BIOLOGISCHE VRAAGSTUKKEN
INLEIDING
Woede heeft een nut: terrein afbakenen, op strepen staan,… maar kan buitensporig worden.
Oorzaak is multifactorieel:
- SES: armoede, hostiele omgeving, agressie in kindertijd,…
- Cultureel: culturen waarin men agressie anders uit of vroeger was slaan schering en inslag
bij de opvoeding, nu zien we dat als agressief
- Psychologisch:
o trauma, misbruik, verwaarlozing,…
o Persoonlijkheid: anti-sociaal, borderline, emotieregulatie/sensitiviteit, cogn.
Functioneren
- Medisch: alcohol en drugs, hersenschade
- Erfelijk: tweelingen, serotoninetransport, MAO-A
Oorzaken: context (sociaal), biologie, psychologie (vaardigheden om met
agressie om te gaan)
→ Die 3 aparte vakken horen samen drm raakpunten (zie afbeelding)
DUS alles hangt samen (bepalen en beïnvloeden elkaar)
Sociaal agogisch werk = Wetenschap over de oorzaken en gevolgen van menselijk gedrag
➔ Doel: veranderings-processen
➔ Complexe interactie tussen biologie, psychologie en sociale is daarvoor nodig =
biopsychosociaal-model
HF 1. GESCHIEDENIS VAN DE BIOCRIMINOLOGIE
Biocriminologie = bestudeert de relatie tussen enerzijds biologie en anderzijds genetica en
crimineel / antisociaal / gewelddadig gedrag
➔ Sub-discipline van de criminologie
Criminologie = gedragswetenschap met crimineel gedrag en de maatschappelijke reactie erop
als studie-object (gedrag dat dus strafbaar is volgens de wet)
Antisociaal gedrag = overkoepelende term voor alle gedrag gesteld door alle leeftijden dat
tegen de geldende sociale normen ingaat. → zal dus anders zijn in de ene sociale context dan de
andere
Criminaliteit = overtreden van de wet, die verschillend zijn over tijd en plaats.
1
,Delinquentie = idem criminaliteit, maar dan bij jongeren.
Delict = strafbaar feit (volgens de wet)
Internaliserend = naar binnen gericht, heb je zelf last van (bv. slaan)
Externaliserend = naar buiten gericht gedrag, waar anderen last van hebben (bv. angst)
- Externaliserend gedrag is bijna synoniem voor antisociaal gedrag
o Regelovertredend gedrag = gedrag waarbij regels (dus niet enkel wetten) worden
overschreden.
o Hyperactief gedrag = gedrag door bv. spanning
o Agressief gedrag = gedrag bedoeld om andere schade toe te brengen (roddelen,
moord,…). Kan fysiek, verbaal of relationeel zijn.
o Geweld = ernstige vorm van agressie met de bedoeling om iemand ernstige schade
of verwondingen toe te brengen
19E EEUW
Prichard, 1853 → arts in psychiatrische instelling met criminele personen
“Er is een vorm van geestelijke ontregeling waarbij de intellectuele vermogens [onaangetast
zijn], terwijl de stoornis zich voornamelijk of alleen manifesteert in de staat van gevoelens,
humeur of gewoonten. De morele principes van de geest zijn verdorven of pervers, het vermogen
tot zelfbestuur is verloren gegaan of sterk aangetast, en het individu is niet in staat om zich
fatsoenlijk en gepast te gedragen in de zaken van het leven.”
➔ Antisociaal gedrag: enkel van toepassing op criminelen met ernstige psychische
stoornissen
➔ Gewetenloos, impulsief en recidiverend, kunnen geen onderscheid maken tussen
goed en slecht
➔ Morele wordt benadrukt (morele ongezondheid = ze hebben geen moreel besef)
➔ Mentale aandoening in plaats van puur moreel of juridisch DUS enkel sanctioneren
o Moral insanity = om schokkende misdaden te verklaren die gepleegd werden
door schijnbaar gewetenloze, vaak impulsieve en veelal recidiverende
(hervallende) daders.
▪ Intellectueel OK, maar kunnen geen onderscheid maken tussen goed en
slecht.
o Moral savaregy = terugkeer naar primitiever menstype, de recentst verworven
beschavingsstadia zijn niet bereikt
Francis Gall – frenologie
- Bepaalde delen associëren met vaardigheden (‘wiskundeknobbel’)
- KLOPT NIET → maar wel begin van een wetenschap (alles in kaart gebracht & menselijkere
kijk op criminaliteit)
2
,Lombroso – criminele antropologie
- Geboren misdadiger
- Avatisme = terugkeer naar meer primitieve vorm van leven
- Keek naar het uiterlijk + rehabilitatie
o Hij was racistisch en seksistisch
Francis Galton – evolutionaire theorie
- Sociaal darwinisme = misdadigers uitroeien → ze mogen zich niet voortplanten
- Eugenetica = misdadigers minderwaardig behandelen → niet voortplanten en ze willen
ervan af
20STE EEUW
Sheldon
- Lichaamstypen – constitutionele theorie
- Gedegeneerde lichamen worden geassocieerd met criminaliteit. Terugkeer naar gezonde,
eenvoudige levensstijl met veel lichamelijk werk zou leiden tot zuivere genenpool en minder
criminaliteit.
o Endomorf = rond en zacht
o Mesomorf = gespierd en compact → criminaliteit
o Ectomorf = tenger en dun
- Nonsense, en toch… Paspoort vragen op basis van uiterlijk. Of filmpje.
- Adhv lichaamsbouw bepalen of iem gedragingen minder of meer zou stellen
Sutherland: Biocriminologie → zorgde enkel vr schade dus werd geschrapt als wetenschappen
Daarna kwam het toch weer terug:
- Humanere kijk op criminelen
- De hervormingen van het strafrecht en
- De verklaring van crimineel gedrag op basis van wetenschappelijk onderzoek
HEDENDAAGSE BIOCRIMINOLOGIE
- Verworven biologisch letsel
o Beschadiging aan hersenen leidt tot ontwikkelen crimineel gedrag
- Cognitieve tekorten → intellectueel minder ontwikkeld
o Relatie crimineel gedrag en mogelijkheid tot leren door straf en beloning, aandacht
richten en moreel redeneren
- Neurobiologische factoren
o Emotieregulatie in de hersenen (frontale cortex en amygdala)
- Evolutionaire theorieën
o Meest controversieel
- Genetische verklaringen
o Tweeling- en adoptiestudies, gen-omgevinginteractie
3
, Nu: kijken ze nooit vanuit 1 bril
❖ Interactie tussen genen, hersenontwikkeling en sociale en omgevingsfactoren
❖ Compatibel met sociologische benaderingen
❖ Interdisciplinair onderzoek
❖ Vooral psychologen en artsen
o Interventie toespitsen op neurobiologische en –psychologische maten
o Middelengebruik en hersenaantasting – mogelijkheden (hebben een effect op de
gedragingen)
o Wearables = monitor (bv. hartslagmeter) die feedback geven zodat ze er met een
andere manier mee kunnen omgaan
SOCIAL NEUROSCIENCE
- Onderzoekt biologische mechanismen in relatie tot sociale processen: hersenprocessen
achter menselijk sociaal gedrag en verwerken van sociale informatie
- Morele emoties, normovertreding, straf en strafdreiging
o Morele emoties: schaamte en schuldgevoel over begane overtredingen oproepen ter
preventie van recidieve
- Ontwikkeling van het ‘sociale brein’
- Ervaring van sociale uitsluiting en slachtofferschap
o Sociale besluitvorming en gedrag tijdens opgroeien ondersteunen neurobiologische
processen die beschermen tegen ontwikkeling van crimineel gedrag
o Sociale buitensluiting => hernieuwde aansluiting, agressie of antisociaal gedrag
SAMENVATTING ARTIKEL
TECHNIEKEN OM HERSENPROCESSEN TE BESTUDEREN
Hersenprocessen zijn elektrisch → hersenen hebben zuurstof en energie nodig om te
functioneren
Hersenprocessen zijn elektrisch: techniek EEG
- Elektro EncefaloGram (EEG)
- Hersenactiviteit = elektrische activiteit
4
INLEIDING
Woede heeft een nut: terrein afbakenen, op strepen staan,… maar kan buitensporig worden.
Oorzaak is multifactorieel:
- SES: armoede, hostiele omgeving, agressie in kindertijd,…
- Cultureel: culturen waarin men agressie anders uit of vroeger was slaan schering en inslag
bij de opvoeding, nu zien we dat als agressief
- Psychologisch:
o trauma, misbruik, verwaarlozing,…
o Persoonlijkheid: anti-sociaal, borderline, emotieregulatie/sensitiviteit, cogn.
Functioneren
- Medisch: alcohol en drugs, hersenschade
- Erfelijk: tweelingen, serotoninetransport, MAO-A
Oorzaken: context (sociaal), biologie, psychologie (vaardigheden om met
agressie om te gaan)
→ Die 3 aparte vakken horen samen drm raakpunten (zie afbeelding)
DUS alles hangt samen (bepalen en beïnvloeden elkaar)
Sociaal agogisch werk = Wetenschap over de oorzaken en gevolgen van menselijk gedrag
➔ Doel: veranderings-processen
➔ Complexe interactie tussen biologie, psychologie en sociale is daarvoor nodig =
biopsychosociaal-model
HF 1. GESCHIEDENIS VAN DE BIOCRIMINOLOGIE
Biocriminologie = bestudeert de relatie tussen enerzijds biologie en anderzijds genetica en
crimineel / antisociaal / gewelddadig gedrag
➔ Sub-discipline van de criminologie
Criminologie = gedragswetenschap met crimineel gedrag en de maatschappelijke reactie erop
als studie-object (gedrag dat dus strafbaar is volgens de wet)
Antisociaal gedrag = overkoepelende term voor alle gedrag gesteld door alle leeftijden dat
tegen de geldende sociale normen ingaat. → zal dus anders zijn in de ene sociale context dan de
andere
Criminaliteit = overtreden van de wet, die verschillend zijn over tijd en plaats.
1
,Delinquentie = idem criminaliteit, maar dan bij jongeren.
Delict = strafbaar feit (volgens de wet)
Internaliserend = naar binnen gericht, heb je zelf last van (bv. slaan)
Externaliserend = naar buiten gericht gedrag, waar anderen last van hebben (bv. angst)
- Externaliserend gedrag is bijna synoniem voor antisociaal gedrag
o Regelovertredend gedrag = gedrag waarbij regels (dus niet enkel wetten) worden
overschreden.
o Hyperactief gedrag = gedrag door bv. spanning
o Agressief gedrag = gedrag bedoeld om andere schade toe te brengen (roddelen,
moord,…). Kan fysiek, verbaal of relationeel zijn.
o Geweld = ernstige vorm van agressie met de bedoeling om iemand ernstige schade
of verwondingen toe te brengen
19E EEUW
Prichard, 1853 → arts in psychiatrische instelling met criminele personen
“Er is een vorm van geestelijke ontregeling waarbij de intellectuele vermogens [onaangetast
zijn], terwijl de stoornis zich voornamelijk of alleen manifesteert in de staat van gevoelens,
humeur of gewoonten. De morele principes van de geest zijn verdorven of pervers, het vermogen
tot zelfbestuur is verloren gegaan of sterk aangetast, en het individu is niet in staat om zich
fatsoenlijk en gepast te gedragen in de zaken van het leven.”
➔ Antisociaal gedrag: enkel van toepassing op criminelen met ernstige psychische
stoornissen
➔ Gewetenloos, impulsief en recidiverend, kunnen geen onderscheid maken tussen
goed en slecht
➔ Morele wordt benadrukt (morele ongezondheid = ze hebben geen moreel besef)
➔ Mentale aandoening in plaats van puur moreel of juridisch DUS enkel sanctioneren
o Moral insanity = om schokkende misdaden te verklaren die gepleegd werden
door schijnbaar gewetenloze, vaak impulsieve en veelal recidiverende
(hervallende) daders.
▪ Intellectueel OK, maar kunnen geen onderscheid maken tussen goed en
slecht.
o Moral savaregy = terugkeer naar primitiever menstype, de recentst verworven
beschavingsstadia zijn niet bereikt
Francis Gall – frenologie
- Bepaalde delen associëren met vaardigheden (‘wiskundeknobbel’)
- KLOPT NIET → maar wel begin van een wetenschap (alles in kaart gebracht & menselijkere
kijk op criminaliteit)
2
,Lombroso – criminele antropologie
- Geboren misdadiger
- Avatisme = terugkeer naar meer primitieve vorm van leven
- Keek naar het uiterlijk + rehabilitatie
o Hij was racistisch en seksistisch
Francis Galton – evolutionaire theorie
- Sociaal darwinisme = misdadigers uitroeien → ze mogen zich niet voortplanten
- Eugenetica = misdadigers minderwaardig behandelen → niet voortplanten en ze willen
ervan af
20STE EEUW
Sheldon
- Lichaamstypen – constitutionele theorie
- Gedegeneerde lichamen worden geassocieerd met criminaliteit. Terugkeer naar gezonde,
eenvoudige levensstijl met veel lichamelijk werk zou leiden tot zuivere genenpool en minder
criminaliteit.
o Endomorf = rond en zacht
o Mesomorf = gespierd en compact → criminaliteit
o Ectomorf = tenger en dun
- Nonsense, en toch… Paspoort vragen op basis van uiterlijk. Of filmpje.
- Adhv lichaamsbouw bepalen of iem gedragingen minder of meer zou stellen
Sutherland: Biocriminologie → zorgde enkel vr schade dus werd geschrapt als wetenschappen
Daarna kwam het toch weer terug:
- Humanere kijk op criminelen
- De hervormingen van het strafrecht en
- De verklaring van crimineel gedrag op basis van wetenschappelijk onderzoek
HEDENDAAGSE BIOCRIMINOLOGIE
- Verworven biologisch letsel
o Beschadiging aan hersenen leidt tot ontwikkelen crimineel gedrag
- Cognitieve tekorten → intellectueel minder ontwikkeld
o Relatie crimineel gedrag en mogelijkheid tot leren door straf en beloning, aandacht
richten en moreel redeneren
- Neurobiologische factoren
o Emotieregulatie in de hersenen (frontale cortex en amygdala)
- Evolutionaire theorieën
o Meest controversieel
- Genetische verklaringen
o Tweeling- en adoptiestudies, gen-omgevinginteractie
3
, Nu: kijken ze nooit vanuit 1 bril
❖ Interactie tussen genen, hersenontwikkeling en sociale en omgevingsfactoren
❖ Compatibel met sociologische benaderingen
❖ Interdisciplinair onderzoek
❖ Vooral psychologen en artsen
o Interventie toespitsen op neurobiologische en –psychologische maten
o Middelengebruik en hersenaantasting – mogelijkheden (hebben een effect op de
gedragingen)
o Wearables = monitor (bv. hartslagmeter) die feedback geven zodat ze er met een
andere manier mee kunnen omgaan
SOCIAL NEUROSCIENCE
- Onderzoekt biologische mechanismen in relatie tot sociale processen: hersenprocessen
achter menselijk sociaal gedrag en verwerken van sociale informatie
- Morele emoties, normovertreding, straf en strafdreiging
o Morele emoties: schaamte en schuldgevoel over begane overtredingen oproepen ter
preventie van recidieve
- Ontwikkeling van het ‘sociale brein’
- Ervaring van sociale uitsluiting en slachtofferschap
o Sociale besluitvorming en gedrag tijdens opgroeien ondersteunen neurobiologische
processen die beschermen tegen ontwikkeling van crimineel gedrag
o Sociale buitensluiting => hernieuwde aansluiting, agressie of antisociaal gedrag
SAMENVATTING ARTIKEL
TECHNIEKEN OM HERSENPROCESSEN TE BESTUDEREN
Hersenprocessen zijn elektrisch → hersenen hebben zuurstof en energie nodig om te
functioneren
Hersenprocessen zijn elektrisch: techniek EEG
- Elektro EncefaloGram (EEG)
- Hersenactiviteit = elektrische activiteit
4
