Filmgeschiedenis
1) Het prille begin (1895)
Belangrijke lm in beeldvorming van die periode: Deans (1992), Stijn Coninx
- Toont werkomstandigheden in textielfabrieken (+ Kinderarbeid)
- Laat de strijd zien tussen katholieken en socialisten
1.1 Context: 19e eeuw – Industriële Revolutie
Film: groeit uit tot massamedium
→ beelden kunnen makkelijker geproduceerd en verspreid worden
→ lms massaal geconsumeerd (zowel in bioscopen als wereldwijd)
Door de industrialisering werd massaproductie mogelijk en ontstond er meer vrije tijd. Zonder
vrije tijd geen bioscoopbezoek — deze maatschappelijke verandering was dus cruciaal voor het
ontstaan van lm.
1.1.1 Technologische voorlopers
• MAGIC LANTERN (Voorloper van de lmprojector)
Werkte met optische lenzen en kaarslicht. Publiek: wennen aan nieuwe beeldtechnologie.
→ Realisme belangrijk. — Theaterdecors: spectaculair en romantisch-realistisch.
→ fotogra e! Jaren 1830.
• Fotogra e als basis
Film bouwt verder op fotogra e. Belangrijk was de verbetering van de sluitertijd, zodat
beweging kon worden vastgelegd.
• Edward Muybridge (experimenteerde in de J70 van de 19e eeuw)
Toonde met foto’s van galopperende paarden aan dat beweging een opeenvolging van
stilstaande beelden is → basis van de “illusie van beweging”.
Technische voorwaarden voor lm:
• Korte sluitertijd
• Flexibel, dun lmmateriaal
• Projectiemechanisme
• Spoelsysteem (zoals bij een naaimachine)
• Camera die snel van frame naar frame kan gaan
Film werd aanvankelijk gezien als een live-gebeuren, sterk verwant aan theater.
1.1.2 De eerste lmmakers en doorbraken
Wie was eerst?
• Thomas Edison (VS)
→ fonograaf en gloeilamp uitgevonden
→ Vindt in 1891 de Edison KINETOSCOPE uit, samen met William Dickson
Nadeel: zware camera en geen projectiemogelijkheid
→ Black Maria: eerste lmstudio om te experimenteren
• Max & Emil Skladanowsky
Creëerde lmprogramma van 15 minuten.
• Lumière-broers
Ontwikkelden de Cinématographe (projectie + opname).
◦ 22 maart 1895: eerste vertoning (besloten publiek)
◦ 28 december 1895: eerste commerciële voorstelling (10 korte lms)
→ Standaard van 16 fps
→ elke lm duurde 1min. Zonder montage (langere pellicule niet beschikbaar)
1
fi fifififi fi fi fi fi fi fi fi fi
, LATHAM LOOP: maakte langere lmrollen mogelijk.
Filmpje: panorama du Grand Canal pris d’un bateau, experiment van
Eugène Promio (1896)
→ camera op statief
→ eerste bewegende standpunt met camera
Je moet lm nog zien als een live gebeuren
2) Naar ctie (1904)
GEORGES MÉLIÈS
• Goochelaar: besluit om met lm aan de slag te gaan in zijn opvoeringen. Montage
gebeurde toen vooral tijdens lmen zelf & ging daarmee experimenteren (vb. stop motion).
Heeft principe montage ontdekt
• Pionier in montage en trucage
• Ontdekte stop-motion door toeval
• Filmstudio in Montreuil (1897)
• Focus op vorm en inhoud
Toeval: beeld bleef haperen en 2 beelden gingen in elkaar over. Ontdekte interessante narratieve
functie in zitten (montage), basis principe / fundament montage wordt daar gelegd
Experimenteerde: afplakken montage stroken
Le Voyage dans la Lune
Kenmerken:
• Eerste langere verhalende lm
• Science ction
• Theatrale decors
• Special e ects (trucage, stop-motion)
Edwin S. Porter
The Great Train Robbery
• Actie lm
• Verschillende camerastandpunten en Crosscutting
• Eerste close-up
• Doorbreking van de vierde wand
Film evolueert hier van registratie naar narratief medium.
Film als industrie
- commercieel-industriele uitbouw van het medium
3 grote business stappen in commercieel gegeven van lm:
1. Productie
2. Distributie
3. Vertoning
- Voordelen Integratie:
• Verticaal: één bedrijf controleert alle drie (veel macht)
• Horizontaal: meerdere studio’s onder één bedrijf
2
fi fifffifi fi fi fi fi fi
, - Frankrijk als koploper
Pathé
• Sterk in verticale en horizontale integratie
• Investeerde in bioscopen (Omnia Pathé, 1906)
Gaumont
Belangrijke guren:
• Alice Guy (eerste vrouwelijke lmmaker)
• Louis Feuillade
Pathé Frères (1896)
- focus op lm vanaf 1901
- Ferdinand Zecca: 1 van de belangrijkste regisseurs, plagiaat (kopieerde van andere)
- Max Lider: acteur
Grootste concurrent: Gaumont (1897)
- Léon Gaumont: was de belangrijkste concurrent van Pathé Frères
- Alice Guy: de eerste vrouwelijke lmmaker (docu shots voor Gaumont)
- Louis Feuillade: 1 van de belangrijkste lmmakers in die tijd
Alladin ou la lampe merveilleuse (1906), Pathé productie
→ wordt met decor gewerkt
→ kleur in lm: elk beeldje/ frame schilderen/ inkleuren (vrouwen speelden belangrijke rol:
inkleuren)
Omnita Pathé (1906) → eerste cinema’s zien het licht
Pathé koopt oude theaterzalen omvormen tot cinema
= uit a eiden: lm populairder
Andere lmlanden
Denemarken
• Nordisk studio (Ole Olsen)
• Eerste ster: Asta Nielsen
Italië
• Lange spektakel lms
• Historische epos
• Quo Vadis (120 min)
Duitsland
• Autoren lm (geschreven door toneelauteurs)
• Der Student von Prag
→ Eerste tekenen van Duitse lmstijl
Zweden
• Nationale landschappen
• Regisseurs: Victor Sjöström en Mauritz Stiller
• Ster: Greta Garbo
3
fl fififi fifi fi fi fifi fi fi
, 3) Fundamenten (1913-1919)
3.1 Verenigde Staten vs local, Europese cinema’s
3.1.1 Opkomst van Hollywood
Kenmerken Verenigde Staten:
• Piraterij en patenten - Patentenstrijd (Edison)
AMB&B vs Edison
→ Patenten woorden belangrijker in VS
• Morele paniek en zelfcensuur
Beperkte zelfcensuur: zien gevaren in bepaalde aspecten
• Ontstaan van de FEATURE FILM
= lms worden langer en langer, idee van feature lm ontstaan (publiek langer en langer
blijven zitten)
• Opkomst van sterren (bv. Mary Pickford)
= worden meer en meer belangrijker
MARY PICKFORD: eerste grote ster in VS
→ worden bewuster van eigen marktwaarde
• Studi systeem
→ studio systeem speelt ! Rol
Kenmerken ontstaan: het is een interessante streek, meestal goed weer (LA:
verschillende soorten landschappen = felxiebel in productie → makkelijk combineren +
geen grote afstanden a eggen) niet veel licht nodig
Waarom Hollywood dominant werd:
• Grotere budgetten
• Goedkoper om Amerikaanse lms te importeren dan zelf te produceren (voor Europa)
• Ideale productielocatie (weer, landschap, licht)
Nickelodeon-boom → snelle groei bioscopen.
2. Europa
Wat betekent lm in Europese landen tijdens WWOI
→ oorlogsjournalistiek maar voornamelijk in WWOII
→ isolatie van nationale cinema’s: er is onder verschillende landen geen contact meer
→ andere prioriteiten: Frankrijk en Italië krijgen het moeilijk
3. Duitsland
→ Autoren lm
Voor 1912 was er internationaal nog niet vee te betekenen. Er was voornamelijk lm import.
Film werd lang gezien als een lage cultuur, er werd op neer gekeken.
Toneelregisseurs boycotten in 1912
→ men begon de kansen te zien van het nieuwe medium
→ lmstudio’s gingen samen werken met mensen die actief waren in theaterauteurs
Auroren lm = lm die geschreven waren door mensen die actief waren in theaterwereld
→ “vertalen naar het doen”
Vb. Autoren lm: De student von Prag, Stellan Rye (1913)
4
fifi o fi fifi fi
fl fi fi fi
1) Het prille begin (1895)
Belangrijke lm in beeldvorming van die periode: Deans (1992), Stijn Coninx
- Toont werkomstandigheden in textielfabrieken (+ Kinderarbeid)
- Laat de strijd zien tussen katholieken en socialisten
1.1 Context: 19e eeuw – Industriële Revolutie
Film: groeit uit tot massamedium
→ beelden kunnen makkelijker geproduceerd en verspreid worden
→ lms massaal geconsumeerd (zowel in bioscopen als wereldwijd)
Door de industrialisering werd massaproductie mogelijk en ontstond er meer vrije tijd. Zonder
vrije tijd geen bioscoopbezoek — deze maatschappelijke verandering was dus cruciaal voor het
ontstaan van lm.
1.1.1 Technologische voorlopers
• MAGIC LANTERN (Voorloper van de lmprojector)
Werkte met optische lenzen en kaarslicht. Publiek: wennen aan nieuwe beeldtechnologie.
→ Realisme belangrijk. — Theaterdecors: spectaculair en romantisch-realistisch.
→ fotogra e! Jaren 1830.
• Fotogra e als basis
Film bouwt verder op fotogra e. Belangrijk was de verbetering van de sluitertijd, zodat
beweging kon worden vastgelegd.
• Edward Muybridge (experimenteerde in de J70 van de 19e eeuw)
Toonde met foto’s van galopperende paarden aan dat beweging een opeenvolging van
stilstaande beelden is → basis van de “illusie van beweging”.
Technische voorwaarden voor lm:
• Korte sluitertijd
• Flexibel, dun lmmateriaal
• Projectiemechanisme
• Spoelsysteem (zoals bij een naaimachine)
• Camera die snel van frame naar frame kan gaan
Film werd aanvankelijk gezien als een live-gebeuren, sterk verwant aan theater.
1.1.2 De eerste lmmakers en doorbraken
Wie was eerst?
• Thomas Edison (VS)
→ fonograaf en gloeilamp uitgevonden
→ Vindt in 1891 de Edison KINETOSCOPE uit, samen met William Dickson
Nadeel: zware camera en geen projectiemogelijkheid
→ Black Maria: eerste lmstudio om te experimenteren
• Max & Emil Skladanowsky
Creëerde lmprogramma van 15 minuten.
• Lumière-broers
Ontwikkelden de Cinématographe (projectie + opname).
◦ 22 maart 1895: eerste vertoning (besloten publiek)
◦ 28 december 1895: eerste commerciële voorstelling (10 korte lms)
→ Standaard van 16 fps
→ elke lm duurde 1min. Zonder montage (langere pellicule niet beschikbaar)
1
fi fifififi fi fi fi fi fi fi fi fi
, LATHAM LOOP: maakte langere lmrollen mogelijk.
Filmpje: panorama du Grand Canal pris d’un bateau, experiment van
Eugène Promio (1896)
→ camera op statief
→ eerste bewegende standpunt met camera
Je moet lm nog zien als een live gebeuren
2) Naar ctie (1904)
GEORGES MÉLIÈS
• Goochelaar: besluit om met lm aan de slag te gaan in zijn opvoeringen. Montage
gebeurde toen vooral tijdens lmen zelf & ging daarmee experimenteren (vb. stop motion).
Heeft principe montage ontdekt
• Pionier in montage en trucage
• Ontdekte stop-motion door toeval
• Filmstudio in Montreuil (1897)
• Focus op vorm en inhoud
Toeval: beeld bleef haperen en 2 beelden gingen in elkaar over. Ontdekte interessante narratieve
functie in zitten (montage), basis principe / fundament montage wordt daar gelegd
Experimenteerde: afplakken montage stroken
Le Voyage dans la Lune
Kenmerken:
• Eerste langere verhalende lm
• Science ction
• Theatrale decors
• Special e ects (trucage, stop-motion)
Edwin S. Porter
The Great Train Robbery
• Actie lm
• Verschillende camerastandpunten en Crosscutting
• Eerste close-up
• Doorbreking van de vierde wand
Film evolueert hier van registratie naar narratief medium.
Film als industrie
- commercieel-industriele uitbouw van het medium
3 grote business stappen in commercieel gegeven van lm:
1. Productie
2. Distributie
3. Vertoning
- Voordelen Integratie:
• Verticaal: één bedrijf controleert alle drie (veel macht)
• Horizontaal: meerdere studio’s onder één bedrijf
2
fi fifffifi fi fi fi fi fi
, - Frankrijk als koploper
Pathé
• Sterk in verticale en horizontale integratie
• Investeerde in bioscopen (Omnia Pathé, 1906)
Gaumont
Belangrijke guren:
• Alice Guy (eerste vrouwelijke lmmaker)
• Louis Feuillade
Pathé Frères (1896)
- focus op lm vanaf 1901
- Ferdinand Zecca: 1 van de belangrijkste regisseurs, plagiaat (kopieerde van andere)
- Max Lider: acteur
Grootste concurrent: Gaumont (1897)
- Léon Gaumont: was de belangrijkste concurrent van Pathé Frères
- Alice Guy: de eerste vrouwelijke lmmaker (docu shots voor Gaumont)
- Louis Feuillade: 1 van de belangrijkste lmmakers in die tijd
Alladin ou la lampe merveilleuse (1906), Pathé productie
→ wordt met decor gewerkt
→ kleur in lm: elk beeldje/ frame schilderen/ inkleuren (vrouwen speelden belangrijke rol:
inkleuren)
Omnita Pathé (1906) → eerste cinema’s zien het licht
Pathé koopt oude theaterzalen omvormen tot cinema
= uit a eiden: lm populairder
Andere lmlanden
Denemarken
• Nordisk studio (Ole Olsen)
• Eerste ster: Asta Nielsen
Italië
• Lange spektakel lms
• Historische epos
• Quo Vadis (120 min)
Duitsland
• Autoren lm (geschreven door toneelauteurs)
• Der Student von Prag
→ Eerste tekenen van Duitse lmstijl
Zweden
• Nationale landschappen
• Regisseurs: Victor Sjöström en Mauritz Stiller
• Ster: Greta Garbo
3
fl fififi fifi fi fi fifi fi fi
, 3) Fundamenten (1913-1919)
3.1 Verenigde Staten vs local, Europese cinema’s
3.1.1 Opkomst van Hollywood
Kenmerken Verenigde Staten:
• Piraterij en patenten - Patentenstrijd (Edison)
AMB&B vs Edison
→ Patenten woorden belangrijker in VS
• Morele paniek en zelfcensuur
Beperkte zelfcensuur: zien gevaren in bepaalde aspecten
• Ontstaan van de FEATURE FILM
= lms worden langer en langer, idee van feature lm ontstaan (publiek langer en langer
blijven zitten)
• Opkomst van sterren (bv. Mary Pickford)
= worden meer en meer belangrijker
MARY PICKFORD: eerste grote ster in VS
→ worden bewuster van eigen marktwaarde
• Studi systeem
→ studio systeem speelt ! Rol
Kenmerken ontstaan: het is een interessante streek, meestal goed weer (LA:
verschillende soorten landschappen = felxiebel in productie → makkelijk combineren +
geen grote afstanden a eggen) niet veel licht nodig
Waarom Hollywood dominant werd:
• Grotere budgetten
• Goedkoper om Amerikaanse lms te importeren dan zelf te produceren (voor Europa)
• Ideale productielocatie (weer, landschap, licht)
Nickelodeon-boom → snelle groei bioscopen.
2. Europa
Wat betekent lm in Europese landen tijdens WWOI
→ oorlogsjournalistiek maar voornamelijk in WWOII
→ isolatie van nationale cinema’s: er is onder verschillende landen geen contact meer
→ andere prioriteiten: Frankrijk en Italië krijgen het moeilijk
3. Duitsland
→ Autoren lm
Voor 1912 was er internationaal nog niet vee te betekenen. Er was voornamelijk lm import.
Film werd lang gezien als een lage cultuur, er werd op neer gekeken.
Toneelregisseurs boycotten in 1912
→ men begon de kansen te zien van het nieuwe medium
→ lmstudio’s gingen samen werken met mensen die actief waren in theaterauteurs
Auroren lm = lm die geschreven waren door mensen die actief waren in theaterwereld
→ “vertalen naar het doen”
Vb. Autoren lm: De student von Prag, Stellan Rye (1913)
4
fifi o fi fifi fi
fl fi fi fi
