Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
SAMENVATTING
Inleiding tot het Economisch Recht
Prof. Veerle Colaert • 1e Bachelor HIR
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
,Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
DEEL 1 — ALGEMENE RECHTSLEER
1. Het begrip recht
Definitie: Recht = de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk
gedrag in de samenleving.
Kenmerken van een rechtsregel:
• Bevat normen (wat mag, moet, verboden is)
• Regelt uitwendig gedrag
• Is een maatschappelijk fenomeen
• Uitgevaardigd door een bevoegd orgaan
• Handhaving via sancties
• Recht ≠ rechtvaardig (onderscheid met moraal, religie, etiquette)
2. Objectief vs. subjectief recht
Begrip Definitie
Objectief recht ("the law") Geheel van regels dat uiterlijke gedraging van mensen regelt en
afgedwongen wordt door de overheid
Subjectief recht ("my right") Door objectief recht beschermde aanspraken op andermans
gedrag
Voorbeeld: Art. 3.50 BW (eigendomsregel) = objectief recht. Mijn eigendomsrecht op mijn
fiets = subjectief recht.
3. Begrippen in het objectief recht
Positief recht = het geldende recht (≠ historisch, toekomstig of wenselijk recht)
Gemeen recht vs. bijzonder recht
• Bijzondere regel heeft voorrang op de algemene regel (lex specialis derogat generali)
Formeel recht vs. materieel recht
• Formeel recht = regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg worden afgedwongen
(procedure)
• Materieel recht = de eigenlijke gedragsvoorschriften (inhoudelijke regels)
4. Aanvullend recht – Dwingend recht – Openbare orde
Aanvullend recht Gewoon dwingend Dwingend recht van openbare
recht orde
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
,Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
Doel Lacunes aanvullen Bescherming private Bescherming algemeen belang
belangen
Afstand Altijd Ja, na verwerving Nooit
mogelijk? recht
Sanctie Geen (altijd Relatieve nietigheid Absolute nietigheid (elke
afwijkbaar) (enkel beschermde belanghebbende + rechter
partij) ambtshalve)
Gewoon dwingend recht beschermt:
• Personen die onvoldoende matuur zijn (minderjarigen, geesteszieken)
• Economisch zwakkeren (huurders, consumenten, werknemers)
• Gewone burger tegen onbedachtzaamheid
Openbare orde beschermt de grondslagen van de maatschappij: politiek, economisch,
moreel.
5. Indelingen van het recht
Privaatrecht
• Burgerlijk recht: personen- en familierecht, familiaal vermogensrecht, zakenrecht,
verbintenissenrecht
• Ondernemingsrecht (afwijkend privaatrecht voor ondernemingen)
• Vennootschapsrecht
Publiekrecht
• Grondwettelijk recht, administratief recht, fiscaal recht, strafrecht, strafprocesrecht
Gemengd
• Economisch recht, mededingingsrecht, marktpraktijken
6. De rechtsstaat
• Ook de Staat is aan het recht onderworpen
• Fundamentele rechten en vrijheden vastgelegd in de Grondwet
• Democratie: deelname van het volk aan machtsuitoefening
Scheiding der machten (trias politica):
• Wetgevende macht (art. 36 GW)
• Uitvoerende macht (art. 37 GW)
• Rechterlijke macht (art. 40 GW)
7. Bronnen van het recht
Bindende bronnen:
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
, Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
• De wet (materieel = algemene rechtsregel; formeel = beslissing wetgevende macht)
• Gewoonterecht
• Algemene rechtsbeginselen (ARB)
Gezaghebbende bronnen (niet bindend):
• Rechtspraak
• Rechtsleer
Hiërarchie der rechtsbronnen (hoog → laag):
Nivea Bron
u
1 Internationaal recht
2 Supranationaal recht (EU)
3 Grondwet
4 Formele wetten (federaal / deelstaten)
5 KB, regeringsbesluiten, MB (federaal / deelstaten)
6 Gewoonte / ARB
7 Rechtspraak / Rechtsleer
8. Totstandkoming van wetgeving
Federale wetgeving
Samenstelling federaal parlement:
• Kamer: 150 rechtstreeks verkozen leden
• Senaat: 50 deelstaatsenatoren (occasioneel orgaan)
Systeem Samenstelling Toepassingsgebied
Monocameraal (art. 74 Kamer + Koning De meeste wetgeving (BW,
GW) ondernemingsrecht, ...)
Zuiver bicameraal (art. Kamer + Senaat + Koning Herziening GW, bijzondere
77 GW) meerderheidswetten
Optioneel bicameraal Kamer (+ evt. Senaat) + Institutionele wetgeving,
(art. 78 GW) Koning internationaal/supranationaal
Uitvoerende macht: KB en MB — kan materieel wet zijn (algemene maatregel) of
individueel beschikkend besluit (≠ materieel wet)
Deelstatelijke wetgeving
• Gemeenschappen (taal, cultuur, onderwijs) → decreet
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
SAMENVATTING
Inleiding tot het Economisch Recht
Prof. Veerle Colaert • 1e Bachelor HIR
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
,Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
DEEL 1 — ALGEMENE RECHTSLEER
1. Het begrip recht
Definitie: Recht = de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk
gedrag in de samenleving.
Kenmerken van een rechtsregel:
• Bevat normen (wat mag, moet, verboden is)
• Regelt uitwendig gedrag
• Is een maatschappelijk fenomeen
• Uitgevaardigd door een bevoegd orgaan
• Handhaving via sancties
• Recht ≠ rechtvaardig (onderscheid met moraal, religie, etiquette)
2. Objectief vs. subjectief recht
Begrip Definitie
Objectief recht ("the law") Geheel van regels dat uiterlijke gedraging van mensen regelt en
afgedwongen wordt door de overheid
Subjectief recht ("my right") Door objectief recht beschermde aanspraken op andermans
gedrag
Voorbeeld: Art. 3.50 BW (eigendomsregel) = objectief recht. Mijn eigendomsrecht op mijn
fiets = subjectief recht.
3. Begrippen in het objectief recht
Positief recht = het geldende recht (≠ historisch, toekomstig of wenselijk recht)
Gemeen recht vs. bijzonder recht
• Bijzondere regel heeft voorrang op de algemene regel (lex specialis derogat generali)
Formeel recht vs. materieel recht
• Formeel recht = regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg worden afgedwongen
(procedure)
• Materieel recht = de eigenlijke gedragsvoorschriften (inhoudelijke regels)
4. Aanvullend recht – Dwingend recht – Openbare orde
Aanvullend recht Gewoon dwingend Dwingend recht van openbare
recht orde
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
,Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
Doel Lacunes aanvullen Bescherming private Bescherming algemeen belang
belangen
Afstand Altijd Ja, na verwerving Nooit
mogelijk? recht
Sanctie Geen (altijd Relatieve nietigheid Absolute nietigheid (elke
afwijkbaar) (enkel beschermde belanghebbende + rechter
partij) ambtshalve)
Gewoon dwingend recht beschermt:
• Personen die onvoldoende matuur zijn (minderjarigen, geesteszieken)
• Economisch zwakkeren (huurders, consumenten, werknemers)
• Gewone burger tegen onbedachtzaamheid
Openbare orde beschermt de grondslagen van de maatschappij: politiek, economisch,
moreel.
5. Indelingen van het recht
Privaatrecht
• Burgerlijk recht: personen- en familierecht, familiaal vermogensrecht, zakenrecht,
verbintenissenrecht
• Ondernemingsrecht (afwijkend privaatrecht voor ondernemingen)
• Vennootschapsrecht
Publiekrecht
• Grondwettelijk recht, administratief recht, fiscaal recht, strafrecht, strafprocesrecht
Gemengd
• Economisch recht, mededingingsrecht, marktpraktijken
6. De rechtsstaat
• Ook de Staat is aan het recht onderworpen
• Fundamentele rechten en vrijheden vastgelegd in de Grondwet
• Democratie: deelname van het volk aan machtsuitoefening
Scheiding der machten (trias politica):
• Wetgevende macht (art. 36 GW)
• Uitvoerende macht (art. 37 GW)
• Rechterlijke macht (art. 40 GW)
7. Bronnen van het recht
Bindende bronnen:
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
, Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht | Prof. Veerle Colaert | 1e Bachelor HIR
• De wet (materieel = algemene rechtsregel; formeel = beslissing wetgevende macht)
• Gewoonterecht
• Algemene rechtsbeginselen (ARB)
Gezaghebbende bronnen (niet bindend):
• Rechtspraak
• Rechtsleer
Hiërarchie der rechtsbronnen (hoog → laag):
Nivea Bron
u
1 Internationaal recht
2 Supranationaal recht (EU)
3 Grondwet
4 Formele wetten (federaal / deelstaten)
5 KB, regeringsbesluiten, MB (federaal / deelstaten)
6 Gewoonte / ARB
7 Rechtspraak / Rechtsleer
8. Totstandkoming van wetgeving
Federale wetgeving
Samenstelling federaal parlement:
• Kamer: 150 rechtstreeks verkozen leden
• Senaat: 50 deelstaatsenatoren (occasioneel orgaan)
Systeem Samenstelling Toepassingsgebied
Monocameraal (art. 74 Kamer + Koning De meeste wetgeving (BW,
GW) ondernemingsrecht, ...)
Zuiver bicameraal (art. Kamer + Senaat + Koning Herziening GW, bijzondere
77 GW) meerderheidswetten
Optioneel bicameraal Kamer (+ evt. Senaat) + Institutionele wetgeving,
(art. 78 GW) Koning internationaal/supranationaal
Uitvoerende macht: KB en MB — kan materieel wet zijn (algemene maatregel) of
individueel beschikkend besluit (≠ materieel wet)
Deelstatelijke wetgeving
• Gemeenschappen (taal, cultuur, onderwijs) → decreet
Samenvatting Inleiding tot het Economisch Recht
