COST ACCOUNTING
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Kenmerken van management accounting
• Publiek
- Intern publiek, op alle niveaus vd organisatie
- <-> financial accounting heeft externe doelgroepen als publiek
Laagste niveau Middle management Hoogste niveau
• Fysische en operationele informatie • Geaggregeerde informatie • Accountinginformatie
• Frequent • Minder frequent • Minder frequent
• Doel: verbeteren en controleren • Doel: nemen • Doel: nemen van
van operationele processen informatiebeslissingen strategische beslissingen
• Doel
- Impact van de beslissingen genomen door werknemers en managers te communiceren naar
de interne leden van de organisatie.
- Feedback, controle, aanbevelingen
• Beperkingen
- Geen vorm- of wettelijke voorschriften -> mogelijkheid om geen management accounting
systeem op te zetten
• Type informatie
- Betrekking op heden, verleden en toekomst
• Soort informatie
- Subjectief en beoordelend
• Draagwijdte
- Gedesaggregeerd, zin voor detail
• TIP: kunnen vergelijken met de kenmerken van Financial accouting (!)
Four-stage model of cost system design (Foto toevoegen slide 11)
→ Stages: 4 mogelijke toestanden waarin een informatiesysteem zich kan bevinden.
→ Stage waarin bedrijf zich bevindt heeft invloed op potentieel vh bedrijf en op rol en functie van MA
1. Stage 1: Onvoldoende voor financiële rapportering
2. Stage 2: Systeem geschikt voor financiële rapportering
- Ontoereikend voor ondersteunen operationele controle en strategische beslissingen
o Werkelijke kosten komen niet aan het licht
o Geen regelmatige operationele informatie
3. Stage 3: Afzonderlijke systemen
4. Stage 4: Geïntegreerde systemen
- Enterprise resource planning
1
,HOOFDSTUK 2: KOSTENBEGRIPPEN EN KOSTPRIJSCOMPONENTEN
VOORRAADWAARDERINGSMETHODEN -> zie voorbeelden slidesboek p22
Kost gaat altijd over wat er verbruikt is! We berekenen dus de kost van de verbruikte eenheden en de
waarde van de voorraad gaat dus over de huidige, niet-verbruikte voorraad.
BV = beginvoorraad
EV = eindvoorraad
KVG = kosten verbruikte goederen
Periodiek = we berekenen na afloop van de volledige periode
Permanent = we berekenen op elk moment de waarde van de voorraad
1. FIFO
o Periodiek:
KVG =
EV =
o Permanent:
KVG =
EV =
2. LIFO
o Periodiek:
KVG =
EV =
o Permanent:
KVG =
EV =
3. GG
o Periodiek:
𝑠𝑜𝑚 𝑎𝑎𝑛𝑘𝑜𝑝𝑒𝑛 (#𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 × 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠) 𝑣𝑎𝑛 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑟𝑖𝑜𝑑𝑒
𝐾𝑉𝐺 = × 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑣𝑒𝑟𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
𝑠𝑜𝑚 𝑎𝑎𝑛𝑘𝑜𝑝𝑒𝑛 (#𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 × 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠) 𝑣𝑎𝑛 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑟𝑖𝑜𝑑𝑒
𝐸𝑉 = × 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 𝐸𝑉
𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
o Permanent:
Nieuwe GG prijs bij elk verbruik en aankoop berekenen.
2
,ARBEIDSKOSTEN
• Totale arbeidskost = RSZ werkgever + brutoloon + andere arbeidskosten
• Netto loon = brutoloon – RSZ werknemer – voorheffing belasting
• Andere arbeidskosten = vb: extralegale voordelen
AFSCHRIJVINGEN
• Lineair:
Investering/levensduur = afschrijving per jaar
• Degressief:
= versneld afschrijven
= lineaire afschrijving x 2 in eerste jaar, maar eerste jaar max 40% van investering
Na eerste jaar: 40% van de restwaarde
Restwaarde = investering – reeds geboekt afschrijvingen
Als het bedrag van het degressieve stelsel kleiner wordt dan dat van het lineaire stelsel, moet je
overschakelen naar het lineaire stelsel! (tenzij je het laatste jaar gewoon nog het resterende
bedrag moet afschrijven om de restwaarde op nul te zetten. Dit kan natuurlijk wel kleiner zijn dan
het lineaire bedrag)
RELATIE OUTPUT
OMZET (p) (per eenheid)
- VARIABELE KOST (v)
= CONTRIBUTIE (c)
- VASTE KOST
= WINST (EBIT)
𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑖𝑏𝑢𝑡𝑖𝑒𝑚𝑎𝑟𝑔𝑒 = 𝑜𝑚𝑧𝑒𝑡 − 𝑣𝑎𝑟𝑖𝑎𝑏𝑒𝑙𝑒 𝑘𝑜𝑠𝑡
➔ Dient om vaste kosten te dekken en dus moet c > vaste kost om winst te maken
GRAAD OPERATIONELE HEFBOOM (GOH)
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑑𝑒 𝑤𝑖𝑛𝑠𝑡 (𝐸𝐵𝐼𝑇)
=
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑑𝑒 𝑜𝑚𝑧𝑒𝑡
𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑖𝑏𝑢𝑡𝑖𝑒
= → 𝑠𝑜𝑚𝑠 𝑘𝑙𝑜𝑝𝑡 𝑑𝑖𝑡 𝑜𝑜𝑘 𝑚𝑎𝑎𝑟 𝑔𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘 𝑙𝑖𝑒𝑣𝑒𝑟 𝑑𝑒 𝑒𝑒𝑟𝑠𝑡𝑒 𝑓𝑜𝑟𝑚𝑢𝑙𝑒
𝑤𝑖𝑛𝑠𝑡(𝐸𝐵𝐼𝑇)
PROCENTUELE VERANDERING
𝑜𝑢𝑑 × (1 + 𝑥) = 𝑛𝑖𝑒𝑢𝑤 => 𝑥 = ⋯ %
𝑛𝑖𝑒𝑢𝑤 − 𝑜𝑢𝑑
=> × 100 = ⋯ %
𝑜𝑢𝑑
3
, BUSINESS UNIT RAPPORT: STRUCTUUR (P&L = profit & loss -> resultatenrekening)
Net sales = verkoopprijs, omzet, verkopen na aftrek kortingen
- Cost of goods sold/Cost of sales = aankoopprijs van dat wat je verkoopt, de productkosten,
(productkosten) kost van verkochte goederen, van de verkopen
Cost of goods sold: voor een productiebedrijf of retailer
Cost of sales: voor een dienstenbedrijf
= Gross profit/Gross margin = bruto marge = Net sales – cost of goods sold/sales
= verkoopprijs - aankoopprijs
- Periodekosten = verschil tussen gross profit en operating profit
-> bezoldigingen Ze beïnvloeden de gross profit NIET, maar de operating profit
-> afschrijvingen wel
-> gebouwen Vb: personeelskosten, afschrijvingskosten
-> … -> enkel de lonen die niet direct met het product verbonden
zijn!
= Operating profit (EBIT)
- Interest
= EBT
- Taxes
= Net profits
→ productkosten zijn enkel alle aankoopkosten gemaakt bij het produceren van het product dat je
verkoopt -> productiekosten (ook de loonkosten die direct te maken hebben met de productie!)
→ Alle andere kosten zijn periodekosten (Niet-productiekosten)
RESULTATENREKENING (RR)
KOSTEN OPBRENGSTEN
INKOPEN OMZET
+ aankopen grondstoffen
+ aankoopkosten grondstoffen
VOORRAADWIJZIGING GRONDSTOFFEN VOORRAADWIJZIGING GEREED PRODUCT
+ beginvoorraad + waarde eindvoorraad
- eindvoorraad
(! Niet aankopen! Deze staan apart bij inkopen op de RR)
DIENSTEN EN DIVERSE GOEDEREN
+ indirecte productiekosten
+ administratiekosten
+ verkoopskosten
BEZOLDIGINGEN
+ directe lonen
+ sociale lasten op directe lonen
BEDRIJFSRESULTAAT = OPBRENGSTEN – KOSTEN
Of extracomptabel bedrijfsresultaat = omzet – productiekosten omzet – administratie en verkoopskosten
→ ! voorraadwijziging van grondstoffen is een kost want deze verbruiken we! Als we grondstoffen bijkopen
zetten we dit bij inkopen. Maar: als we meer produceren dan verkopen, dan wijzigt onze voorraad gereed
product in de positieve zin: er kopt voorraad bij en dit schrijven we dus onder opbrengsten in de RR.
4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Kenmerken van management accounting
• Publiek
- Intern publiek, op alle niveaus vd organisatie
- <-> financial accounting heeft externe doelgroepen als publiek
Laagste niveau Middle management Hoogste niveau
• Fysische en operationele informatie • Geaggregeerde informatie • Accountinginformatie
• Frequent • Minder frequent • Minder frequent
• Doel: verbeteren en controleren • Doel: nemen • Doel: nemen van
van operationele processen informatiebeslissingen strategische beslissingen
• Doel
- Impact van de beslissingen genomen door werknemers en managers te communiceren naar
de interne leden van de organisatie.
- Feedback, controle, aanbevelingen
• Beperkingen
- Geen vorm- of wettelijke voorschriften -> mogelijkheid om geen management accounting
systeem op te zetten
• Type informatie
- Betrekking op heden, verleden en toekomst
• Soort informatie
- Subjectief en beoordelend
• Draagwijdte
- Gedesaggregeerd, zin voor detail
• TIP: kunnen vergelijken met de kenmerken van Financial accouting (!)
Four-stage model of cost system design (Foto toevoegen slide 11)
→ Stages: 4 mogelijke toestanden waarin een informatiesysteem zich kan bevinden.
→ Stage waarin bedrijf zich bevindt heeft invloed op potentieel vh bedrijf en op rol en functie van MA
1. Stage 1: Onvoldoende voor financiële rapportering
2. Stage 2: Systeem geschikt voor financiële rapportering
- Ontoereikend voor ondersteunen operationele controle en strategische beslissingen
o Werkelijke kosten komen niet aan het licht
o Geen regelmatige operationele informatie
3. Stage 3: Afzonderlijke systemen
4. Stage 4: Geïntegreerde systemen
- Enterprise resource planning
1
,HOOFDSTUK 2: KOSTENBEGRIPPEN EN KOSTPRIJSCOMPONENTEN
VOORRAADWAARDERINGSMETHODEN -> zie voorbeelden slidesboek p22
Kost gaat altijd over wat er verbruikt is! We berekenen dus de kost van de verbruikte eenheden en de
waarde van de voorraad gaat dus over de huidige, niet-verbruikte voorraad.
BV = beginvoorraad
EV = eindvoorraad
KVG = kosten verbruikte goederen
Periodiek = we berekenen na afloop van de volledige periode
Permanent = we berekenen op elk moment de waarde van de voorraad
1. FIFO
o Periodiek:
KVG =
EV =
o Permanent:
KVG =
EV =
2. LIFO
o Periodiek:
KVG =
EV =
o Permanent:
KVG =
EV =
3. GG
o Periodiek:
𝑠𝑜𝑚 𝑎𝑎𝑛𝑘𝑜𝑝𝑒𝑛 (#𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 × 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠) 𝑣𝑎𝑛 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑟𝑖𝑜𝑑𝑒
𝐾𝑉𝐺 = × 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑣𝑒𝑟𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
𝑠𝑜𝑚 𝑎𝑎𝑛𝑘𝑜𝑝𝑒𝑛 (#𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 × 𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠) 𝑣𝑎𝑛 𝑡𝑜𝑡𝑎𝑙𝑒 𝑝𝑒𝑟𝑖𝑜𝑑𝑒
𝐸𝑉 = × 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠 𝐸𝑉
𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑠𝑡𝑢𝑘𝑠
o Permanent:
Nieuwe GG prijs bij elk verbruik en aankoop berekenen.
2
,ARBEIDSKOSTEN
• Totale arbeidskost = RSZ werkgever + brutoloon + andere arbeidskosten
• Netto loon = brutoloon – RSZ werknemer – voorheffing belasting
• Andere arbeidskosten = vb: extralegale voordelen
AFSCHRIJVINGEN
• Lineair:
Investering/levensduur = afschrijving per jaar
• Degressief:
= versneld afschrijven
= lineaire afschrijving x 2 in eerste jaar, maar eerste jaar max 40% van investering
Na eerste jaar: 40% van de restwaarde
Restwaarde = investering – reeds geboekt afschrijvingen
Als het bedrag van het degressieve stelsel kleiner wordt dan dat van het lineaire stelsel, moet je
overschakelen naar het lineaire stelsel! (tenzij je het laatste jaar gewoon nog het resterende
bedrag moet afschrijven om de restwaarde op nul te zetten. Dit kan natuurlijk wel kleiner zijn dan
het lineaire bedrag)
RELATIE OUTPUT
OMZET (p) (per eenheid)
- VARIABELE KOST (v)
= CONTRIBUTIE (c)
- VASTE KOST
= WINST (EBIT)
𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑖𝑏𝑢𝑡𝑖𝑒𝑚𝑎𝑟𝑔𝑒 = 𝑜𝑚𝑧𝑒𝑡 − 𝑣𝑎𝑟𝑖𝑎𝑏𝑒𝑙𝑒 𝑘𝑜𝑠𝑡
➔ Dient om vaste kosten te dekken en dus moet c > vaste kost om winst te maken
GRAAD OPERATIONELE HEFBOOM (GOH)
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑑𝑒 𝑤𝑖𝑛𝑠𝑡 (𝐸𝐵𝐼𝑇)
=
𝑝𝑟𝑜𝑐𝑒𝑛𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑖𝑛 𝑑𝑒 𝑜𝑚𝑧𝑒𝑡
𝑐𝑜𝑛𝑡𝑟𝑖𝑏𝑢𝑡𝑖𝑒
= → 𝑠𝑜𝑚𝑠 𝑘𝑙𝑜𝑝𝑡 𝑑𝑖𝑡 𝑜𝑜𝑘 𝑚𝑎𝑎𝑟 𝑔𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘 𝑙𝑖𝑒𝑣𝑒𝑟 𝑑𝑒 𝑒𝑒𝑟𝑠𝑡𝑒 𝑓𝑜𝑟𝑚𝑢𝑙𝑒
𝑤𝑖𝑛𝑠𝑡(𝐸𝐵𝐼𝑇)
PROCENTUELE VERANDERING
𝑜𝑢𝑑 × (1 + 𝑥) = 𝑛𝑖𝑒𝑢𝑤 => 𝑥 = ⋯ %
𝑛𝑖𝑒𝑢𝑤 − 𝑜𝑢𝑑
=> × 100 = ⋯ %
𝑜𝑢𝑑
3
, BUSINESS UNIT RAPPORT: STRUCTUUR (P&L = profit & loss -> resultatenrekening)
Net sales = verkoopprijs, omzet, verkopen na aftrek kortingen
- Cost of goods sold/Cost of sales = aankoopprijs van dat wat je verkoopt, de productkosten,
(productkosten) kost van verkochte goederen, van de verkopen
Cost of goods sold: voor een productiebedrijf of retailer
Cost of sales: voor een dienstenbedrijf
= Gross profit/Gross margin = bruto marge = Net sales – cost of goods sold/sales
= verkoopprijs - aankoopprijs
- Periodekosten = verschil tussen gross profit en operating profit
-> bezoldigingen Ze beïnvloeden de gross profit NIET, maar de operating profit
-> afschrijvingen wel
-> gebouwen Vb: personeelskosten, afschrijvingskosten
-> … -> enkel de lonen die niet direct met het product verbonden
zijn!
= Operating profit (EBIT)
- Interest
= EBT
- Taxes
= Net profits
→ productkosten zijn enkel alle aankoopkosten gemaakt bij het produceren van het product dat je
verkoopt -> productiekosten (ook de loonkosten die direct te maken hebben met de productie!)
→ Alle andere kosten zijn periodekosten (Niet-productiekosten)
RESULTATENREKENING (RR)
KOSTEN OPBRENGSTEN
INKOPEN OMZET
+ aankopen grondstoffen
+ aankoopkosten grondstoffen
VOORRAADWIJZIGING GRONDSTOFFEN VOORRAADWIJZIGING GEREED PRODUCT
+ beginvoorraad + waarde eindvoorraad
- eindvoorraad
(! Niet aankopen! Deze staan apart bij inkopen op de RR)
DIENSTEN EN DIVERSE GOEDEREN
+ indirecte productiekosten
+ administratiekosten
+ verkoopskosten
BEZOLDIGINGEN
+ directe lonen
+ sociale lasten op directe lonen
BEDRIJFSRESULTAAT = OPBRENGSTEN – KOSTEN
Of extracomptabel bedrijfsresultaat = omzet – productiekosten omzet – administratie en verkoopskosten
→ ! voorraadwijziging van grondstoffen is een kost want deze verbruiken we! Als we grondstoffen bijkopen
zetten we dit bij inkopen. Maar: als we meer produceren dan verkopen, dan wijzigt onze voorraad gereed
product in de positieve zin: er kopt voorraad bij en dit schrijven we dus onder opbrengsten in de RR.
4
