinie (subjectief) 3
connotaties
- ‘Geschiedenis’ (pejoratieve (negatief) connotatie)
o Ouderwets
o Irrelevant
o saai
- ‘Historisch’ (positieve connotatie)
o Belangrijk
o Interessant
o zingeving
- ‘Nostalgie’ (moraliserende connotatie) vroeger was alles beter
o Conservatief
o Lessen trekken uit fouten in het verleden
o Voorspellend
historici bieden een antwoord
- Pejoratieve connotatie
o Uitdaging: bewustmaking, relevantie aantonen heden als samenspel
tussen continuïteit en verandering
- Positieve connotatie
o Uitdaging: niet overdrijven, slechts 1 onderdeel van samenleving
verandering, context en langetermijnperspectief
- Moraliserende connotatie
o Uitdaging: geen oordeel vanuit het heden, geen voorspellende kracht
anders-zijn van het verleden
1.2. DEFINITIES
Universiteit – terminologie (objectief)
Geschiedenis heeft een dubbele betekenis
- Geschiedenis verwijst naar het verleden dat voorbij en afgelopen is
(Geschichte ist was geschehen ist) res gestae (gedane zaken)
- Geschiedenis is een verhaal over het verleden dat definitief voorbij is (l’histoire est une
histoire) historia rerum gestarum (verhaal over gedane zaken)
o Ontologisch onderscheid
- Geschiedenis als verleden is niet
- Geschiedenis als verhaal over dat verleden is
Grote variatie aan verhalen/kennis over het verleden
- Ongeschreven kennis (mondeling/materieel)
- Neergeschreven kennis = geschiedschrijving of historiografie
Bij geschiedenis wordt zowel de studie als het onderwerp van het onderzoek met hetzelfde
woord aangeduid: geschiedenis bestudeert geschiedenis
- Onderscheid maken tussen verleden en geschiedschrijving
o Geschiedschrijving bestudeert het verleden
2. IS GESCHIEDENIS EEN WETENSCHAP?
Epistemologische vraag naar de fundamenten van kennis en objectiviteit
- Epistemologie: tak van filosofie die zich bezighoudt met vragen naar
kennis, weten, waarheid, objectiviteit en rationaliteit
Geschiedschrijving
- Eeuwenlang een vrijetijdsbesteding
- 19de eeuw: ontwikkeling tot een wetenschappelijke discipline
o Striktere spelregels voor historisch onderzoek
- ‘rankeaanse revolutie’ (Leopold von Ranke)
- Vanaf 1960: postmodernisme
2.1EEN NEGENTIENDE-EEUWSE DISCIPLINE
, Invloed Leopold von Ranke
- Zocht naar regels voor een objectieve geschiedschrijving
o Concurreren met andere wetenschapsdisciplines
- Droeg bij tot de institutionalisering en de professionalisering van de historische
kritiek en methode
- Geschiedenis kreeg een duidelijke en afzonderlijke plaats aan de
universiteit Neo-Rankeanen
- Navolgers van Ranke
- Uitzuivering van de methode
o Streven ‘pure’ objectiviteit voor historische studies na
- ‘Historisme’: het verleden zo nauwkeurig mogelijk bestuderen via bronnen uit het
verleden geschiedenis een echte wetenschap worden?
- Afhankelijk van taalgebied
o Nederlands/Duits
Humane wetenschappen/Geisteswissenschaften
o Engels
Historical scholarship/studies
- Historici worden vaker als onderzoekers dan als wetenschappers omschreven
2.2 EEN POSTMODERNE UITDAGING
Vanaf 1960: kritiek op epistemologie
- Context: stroming van postmodernisme
o Afrekening met sleuteltermen als waarheid, objectiviteit,…
o Ontmaskering van ‘grote verhalen’
- Tegen idee dat verleden bestond uit een opgaande lijn van middeleeuwen tot
moderniteit, of van primitief naar hoogontwikkeld, waarbij het heden steeds beter
werd
- Tegen de manier waarop historici over het verleden schreven (verleden is
onbereikbaar)
- Grote nadruk op taal
o Taal beïnvloed de waarnemingen van de gebeurtenissen
o Geen enkele term is neutraal
linguistic turn: omwenteling die de hele menswetenschappen gevoelig
maakte voor de invloed van taal en verhaal
Keith Jenkins (Re-thinking History): fundamenteel verschil tussen het verleden en de
geschiedschrijving
Carr (what is history) complex onderzoek
Postmoderne uitdaging
- Scepticisme: omgaan met kloof tussen heden en verleden
- Relativisme: er bestaat niet zoiets als 1 geschiedenis van de geschiedenis
- Hyperrelativisme: teruggefloten
o Leidde tot twijfel over de historische methode
o Geen absolute waarheid want veel perspectieve
PRAKTIJK: WAT DOEN HISTORICI?
Historische praktijk
- Reeks handelingen in het historisch onderzoek
- Bron (primaire bron)
o ‘oorsprong van kennis’/’uit eerste hand’
o Alles dat dient voor een bewijsvoering
o Rechtstreeks informatie over het verleden
- Werk (secundaire bron)
o verzamelnaam voor boeken of drukwerken
o resultaat van een geschiedkundig onderzoek dat op historische bronnen
steunt Heuristiek= de leer of de kunst van het vinden
- Literatuurstudie (over werken die over een onderzoeksgebied zijn geschreven)
o Opmaken van de bibliografie
- Raadplegen van wetenschappelijke literatuur (3 stappen)
SAMENVATTING: INLEIDING HISTORISCH ONDERZOEK.............................................................................4
1. Wat is geschiedenis.............................................................................................................................................................. 4
1.1. Connotaties................................................................................................................................................................................5
1.2. Definities....................................................................................................................................................................................5
2. Is geschiedenis een wetenschap?......................................................................................................................................... 5
2.1 Een negentiende-eeuwse discipline............................................................................................................................................5
2.2 Een postmoderne uitdaging........................................................................................................................................................6
PRAKTIJK: WAT DOEN HISTORICI?.................................................................................................................... 6
1. Vragen................................................................................................................................................................................. 7
1.1. Probleemgericht.........................................................................................................................................................................7
1.2. Afgebakend................................................................................................................................................................................8
1.3. Falsifieerbaar..............................................................................................................................................................................8
2. Bronnen............................................................................................................................................................................... 8
2.1. Soorten (typologie)....................................................................................................................................................................8
2.1.1. Geschreven bronnen...........................................................................................................................................................8
2.1.2. Mondelinge bronnen..........................................................................................................................................................9
2.1.3. Visuele bronnen..................................................................................................................................................................9
2.1.4. Materiële bronnen..............................................................................................................................................................9
2.2. Ontstaan van bronnen appendix 1............................................................................................................................................9
2.2.1. Schrift..................................................................................................................................................................................9
2.2.2. Boekdrukkunst..................................................................................................................................................................10
2.2.3. Audiovisuele mediA...........................................................................................................................................................10
2.2.4. Digitale media...................................................................................................................................................................10
2.3. Bewaring...................................................................................................................................................................................10
2.3.1. Structurele redenen..........................................................................................................................................................10
2.3.2. Incidentele redenen..........................................................................................................................................................10
2.4. Raadpleging..............................................................................................................................................................................10
2.4.1. Privaat of openbaar?.........................................................................................................................................................10
2.4.2. Bron, reproductie of uitgave?...........................................................................................................................................11
3. Kritiek................................................................................................................................................................................ 11
3.1. Vormelijke kritiek (formele, externe of uitwendige kritiek)....................................................................................................11
3.1.1. Authentiek of vervalst? (echtheidskritiek)........................................................................................................................11
3.1.2. Origineel of kopie? (overleveringskritiek).........................................................................................................................11
3.1.3. Wie, wanneer, waar? (oorsprongskritiek)........................................................................................................................12
3.1.4. Oorspronkelijk of ontleend? (ontleningskritiek)...............................................................................................................12
3.2. Inhoudelijke kritiek...................................................................................................................................................................12
3.2.1. Waarom? (intentiekritiek).................................................................................................................................................13
3.2.2. Waartoe en voor wie?.......................................................................................................................................................13
3.2.3. Wat? (geloofwaardigheidskritiek).....................................................................................................................................13
3.2.4. Hoe?..................................................................................................................................................................................13
3.3. Oordeel.....................................................................................................................................................................................13
4. Synthese............................................................................................................................................................................ 13
4.1. Vergelijken................................................................................................................................................................................13
4.1.1. Weinig bronnen.................................................................................................................................................................13
, 4.1.2. Veel bronnen.....................................................................................................................................................................14
4.2. Interpreteren............................................................................................................................................................................14
4.2.1. Ordenen............................................................................................................................................................................14
4.2.2. Interpreteren.....................................................................................................................................................................14
4.2.3. Stelling...............................................................................................................................................................................14
4.3. Redigeren.................................................................................................................................................................................14
4.3.1. Stijl.....................................................................................................................................................................................14
4.3.2. Structuur...........................................................................................................................................................................15
4.3.3. Annotatie...........................................................................................................................................................................15
METHODE: HOE?.................................................................................................................................................... 15
5. Schaal................................................................................................................................................................................ 15
5.1. Tijd............................................................................................................................................................................................15
5.1.1. Chronologie.......................................................................................................................................................................15
5.1.2. Lineair, cyclisch en relatief................................................................................................................................................16
5.1.3. Periodiseren......................................................................................................................................................................16
5.2. Plaats........................................................................................................................................................................................17
5.2.1. Geografische en ecologische geschiedenis.......................................................................................................................17
5.2.2. Comparatieve geschiedenis..............................................................................................................................................17
5.2.3. Imagined communities......................................................................................................................................................17
5.2.4. Postkoloniale en globale geschiedenis.............................................................................................................................17
5.2.5. Transregionale en transnationale geschiedenis...............................................................................................................17
5.3. Schaal.......................................................................................................................................................................................18
5.3.1. histoire totale....................................................................................................................................................................18
5.3.2. microstoria........................................................................................................................................................................18
5.3.3. Jeux d’échelles..................................................................................................................................................................18
6. Context.............................................................................................................................................................................. 18
6.1. Sociale geschiedenis.................................................................................................................................................................18
6.1.1. Social turn..........................................................................................................................................................................19
6.1.2. social theory......................................................................................................................................................................19
6.2. Economische geschiedenis.......................................................................................................................................................19
6.2.1. New economic History......................................................................................................................................................19
6.2.2. Marxisme en Rational choice theory................................................................................................................................19
6.3. Cultuurgeschiedenis.................................................................................................................................................................19
6.3.1. Cultural turn......................................................................................................................................................................20
6.3.2. Historische antropologie en hermeneutiek......................................................................................................................20
6.4. Politieke geschiedenis..............................................................................................................................................................20
6.4.1. Bringing politics back in.....................................................................................................................................................20
6.4.2. Prosopografie en netwerkanalyse....................................................................................................................................20
6.5. Religieuze geschiedenis............................................................................................................................................................20
6.5.1. New Religious History.......................................................................................................................................................21
6.5.2. Insider/Outsider-debat.....................................................................................................................................................21
6.6. Contextuele analyse.................................................................................................................................................................21
6.6.1. Structuur en oorzaken.......................................................................................................................................................21
6.6.2. Agency en betekenissen....................................................................................................................................................21
6.6.3. It depends..........................................................................................................................................................................21
7. Interdisciplinariteit............................................................................................................................................................ 21
7.1. Oral History..............................................................................................................................................................................21
7.1.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................21
7.1.2. Methode............................................................................................................................................................................22
7.2. Visual History............................................................................................................................................................................22
7.2.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................22
, 7.2.2. Methode............................................................................................................................................................................22
7.3. Material History.......................................................................................................................................................................23
7.3.1. Ontstaan............................................................................................................................................................................23
7.3.2. Methode............................................................................................................................................................................23
DISCIPLINE: WAAROM?........................................................................................................................................ 23
8. Historiografie..................................................................................................................................................................... 23
8.1. What was history?....................................................................................................................................................................23
8.2. What is history now?................................................................................................................................................................25
8.3. Historiografisch debat..............................................................................................................................................................26
8.3.1. Soorten..............................................................................................................................................................................26
8.3.2. Noodzaak...........................................................................................................................................................................26
8.4. Infrastructuur...........................................................................................................................................................................26
8.4.1. Congressen........................................................................................................................................................................26
8.4.2. Revieuw essay...................................................................................................................................................................26
9. Kennis................................................................................................................................................................................ 26
9.1. Feiten?......................................................................................................................................................................................26
9.2. (Re)constructie?.......................................................................................................................................................................27
9.3. Objectief?.................................................................................................................................................................................28
9.4. Wetenschap?............................................................................................................................................................................28
10. Maatschappij................................................................................................................................................................... 29
10.1. Historische cultuur.................................................................................................................................................................29
10.1.1. Collectieve herinnering...................................................................................................................................................29
10.1.2. Erfgoed............................................................................................................................................................................29
10.1.3. Memory industry.............................................................................................................................................................30
10.2. Maatschappelijke rol?............................................................................................................................................................30
10.2.1. Geschiedenis als leermeesteres?....................................................................................................................................30
10.2.2. Geschiedenis leert niets?................................................................................................................................................30
10.2.3. Het verleden als vreemd land.........................................................................................................................................31
10.2.4. Geschiedenis als methode..............................................................................................................................................31
10.3. Publieksgeschiedenis.............................................................................................................................................................31
BESLUIT: WAAROM HISTORISCH ONDERZOEK?.......................................................................................... 31
,SAMENVATTING: INLEIDING HISTORISCH ONDERZOEK
1. WAT IS GESCHIEDENIS
Edward Hallet Carr (geen historicus)
- Lezing in 1961
- What is History?
- Wat geschiedenis is en inhoudt, wordt niet alleen door historici maar ook
door de maatschappij bepaald
,1.1. CONNOTATIES
Maatschappij – opinie (subjectief) 3
connotaties
- ‘Geschiedenis’ (pejoratieve (negatief) connotatie)
o Ouderwets
o Irrelevant
o saai
- ‘Historisch’ (positieve connotatie)
o Belangrijk
o Interessant
o zingeving
- ‘Nostalgie’ (moraliserende connotatie) vroeger was alles beter
o Conservatief
o Lessen trekken uit fouten in het verleden
o Voorspellend
historici bieden een antwoord
- Pejoratieve connotatie
o Uitdaging: bewustmaking, relevantie aantonen heden als samenspel
tussen continuïteit en verandering
- Positieve connotatie
o Uitdaging: niet overdrijven, slechts 1 onderdeel van samenleving
verandering, context en langetermijnperspectief
- Moraliserende connotatie
o Uitdaging: geen oordeel vanuit het heden, geen voorspellende kracht
anders-zijn van het verleden
1.2. DEFINITIES
Universiteit – terminologie (objectief)
Geschiedenis heeft een dubbele betekenis
- Geschiedenis verwijst naar het verleden dat voorbij en afgelopen is
(Geschichte ist was geschehen ist) res gestae (gedane zaken)
- Geschiedenis is een verhaal over het verleden dat definitief voorbij is (l’histoire est une
histoire) historia rerum gestarum (verhaal over gedane zaken)
o Ontologisch onderscheid
- Geschiedenis als verleden is niet
- Geschiedenis als verhaal over dat verleden is
Grote variatie aan verhalen/kennis over het verleden
- Ongeschreven kennis (mondeling/materieel)
- Neergeschreven kennis = geschiedschrijving of historiografie
Bij geschiedenis wordt zowel de studie als het onderwerp van het onderzoek met hetzelfde
woord aangeduid: geschiedenis bestudeert geschiedenis
- Onderscheid maken tussen verleden en geschiedschrijving
o Geschiedschrijving bestudeert het verleden
2. IS GESCHIEDENIS EEN WETENSCHAP?
Epistemologische vraag naar de fundamenten van kennis en objectiviteit
- Epistemologie: tak van filosofie die zich bezighoudt met vragen naar
kennis, weten, waarheid, objectiviteit en rationaliteit
Geschiedschrijving
- Eeuwenlang een vrijetijdsbesteding
- 19de eeuw: ontwikkeling tot een wetenschappelijke discipline
o Striktere spelregels voor historisch onderzoek
- ‘rankeaanse revolutie’ (Leopold von Ranke)
- Vanaf 1960: postmodernisme
2.1EEN NEGENTIENDE-EEUWSE DISCIPLINE
, Invloed Leopold von Ranke
- Zocht naar regels voor een objectieve geschiedschrijving
o Concurreren met andere wetenschapsdisciplines
- Droeg bij tot de institutionalisering en de professionalisering van de historische
kritiek en methode
- Geschiedenis kreeg een duidelijke en afzonderlijke plaats aan de
universiteit Neo-Rankeanen
- Navolgers van Ranke
- Uitzuivering van de methode
o Streven ‘pure’ objectiviteit voor historische studies na
- ‘Historisme’: het verleden zo nauwkeurig mogelijk bestuderen via bronnen uit het
verleden geschiedenis een echte wetenschap worden?
- Afhankelijk van taalgebied
o Nederlands/Duits
Humane wetenschappen/Geisteswissenschaften
o Engels
Historical scholarship/studies
- Historici worden vaker als onderzoekers dan als wetenschappers omschreven
2.2 EEN POSTMODERNE UITDAGING
Vanaf 1960: kritiek op epistemologie
- Context: stroming van postmodernisme
o Afrekening met sleuteltermen als waarheid, objectiviteit,…
o Ontmaskering van ‘grote verhalen’
- Tegen idee dat verleden bestond uit een opgaande lijn van middeleeuwen tot
moderniteit, of van primitief naar hoogontwikkeld, waarbij het heden steeds beter
werd
- Tegen de manier waarop historici over het verleden schreven (verleden is
onbereikbaar)
- Grote nadruk op taal
o Taal beïnvloed de waarnemingen van de gebeurtenissen
o Geen enkele term is neutraal
linguistic turn: omwenteling die de hele menswetenschappen gevoelig
maakte voor de invloed van taal en verhaal
Keith Jenkins (Re-thinking History): fundamenteel verschil tussen het verleden en de
geschiedschrijving
Carr (what is history) complex onderzoek
Postmoderne uitdaging
- Scepticisme: omgaan met kloof tussen heden en verleden
- Relativisme: er bestaat niet zoiets als 1 geschiedenis van de geschiedenis
- Hyperrelativisme: teruggefloten
o Leidde tot twijfel over de historische methode
o Geen absolute waarheid want veel perspectieve
PRAKTIJK: WAT DOEN HISTORICI?
Historische praktijk
- Reeks handelingen in het historisch onderzoek
- Bron (primaire bron)
o ‘oorsprong van kennis’/’uit eerste hand’
o Alles dat dient voor een bewijsvoering
o Rechtstreeks informatie over het verleden
- Werk (secundaire bron)
o verzamelnaam voor boeken of drukwerken
o resultaat van een geschiedkundig onderzoek dat op historische bronnen
steunt Heuristiek= de leer of de kunst van het vinden
- Literatuurstudie (over werken die over een onderzoeksgebied zijn geschreven)
o Opmaken van de bibliografie
- Raadplegen van wetenschappelijke literatuur (3 stappen)
