inleiding
– thema’s les ook kennen uit de reader. als thema niet in les dan wel reader kennen, geacht gekend.
– slides en gastcolleges zijn deel van leerstof.
– 25% op annotatie, 75% mondeling examen met schriftelijke voorbereiding
– annotatie: kaderen binnen ruime juridische thema, verband met gelijkluidende of tegenstrijdige
rechtspraak of rechtsleer. eventueel historisch, vergelijkend perspectief. maximum 7 bladzijden.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -1-
,Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -2-
,1) naar een eengemaakt vooronderzoek?
1) BACK TO BASICS
Hoe komt strafbaar feit ter kennis van overheid?
1) ambtelijke aangifte : eigen onderzoek van het parket (nav melding politie) via heterdaad.
2) aangifte : klacht bij de politie OF klacht met BP’stelling bij de OR door slachtoffer of aangifte door
een derde.
burgerlijke partijstelling >< bij politiecommissariaat
=> stelt onmiddellijk de strafvordering in => geeft geen rechten wat betreft het strafproces.
je wordt op de hoogte gebracht wanneer verdachte
wordt gedagvaard.
burgerlijke partij = volwaardige procespartij die burgerlijke vordering uitoefent , met oog op
pecuniaire schadevergoeding die schade herstelt die opgelopen is nav het misdrijf.
benadeelde persoon = geen partij, moet je verklaren bij neerleggen klacht, dan heb je recht op
informatie tijdens vooronderzoek, dan krijg je informatie op sepot, stukken toevoegen aan dossier, …
>> rechten toegenomen
Welke twee vorderingen vloeien voort uit het misdrijf
1) strafrechtelijke vordering = vordering tot schuldigverklaring en vordering tot straf.
2) burgerrechtelijke vordering = voor de schade die benadeelde partij heeft geleden nav het
overtreden van de wet.
uitoefenen strafvordering = monopolie exclusief bij het OM.
instellen strafvordering = het slachtoffer kan dmv van BP’stelling wel de strafvordering instellen.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -3-
, In welke twee fasen verloopt strafproces en welke kenmerken vertonen deze fasen?
1) vooronderzoek = inquisitoir van aard, geheim, niet tegensprekelijk en schriftelijk.
● OPSPORINGSONDERZOEK (OO) — onder leiding van PdK. via “mini-instructie” mogelijk
om bepaalde dwangmaatregelen te vragen van de OR, OM houdt leiding over het onderzoek.
evocatierecht = na mini-instructie kan de OR wel het onderzoek naar zich toe trekken
● GERECHTELIJK ONDERZOEK (GO) — onder leiding van de OR. PdK vraagt aan de OR om
een vordering tot onderzoek. OR krijgt leiding van vooronderzoek. OR kan ook
dwangmaatregelen machtigen ikv OO. >> slechts 5 à 10% via gerechtelijk onderzoek.
art 28 septies Sv. = mini-instructie niet mogelijk, dan moet er een vordering tot onderzoek
zijn en een GO worden. VB bevel tot aanhouding, telefoontap, volledig anonieme getuigen,
observatie, inkijkoperatie, huiszoeking zonder toestemming OF niet op heterdaad.
2) fase ten gronde = accusatoir, openbaar, tegensprekelijk en mondeling.
evt. tussenfase = bij GO is er een “regeling rechtspleging” bij de Raadkamer (RK)
Hoe verloopt het vooronderzoek? Onder leiding van welke actor?
= procureur, deze kan uiteindelijk ook opsporingsonderzoek overdragen aan OR door gerechtelijk
onderzoek te vorderen.
Hoe wordt de strafvordering ingesteld?
= door evocatie na mini-instructie
= ambtshalve of auto saisine : heterdaadbevoegdheid van de OR, als botst op nieuwe feiten dan moet
hij uitbreiding krijgen van de PdK, tenzij deze op heterdaad betrapt, dan kan hij ambtshalve saisine
uitbreiden), klacht met burgerlijke partijstelling.
Hoe wordt de onderzoeksrechter geadieerd?
= door de PdK.
Hoe wordt het vooronderzoek afgesloten?
bij opsporingsonderzoek
(1) seponeren : omwille van beleidsredenen, technische redenen.
(2) vervolgen : door rechtstreekse dagvaarding OF oproeping bij procesverbaal OF nieuwe
snelrecht-procedure. >> vervolgen door PdK stelt ook strafvordering in, want wordt aanhangig
gemaakt bij een rechter.
(3) buitengerechtelijke afhandeling : minnelijke schikking (= verval strafvordering door betalen
geldsom), bemiddeling en maatregelen. >> gevolg : strafvordering vervalt.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -4-
,bij gerechtelijk onderzoek — bij de Raadkamer.
(1) beschikking tot mededeling : OR stuurt terug door naar Pdk dmv een beschikking tot
mededeling dat GO is afgerond. vervolgens gaat PdK een eindvordering opstellen. dan
regeling der rechtspleging bij RK zij gaan oordelen of er voldoende bezwaren zijn om de
inverdenkinggestelde moet worden doorverwezen naar het vonnisgerecht. dan volgt er een
verwijzingsbeschikking van de RK naar het vonnisgerecht. alleen de KI kan naar hof van
assisen doen; alleen zij kunnen in beschuldiging stellen.
(2) buitenvervolgingstelling : wegens onvoldoende bezwaren.
(3) in principe niet over de grond van de zaak : tenzij (1) bij internering, (2) opschorting van de
uitspraak om negatief stigma te vermijden.
(4) zaak niet in staat
(5) ontslag van onderzoek : wegtrekken van OR en overhevelen naar ander arrondissement.
>> “dossier zuiveren van nietigheden” = het strafdossier in GO kan in de fase bij RK worden
gezuiverd, dus rechter ten gronde zal bepaalde stukken niet zien, omdat deze al gezuiverd zijn. >< bij
OO = dan kan onderzoek wel bekeken worden bij de fase ten gronde. >> grootste verschil tussen
rechten van partijen.
❋ EXAMEN : Wat is het verschil tussen een sepot, een buitengerechtelijke afhandeling en een
buitenvervolgingstelling?
Wat zijn mogelijkheden op vlak van alternatieve afhandeling?
= minnelijke behandeling, kroongetuigen met deal, …
Over welke mogelijkheden beschikt slachtoffer?
(1) burgerlijke partijstelling,
(2) benadeelde persoon verklaren,
(3) slachtoffer kan rechtstreeks dagvaarden indien het niet gaat om een misdaad, dus alleen als
overtreding of wanbedrijf is.
● RATIO — kan niet voor een misdaad; bevoegdheid CorrRB of politieRB kan rechtstreeks
aanhangig gemaakt worden door slachtoffer, maar bij Hof van Assisen kan alleen door de KI.
het slachtoffer kan niet zelf correctionaliseren, dus kan niet zelf een misdaad aanhangig
maken bij een Corr. RB. >> dus om kan een als misdaad omschreven feit toch naar de Corr RB
verwijzen.
Wat met de KI?
= beroepsinstantie tav alles van RK, gerechtelijke controle op VH, controle op gerechtelijk onderzoek
en controle op OR, zuiveren van nietigheden, controle op het vertrouwelijk dossier van de BOM’s,
>> GwH zegt dat dit de grondwet schendt; dus KI krijgt ook meer bevoegdheid wat betreft het OO.
dus kan ook zuiveren van nietigheden.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -5-
, Over welke participatierechten beschikken partijen?
= alle partijen mogen vragen voor bijkomende onderzoekshandelingen onder Franchimont, inzage in
het dossier, …
Hoe wordt het vonnisgerecht geadieerd?
= (1) rechtstreekse dagvaarding PdK of slachtoffer, (2) na doorverwijzing door de Raadkamer, (3)
vrijwillige verschijning bij nietige dagvaarding, (4) ambtshalve bij een zittingsmisdrijf VB beklaagde
maakt zich schuldig aan smaad of meineed, dan kan bevoegd verklaren voor feiten die hebben
plaatsgevonden voor rb), (5) verwijzing ogv taalwet; verwijzing HvC bij regeling rechtsgebied.
2) BACK TO THE FUTURE : naar een eengemaakt vooronderzoek
2.1 HISTORIEK : codificatie strafprocesrecht
>> wetboek Sv dateert uit 1808, dus napoleontische code, nadien veel pogingen om te hervormen, maar
niet gelukt. altijd kleine aanpassingen in oude; klein Franchimont x Potpourri x kleine hervormingen
door minister Van Quickenborne.
WETBOEK SV 1808
WAT — voorgesteld als voorlopige oplossing bij onafhankelijkheid van BE, zou binnen de kortst
mogelijke tijd een nieuw wb Sv. moeten hebben. werd aanzien als één van slechtste van
napoleontische wetboeken.
PROBLEEM — verouderd, moeilijk leesbaar door de talloze invoegingen, coherentie zoeken is
moeilijk, geen globale revisie.
VOORAFGAANDE TITEL 1878
BEDOELING — aanzet tot nieuw wetboek, maar nooit gelukt. slechts gedeeltelijke hervorming die
bestaat naast WB Sv.
KONINKLIJK COMMISSARIS BEKAERT 1962 — voorontwerp van hervorming, niets mee gebeurd.
wel belangrijk voor de rechtsleer.
COMMISSIE FRANCHIMONT 1991
WAT — stimulans nav “bendecommissie” opgericht nav Bende van Nijvel die pijnpunten heeft
vastgesteld mbt politiewerk en op vlak van strafprocesrecht.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -6-
,TAAK — omvangrijk; moesten knelpunten uit bestaande strafprocedure in kaart brengen en
dringende hervormingen formuleren en dan op lange termijn ontwerp nieuw WB Sv. bestuderen
buitenland voor rechtsvergelijkende informatie + keuzes GO en OO.
HISTORIEK — in jaren 90 was OO op praetoriaanse basis; er was geen wettelijke basis voor en niet
mogelijk voor OR om alle onderzoeken te leiden. in 1808 had OR de leiding over vooronderzoek, niet
werkbaar, daarom op praetoriaanse basis OO gecreëerd door OM.
fundamentele keuze — behoud van OR en GO, maar heeft wettelijke basis gegeven aan OO. >>
belangrijk want 90% verloopt volgens OO. zeker art 12 Gw; “niemand kan worden vervolgd dan bij wet
bepaald x vormen die zij voorschrijft”
WET 12 MAART 1998 : “KLEINE FRANCHIMONT”
- rol OR herbekeken, behoud GO en alles ingepast in bestaande systeem. mogelijkheid tot
mini-instructie. raadkamer grotere rol gekregen, nl om GO te controleren.
- geheim karakter van vooronderzoek genuanceerd; normaal geheim, maar genuanceerd; VB
kopie verhoor, contact met pers inzage in strafdossier in GO (indien geweigerd of antwoord
OR niet, dan rechtsmiddel bij de KI). >< particaptierechten spelen niet binnen OO.
- verbetering positie slachtoffer : figuur van benadeelde persoon naast mogelijkheid van
BP’stelling.
- regels inzake verhoren : 47bis Sv & bijzondere regels mbt verhoren van minderjarigen.
- rechtsmiddelen tijdens vooronderzoek : verzoek tot inzage, bijkomende
onderzoeksverrichtingen, strafrechtelijk kortgeding voor opheffing van inbeslaggenomen
goederen (dit kan ook bij OO).
- zuiveren van nietigheden tijdens regeling rechtspleging wanneer de KI tussenkomt. >> er is
kritiek op deze vroeger zuivering.
- bij KI : voor langdurig onderzoek GO van langer dan één jaar. ⇒ dus controlemogelijkheid.
“grote franchimont?” — voorontwerp in 2002, ingediend in kamer in 2004, goedgekeurd in de Senaat
in 2005, afgevoerd in de Kamer om onduidelijke redenen. dus niet gelukt.
VERDERE EVOLUTIES NA FRANCHIMONT
WET 2012
WAT? — mbt participatierechten van partijen : inzagerecht is wettelijk ingeschreven in het OO.
maar — eigenlijk werd dit in de praktijk al gedaan; de MvJ geeft dit ook aan dat het slechts een
loutere wettelijke verankering is. >> MAAR niet hetzelfde als een GO : bij OO mogelijk voor
rechtstreeks belanghebbenden, geen rechtsmiddel aan gekoppeld dus kan niet naar de KI stappen.
⇒ DUS destijds geen parallel bepaling, dus geen wettelijke verplichting voor PdK om te antwoorden
op verzoek tot inzage.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -7-
,GWH — heeft geoordeeld dat dit niet kan; dus er moet een rechtsmiddel aan gekoppeld worden.
⇒ DUS sinds 2018 wel een rechtsmiddel aan gekoppeld.
POTPOURRI WETTEN ~ Koen Geens
WAT — radicale verschuivingen mbt veralgemeende correctionalisering voor alle misdaden. >> maar
door GWH teruggeschroefd
wat wel — spijtoptanten, voorafgaande erkenning van schuld, …
INTERNATIONALISERING
VOORBEELD — Salduz-wet met bijstand advocaat tijdens het verhoor, meer bevoegdheden op
EU-niveau mbt strafrechtelijk beleid VB EAB en EOB, …
WETSVOORSTEL 2020
>> in 2015 twee commissie; één voor strafrecht en één voor strafprocesrecht.
VOORONDERZOEK — eengemaakt vooronderzoek dat komaf maakt met tweedeling OO en GO.
KRITIEK — uit praktijk; dus rol OR verandert en zou “rechter van het onderzoek” worden. college
PG’s waren ook niet blij met keuze, ook al betekent dit meer macht voor hen. dus praktijkactoren
staan niet achter.
REGEERAKKOORD BDW — “hervorming moderniseren, efficiënter, versnellen, … rol OR en OM,
zonder principe van rechterlijk toezicht op gebruik van dwangmaatregelen en ingrijpende
onderzoeksmethoden”
dus — gaat niet over een nieuw WB strafprocesrecht. wel ongrondwettig geachte verschil tussen
rechten van verdediging. >> meer en meer gelijkstelling tussen de rechten van beide vormen van
onderzoek.
❋ Nieuw strafrecht heeft invloed op strafprocesrecht. Voorstel hangende om ontwerp te maken om
driedeling die niet meer gemaakt wordt in materieel SR aan te passen en de strafschalen omzetten
naar WB Sv.
2.2 NOOD AAN HERVORMING
KNELPUNTEN HUIDIG STRAFPROCEDURE
ONDERZOEK — naar knelpunten aan Ugent Traest uit 2015; dus gaat over stand van zaken van 2015.
verhouding overheidsactoren x rechtspositie van de partijen x rationaliseren van strafprocedure;
vandaag traag en log, zoals regeling rechtspleging, zuiveringen, … die leiden tot vertraging van
dossiers, rechtsmiddelen doorheen de procedure en vooronderzoek en fase ten gronde, …
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -8-
,DOEL — snellere doorlooptijd faciliteren en bepaalde zaken wettelijke reglementen
CONCLUSIE ONDERZOEK — nood aan basisfilosofie : (1) wie belasten met leiding onderzoek : pdk
vs OR OF eengemaakt vooronderzoek. (2) welke rechten toekennen aan partijen : rechten beperken of
uitbreiden (ratio : groot verschil in OO en GO).
4 scenario’s
1) Twee types vooronderzoeken – beperkte participatierechten partijen
2) Eengemaakt vooronderzoek olv OM – beperkte participatierechten partijen
3) Twee types vooronderzoeken – uitgebreide participatierechten partijen
4) Eengemaakt vooronderzoek olv OM – uitgebreide participatierechten partijen
KNOOP 1 : LEIDING VOORONDERZOEK
HUIDIGE SITUATIE
TWEE TYPES VOORONDERZOEK — opsporingsonderzoek door PdK en gerechtelijk onderzoek
door OR.
DUBBELE OPDRACHT OR — (1) leiding GO : onderzoeken en bewijsmateriaal garen, (2) toezicht op
dwangmaatregelen. ⇒ DUS binnen GO heeft de OR dus twee petjes aan, hij leidt onderzoek en vraagt
aan zichzelf om een huiszoeking uit te voeren.
ARGUMENTEN PRO BEHOUD ONDERZOEKSRECHTER
ARGUMENT 1 — hoewel verschillende hervormingen en verschillende voorstellen (ook al niet
aangenomen), zie je dat figuur OR bevestigd is geweest. VB bij Franchimont : gekozen voor behoud
OR.
ARGUMENT 2 — OR is waakhond vooronderzoek, hij is geen echte procespartij, niet de vervolgende
instantie, hij heeft geen belang bij afwikkelen procedure en is dus neutraler. ⇒ DUS risico op
eenzijdig gevoerd onderzoek wordt ingeperkt.
neutraal en onpartijdig — OR kan verschillende onderzoekshypotheses verkennen, omdat geen
belang heeft bij afwikkeling. beter onderzoek à charge en à décharge te voeren. dit is ook wettelijk
verankerd.
>> sinds vorig jaar verankerd dat OM ook onderzoek à charge en à décharge voert. dit werd al langer
verwacht door HvC, omdat zij strafonderzoek op “loyale wijze” moesten voeren. dus OOK het OM
moet à charge en à décharge voeren.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -9-
, tegenargument “onafhankelijkheid en onpartijdigheid” — argument van neutraal en onpartijdig;
maar dit wordt ook van OM verwacht. GwH heeft bepaald dat OM de hoeder is van belang van de
maatschappij, dus niet alleen à charge. OM is onafhankelijk is de individuele opvolging en vervolging.
● MAAR MINI-INSTRUCTIE X EVOCATIERECHT — evocatierecht wordt weinig gebruikt,
dus dit is indicatie dat het OM wel voldoende onpartijdig en neutraal is.
ARGUMENT 3 — OR beter in staat om complexe dossiers te behandelen; OM vindt dit oké, omdat zij
zo complexe dossiers kunnen doorschuiven naar een rechter.
ARGUMENT 4 — OR staat garant voor kwaliteit; zowel à charge en à décharge.
ARGUMENT 5 — GO behouden, omdat er meer procedurele waarborgen zijn voor partijen;
inzagerecht, bijkomende onderzoekshandelingen, gezuiverd van nietigheden, regeling der
rechtspleging.
maar kritisch — moet dit eigen zijn aan GO? moet je niet gewoon partijen in OO ook deze rechten
geven? is dit eigen dat onderzoek door een rechter wordt geleid.
ARGUMENT 6 — wat met de klacht BP’stelling als de OR wegvalt; welke mogelijkheid geven we aan
SA als het OM beslist om niet te vervolgen. >> dus argument om slachtoffer te beschermen en
opvangnet wanneer sepot door om en mogelijkheid voor instellen strafvordering door slachtoffer.
maar — veel landen hebben dit niet, dit is niet verplicht door EHRM. >> in welke mate moeten we aan
SA de macht geven om strafvordering in te stellen? minder rechten aan SA maakt je in politiek niet populair.
wetsvoorstel— compromis; mogelijkheid tot beroep als er overgegaan wordt tot niet-vervolging.
ARGUMENT 7 — het beleid van het OM wordt bepaalde door de uitvoerende macht, nl richtlijnen
van strafrechtelijk beleid die door MvJ worden uitgestippeld. bij OR is dit niet zo!
ARGUMENTEN TEGEN BEHOUD ONDERZOEKSRECHTER
ARGUMENT 1 — alle wijzigingen die gedaan zijn aan Sv. hebben wel steeds de macht van de OR
ingeperkt; cfr. de mini-instructie is hier een voorbeeld van. de OR gaat louter machtigen tot
dwangmaatregel en leiding onderzoek wordt behouden door PdK.
ARGUMENT 2 — grondwet, EHRM, … verplicht niet het behoud van de OR, het enige wat belangrijk
is dat een rechter beslist over een dwangmaatregel. niets stelt dat een rechter de leiding van het
onderzoek moet hebben.
ARGUMENT 3 — praktijk toont aan dat OR nu al ageert als rechter van het onderzoek : nl
gespecialiseerd in vooronderzoek, dwangmaatregelen machtigt, maar niet leiding heeft over
vooronderzoek.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -10-
– thema’s les ook kennen uit de reader. als thema niet in les dan wel reader kennen, geacht gekend.
– slides en gastcolleges zijn deel van leerstof.
– 25% op annotatie, 75% mondeling examen met schriftelijke voorbereiding
– annotatie: kaderen binnen ruime juridische thema, verband met gelijkluidende of tegenstrijdige
rechtspraak of rechtsleer. eventueel historisch, vergelijkend perspectief. maximum 7 bladzijden.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -1-
,Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -2-
,1) naar een eengemaakt vooronderzoek?
1) BACK TO BASICS
Hoe komt strafbaar feit ter kennis van overheid?
1) ambtelijke aangifte : eigen onderzoek van het parket (nav melding politie) via heterdaad.
2) aangifte : klacht bij de politie OF klacht met BP’stelling bij de OR door slachtoffer of aangifte door
een derde.
burgerlijke partijstelling >< bij politiecommissariaat
=> stelt onmiddellijk de strafvordering in => geeft geen rechten wat betreft het strafproces.
je wordt op de hoogte gebracht wanneer verdachte
wordt gedagvaard.
burgerlijke partij = volwaardige procespartij die burgerlijke vordering uitoefent , met oog op
pecuniaire schadevergoeding die schade herstelt die opgelopen is nav het misdrijf.
benadeelde persoon = geen partij, moet je verklaren bij neerleggen klacht, dan heb je recht op
informatie tijdens vooronderzoek, dan krijg je informatie op sepot, stukken toevoegen aan dossier, …
>> rechten toegenomen
Welke twee vorderingen vloeien voort uit het misdrijf
1) strafrechtelijke vordering = vordering tot schuldigverklaring en vordering tot straf.
2) burgerrechtelijke vordering = voor de schade die benadeelde partij heeft geleden nav het
overtreden van de wet.
uitoefenen strafvordering = monopolie exclusief bij het OM.
instellen strafvordering = het slachtoffer kan dmv van BP’stelling wel de strafvordering instellen.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -3-
, In welke twee fasen verloopt strafproces en welke kenmerken vertonen deze fasen?
1) vooronderzoek = inquisitoir van aard, geheim, niet tegensprekelijk en schriftelijk.
● OPSPORINGSONDERZOEK (OO) — onder leiding van PdK. via “mini-instructie” mogelijk
om bepaalde dwangmaatregelen te vragen van de OR, OM houdt leiding over het onderzoek.
evocatierecht = na mini-instructie kan de OR wel het onderzoek naar zich toe trekken
● GERECHTELIJK ONDERZOEK (GO) — onder leiding van de OR. PdK vraagt aan de OR om
een vordering tot onderzoek. OR krijgt leiding van vooronderzoek. OR kan ook
dwangmaatregelen machtigen ikv OO. >> slechts 5 à 10% via gerechtelijk onderzoek.
art 28 septies Sv. = mini-instructie niet mogelijk, dan moet er een vordering tot onderzoek
zijn en een GO worden. VB bevel tot aanhouding, telefoontap, volledig anonieme getuigen,
observatie, inkijkoperatie, huiszoeking zonder toestemming OF niet op heterdaad.
2) fase ten gronde = accusatoir, openbaar, tegensprekelijk en mondeling.
evt. tussenfase = bij GO is er een “regeling rechtspleging” bij de Raadkamer (RK)
Hoe verloopt het vooronderzoek? Onder leiding van welke actor?
= procureur, deze kan uiteindelijk ook opsporingsonderzoek overdragen aan OR door gerechtelijk
onderzoek te vorderen.
Hoe wordt de strafvordering ingesteld?
= door evocatie na mini-instructie
= ambtshalve of auto saisine : heterdaadbevoegdheid van de OR, als botst op nieuwe feiten dan moet
hij uitbreiding krijgen van de PdK, tenzij deze op heterdaad betrapt, dan kan hij ambtshalve saisine
uitbreiden), klacht met burgerlijke partijstelling.
Hoe wordt de onderzoeksrechter geadieerd?
= door de PdK.
Hoe wordt het vooronderzoek afgesloten?
bij opsporingsonderzoek
(1) seponeren : omwille van beleidsredenen, technische redenen.
(2) vervolgen : door rechtstreekse dagvaarding OF oproeping bij procesverbaal OF nieuwe
snelrecht-procedure. >> vervolgen door PdK stelt ook strafvordering in, want wordt aanhangig
gemaakt bij een rechter.
(3) buitengerechtelijke afhandeling : minnelijke schikking (= verval strafvordering door betalen
geldsom), bemiddeling en maatregelen. >> gevolg : strafvordering vervalt.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -4-
,bij gerechtelijk onderzoek — bij de Raadkamer.
(1) beschikking tot mededeling : OR stuurt terug door naar Pdk dmv een beschikking tot
mededeling dat GO is afgerond. vervolgens gaat PdK een eindvordering opstellen. dan
regeling der rechtspleging bij RK zij gaan oordelen of er voldoende bezwaren zijn om de
inverdenkinggestelde moet worden doorverwezen naar het vonnisgerecht. dan volgt er een
verwijzingsbeschikking van de RK naar het vonnisgerecht. alleen de KI kan naar hof van
assisen doen; alleen zij kunnen in beschuldiging stellen.
(2) buitenvervolgingstelling : wegens onvoldoende bezwaren.
(3) in principe niet over de grond van de zaak : tenzij (1) bij internering, (2) opschorting van de
uitspraak om negatief stigma te vermijden.
(4) zaak niet in staat
(5) ontslag van onderzoek : wegtrekken van OR en overhevelen naar ander arrondissement.
>> “dossier zuiveren van nietigheden” = het strafdossier in GO kan in de fase bij RK worden
gezuiverd, dus rechter ten gronde zal bepaalde stukken niet zien, omdat deze al gezuiverd zijn. >< bij
OO = dan kan onderzoek wel bekeken worden bij de fase ten gronde. >> grootste verschil tussen
rechten van partijen.
❋ EXAMEN : Wat is het verschil tussen een sepot, een buitengerechtelijke afhandeling en een
buitenvervolgingstelling?
Wat zijn mogelijkheden op vlak van alternatieve afhandeling?
= minnelijke behandeling, kroongetuigen met deal, …
Over welke mogelijkheden beschikt slachtoffer?
(1) burgerlijke partijstelling,
(2) benadeelde persoon verklaren,
(3) slachtoffer kan rechtstreeks dagvaarden indien het niet gaat om een misdaad, dus alleen als
overtreding of wanbedrijf is.
● RATIO — kan niet voor een misdaad; bevoegdheid CorrRB of politieRB kan rechtstreeks
aanhangig gemaakt worden door slachtoffer, maar bij Hof van Assisen kan alleen door de KI.
het slachtoffer kan niet zelf correctionaliseren, dus kan niet zelf een misdaad aanhangig
maken bij een Corr. RB. >> dus om kan een als misdaad omschreven feit toch naar de Corr RB
verwijzen.
Wat met de KI?
= beroepsinstantie tav alles van RK, gerechtelijke controle op VH, controle op gerechtelijk onderzoek
en controle op OR, zuiveren van nietigheden, controle op het vertrouwelijk dossier van de BOM’s,
>> GwH zegt dat dit de grondwet schendt; dus KI krijgt ook meer bevoegdheid wat betreft het OO.
dus kan ook zuiveren van nietigheden.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -5-
, Over welke participatierechten beschikken partijen?
= alle partijen mogen vragen voor bijkomende onderzoekshandelingen onder Franchimont, inzage in
het dossier, …
Hoe wordt het vonnisgerecht geadieerd?
= (1) rechtstreekse dagvaarding PdK of slachtoffer, (2) na doorverwijzing door de Raadkamer, (3)
vrijwillige verschijning bij nietige dagvaarding, (4) ambtshalve bij een zittingsmisdrijf VB beklaagde
maakt zich schuldig aan smaad of meineed, dan kan bevoegd verklaren voor feiten die hebben
plaatsgevonden voor rb), (5) verwijzing ogv taalwet; verwijzing HvC bij regeling rechtsgebied.
2) BACK TO THE FUTURE : naar een eengemaakt vooronderzoek
2.1 HISTORIEK : codificatie strafprocesrecht
>> wetboek Sv dateert uit 1808, dus napoleontische code, nadien veel pogingen om te hervormen, maar
niet gelukt. altijd kleine aanpassingen in oude; klein Franchimont x Potpourri x kleine hervormingen
door minister Van Quickenborne.
WETBOEK SV 1808
WAT — voorgesteld als voorlopige oplossing bij onafhankelijkheid van BE, zou binnen de kortst
mogelijke tijd een nieuw wb Sv. moeten hebben. werd aanzien als één van slechtste van
napoleontische wetboeken.
PROBLEEM — verouderd, moeilijk leesbaar door de talloze invoegingen, coherentie zoeken is
moeilijk, geen globale revisie.
VOORAFGAANDE TITEL 1878
BEDOELING — aanzet tot nieuw wetboek, maar nooit gelukt. slechts gedeeltelijke hervorming die
bestaat naast WB Sv.
KONINKLIJK COMMISSARIS BEKAERT 1962 — voorontwerp van hervorming, niets mee gebeurd.
wel belangrijk voor de rechtsleer.
COMMISSIE FRANCHIMONT 1991
WAT — stimulans nav “bendecommissie” opgericht nav Bende van Nijvel die pijnpunten heeft
vastgesteld mbt politiewerk en op vlak van strafprocesrecht.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -6-
,TAAK — omvangrijk; moesten knelpunten uit bestaande strafprocedure in kaart brengen en
dringende hervormingen formuleren en dan op lange termijn ontwerp nieuw WB Sv. bestuderen
buitenland voor rechtsvergelijkende informatie + keuzes GO en OO.
HISTORIEK — in jaren 90 was OO op praetoriaanse basis; er was geen wettelijke basis voor en niet
mogelijk voor OR om alle onderzoeken te leiden. in 1808 had OR de leiding over vooronderzoek, niet
werkbaar, daarom op praetoriaanse basis OO gecreëerd door OM.
fundamentele keuze — behoud van OR en GO, maar heeft wettelijke basis gegeven aan OO. >>
belangrijk want 90% verloopt volgens OO. zeker art 12 Gw; “niemand kan worden vervolgd dan bij wet
bepaald x vormen die zij voorschrijft”
WET 12 MAART 1998 : “KLEINE FRANCHIMONT”
- rol OR herbekeken, behoud GO en alles ingepast in bestaande systeem. mogelijkheid tot
mini-instructie. raadkamer grotere rol gekregen, nl om GO te controleren.
- geheim karakter van vooronderzoek genuanceerd; normaal geheim, maar genuanceerd; VB
kopie verhoor, contact met pers inzage in strafdossier in GO (indien geweigerd of antwoord
OR niet, dan rechtsmiddel bij de KI). >< particaptierechten spelen niet binnen OO.
- verbetering positie slachtoffer : figuur van benadeelde persoon naast mogelijkheid van
BP’stelling.
- regels inzake verhoren : 47bis Sv & bijzondere regels mbt verhoren van minderjarigen.
- rechtsmiddelen tijdens vooronderzoek : verzoek tot inzage, bijkomende
onderzoeksverrichtingen, strafrechtelijk kortgeding voor opheffing van inbeslaggenomen
goederen (dit kan ook bij OO).
- zuiveren van nietigheden tijdens regeling rechtspleging wanneer de KI tussenkomt. >> er is
kritiek op deze vroeger zuivering.
- bij KI : voor langdurig onderzoek GO van langer dan één jaar. ⇒ dus controlemogelijkheid.
“grote franchimont?” — voorontwerp in 2002, ingediend in kamer in 2004, goedgekeurd in de Senaat
in 2005, afgevoerd in de Kamer om onduidelijke redenen. dus niet gelukt.
VERDERE EVOLUTIES NA FRANCHIMONT
WET 2012
WAT? — mbt participatierechten van partijen : inzagerecht is wettelijk ingeschreven in het OO.
maar — eigenlijk werd dit in de praktijk al gedaan; de MvJ geeft dit ook aan dat het slechts een
loutere wettelijke verankering is. >> MAAR niet hetzelfde als een GO : bij OO mogelijk voor
rechtstreeks belanghebbenden, geen rechtsmiddel aan gekoppeld dus kan niet naar de KI stappen.
⇒ DUS destijds geen parallel bepaling, dus geen wettelijke verplichting voor PdK om te antwoorden
op verzoek tot inzage.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -7-
,GWH — heeft geoordeeld dat dit niet kan; dus er moet een rechtsmiddel aan gekoppeld worden.
⇒ DUS sinds 2018 wel een rechtsmiddel aan gekoppeld.
POTPOURRI WETTEN ~ Koen Geens
WAT — radicale verschuivingen mbt veralgemeende correctionalisering voor alle misdaden. >> maar
door GWH teruggeschroefd
wat wel — spijtoptanten, voorafgaande erkenning van schuld, …
INTERNATIONALISERING
VOORBEELD — Salduz-wet met bijstand advocaat tijdens het verhoor, meer bevoegdheden op
EU-niveau mbt strafrechtelijk beleid VB EAB en EOB, …
WETSVOORSTEL 2020
>> in 2015 twee commissie; één voor strafrecht en één voor strafprocesrecht.
VOORONDERZOEK — eengemaakt vooronderzoek dat komaf maakt met tweedeling OO en GO.
KRITIEK — uit praktijk; dus rol OR verandert en zou “rechter van het onderzoek” worden. college
PG’s waren ook niet blij met keuze, ook al betekent dit meer macht voor hen. dus praktijkactoren
staan niet achter.
REGEERAKKOORD BDW — “hervorming moderniseren, efficiënter, versnellen, … rol OR en OM,
zonder principe van rechterlijk toezicht op gebruik van dwangmaatregelen en ingrijpende
onderzoeksmethoden”
dus — gaat niet over een nieuw WB strafprocesrecht. wel ongrondwettig geachte verschil tussen
rechten van verdediging. >> meer en meer gelijkstelling tussen de rechten van beide vormen van
onderzoek.
❋ Nieuw strafrecht heeft invloed op strafprocesrecht. Voorstel hangende om ontwerp te maken om
driedeling die niet meer gemaakt wordt in materieel SR aan te passen en de strafschalen omzetten
naar WB Sv.
2.2 NOOD AAN HERVORMING
KNELPUNTEN HUIDIG STRAFPROCEDURE
ONDERZOEK — naar knelpunten aan Ugent Traest uit 2015; dus gaat over stand van zaken van 2015.
verhouding overheidsactoren x rechtspositie van de partijen x rationaliseren van strafprocedure;
vandaag traag en log, zoals regeling rechtspleging, zuiveringen, … die leiden tot vertraging van
dossiers, rechtsmiddelen doorheen de procedure en vooronderzoek en fase ten gronde, …
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -8-
,DOEL — snellere doorlooptijd faciliteren en bepaalde zaken wettelijke reglementen
CONCLUSIE ONDERZOEK — nood aan basisfilosofie : (1) wie belasten met leiding onderzoek : pdk
vs OR OF eengemaakt vooronderzoek. (2) welke rechten toekennen aan partijen : rechten beperken of
uitbreiden (ratio : groot verschil in OO en GO).
4 scenario’s
1) Twee types vooronderzoeken – beperkte participatierechten partijen
2) Eengemaakt vooronderzoek olv OM – beperkte participatierechten partijen
3) Twee types vooronderzoeken – uitgebreide participatierechten partijen
4) Eengemaakt vooronderzoek olv OM – uitgebreide participatierechten partijen
KNOOP 1 : LEIDING VOORONDERZOEK
HUIDIGE SITUATIE
TWEE TYPES VOORONDERZOEK — opsporingsonderzoek door PdK en gerechtelijk onderzoek
door OR.
DUBBELE OPDRACHT OR — (1) leiding GO : onderzoeken en bewijsmateriaal garen, (2) toezicht op
dwangmaatregelen. ⇒ DUS binnen GO heeft de OR dus twee petjes aan, hij leidt onderzoek en vraagt
aan zichzelf om een huiszoeking uit te voeren.
ARGUMENTEN PRO BEHOUD ONDERZOEKSRECHTER
ARGUMENT 1 — hoewel verschillende hervormingen en verschillende voorstellen (ook al niet
aangenomen), zie je dat figuur OR bevestigd is geweest. VB bij Franchimont : gekozen voor behoud
OR.
ARGUMENT 2 — OR is waakhond vooronderzoek, hij is geen echte procespartij, niet de vervolgende
instantie, hij heeft geen belang bij afwikkelen procedure en is dus neutraler. ⇒ DUS risico op
eenzijdig gevoerd onderzoek wordt ingeperkt.
neutraal en onpartijdig — OR kan verschillende onderzoekshypotheses verkennen, omdat geen
belang heeft bij afwikkeling. beter onderzoek à charge en à décharge te voeren. dit is ook wettelijk
verankerd.
>> sinds vorig jaar verankerd dat OM ook onderzoek à charge en à décharge voert. dit werd al langer
verwacht door HvC, omdat zij strafonderzoek op “loyale wijze” moesten voeren. dus OOK het OM
moet à charge en à décharge voeren.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -9-
, tegenargument “onafhankelijkheid en onpartijdigheid” — argument van neutraal en onpartijdig;
maar dit wordt ook van OM verwacht. GwH heeft bepaald dat OM de hoeder is van belang van de
maatschappij, dus niet alleen à charge. OM is onafhankelijk is de individuele opvolging en vervolging.
● MAAR MINI-INSTRUCTIE X EVOCATIERECHT — evocatierecht wordt weinig gebruikt,
dus dit is indicatie dat het OM wel voldoende onpartijdig en neutraal is.
ARGUMENT 3 — OR beter in staat om complexe dossiers te behandelen; OM vindt dit oké, omdat zij
zo complexe dossiers kunnen doorschuiven naar een rechter.
ARGUMENT 4 — OR staat garant voor kwaliteit; zowel à charge en à décharge.
ARGUMENT 5 — GO behouden, omdat er meer procedurele waarborgen zijn voor partijen;
inzagerecht, bijkomende onderzoekshandelingen, gezuiverd van nietigheden, regeling der
rechtspleging.
maar kritisch — moet dit eigen zijn aan GO? moet je niet gewoon partijen in OO ook deze rechten
geven? is dit eigen dat onderzoek door een rechter wordt geleid.
ARGUMENT 6 — wat met de klacht BP’stelling als de OR wegvalt; welke mogelijkheid geven we aan
SA als het OM beslist om niet te vervolgen. >> dus argument om slachtoffer te beschermen en
opvangnet wanneer sepot door om en mogelijkheid voor instellen strafvordering door slachtoffer.
maar — veel landen hebben dit niet, dit is niet verplicht door EHRM. >> in welke mate moeten we aan
SA de macht geven om strafvordering in te stellen? minder rechten aan SA maakt je in politiek niet populair.
wetsvoorstel— compromis; mogelijkheid tot beroep als er overgegaan wordt tot niet-vervolging.
ARGUMENT 7 — het beleid van het OM wordt bepaalde door de uitvoerende macht, nl richtlijnen
van strafrechtelijk beleid die door MvJ worden uitgestippeld. bij OR is dit niet zo!
ARGUMENTEN TEGEN BEHOUD ONDERZOEKSRECHTER
ARGUMENT 1 — alle wijzigingen die gedaan zijn aan Sv. hebben wel steeds de macht van de OR
ingeperkt; cfr. de mini-instructie is hier een voorbeeld van. de OR gaat louter machtigen tot
dwangmaatregel en leiding onderzoek wordt behouden door PdK.
ARGUMENT 2 — grondwet, EHRM, … verplicht niet het behoud van de OR, het enige wat belangrijk
is dat een rechter beslist over een dwangmaatregel. niets stelt dat een rechter de leiding van het
onderzoek moet hebben.
ARGUMENT 3 — praktijk toont aan dat OR nu al ageert als rechter van het onderzoek : nl
gespecialiseerd in vooronderzoek, dwangmaatregelen machtigt, maar niet leiding heeft over
vooronderzoek.
Verdiepende Strafvordering 2025-2026 -10-
