Ontwikkelingspsychologie
DEEL 6: De volwassenheid
De volwassenheid
- Langste periode (+/ 40 jaar)
- Maatschappelijk ten volle actief
- Start (20-25 j) = eigen plaats in samenleving
- Einde (>65): posities en verantwoordelijkheden vallen weg
- Minst onderzocht
- Geen statistische periode
Biologische veranderingen
Veranderende rollen
Maatschappelijke evoluties (‘emerging adulthood’)
- Evoluties minder leeftijdsgebonden
- Grote diversiteit in keuzes
DE SOCIA AL- EMOTIONELE EN PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING
I N V O LWA S S E N H E I D
SOCIALE ONTWIKKELING = rolveranderingen
Ouderschap en verhoogde psychische kwetsbaarheid
- Ouderschap: ‘maatschappelijk beeld’ over moederschap of
vaderschap
- Transition to parenthood: overgangsfase met ups en downs
- Van roze wolk naar realiteit (broze wolk): leven verandert
wezenlijk en er is grote mate flexibiliteit nodig (“geniet
ervan”) ouderrouw
- Moederteit – matrescentie
- Rolwijzingen (liefdesrelatie, professionele rol, relatie met
vrienden en familie)
“Onzekerheid wordt samen met het kind geboren”
Psychische veranderingen bij ouders
Jonge wetenschap: structurele verschillen in hersenen op te merken voor en na
kinderen
- Vrouwen: volume grijze massa in hersenen kleiner (gefocust, efficiënter)
tijdens zwangerschap.
Niet krimpen hoger risico op PPD. Levenslange verandering (nog
geen data bij 80+ ers)
Reductie voorspellend voor hechting, transition to parenthood
- Mannen: volume grijze massa neemt toe na geboorte, via intensief contact
met baby
Niet groter worden, geeft risico op paternale depressie
1
, Rolveranderingen
- Job: settelen vs. promotie
- Vriendschappen
- Voortdurend aanpassen van verwachtingen en omgang met kinderen
- Legenestsyndroom
- Nieuwe ontplooiingskansen en invullingen
- Uitdagingen partnerrelatie: opnieuw ontdekken vs. uit elkaar groeien
- Gezinsuitbreiding
- Burn- out
- Zorg eisen ouders
P S YC H O L O G I S C H E R E A C T I E O P H E T O U D E R W O R D E N
= ervaren van existentiële crisis
Reacties op ouder worden
- Culturen waar jeugdigheid centraal staat: moeite met aanvaarding
- Veroudering tegengaan via obsessieve inspanningen of hulpmiddeltjes
- Maar, naarmate ouder leert meerderheid relativeren en investeren in
gezonde levensstijl
Midlifecrisis
- Moeilijk te dateren
- Identiteitscrisis waardoor uit balans (rebelleren, nieuwe identiteit)
- Eindigheid in zicht > terugblik leven (evaluatie)
- Vaak externe gebeurtenissen als kantelmoment
- Confrontatie met zingevingsvraagstukken
- Stereotypen
DE SOCIA LE ONTWIK KE LING: relaties aanga an: hechting
- Hechting: dynamisch en complex (wederkerigheid, autonomie, intimiteit,
…)
- Bartholomew & Horowithz: 4 hechtingsstijlen o.b.v. 2 dimensies
Pos. Of neg. Zelfbeeld (gerelateerd aan angst)
Pos. Of neg. Beeld van anderen (gerelateerd aan vermijding)
- Voorspellen relatiekwaliteit, stresscoping en intimiteit
- Veilige hechting; stabiele relaties, goede emotieregulatie, constructief in
conflicten
- Onveilige hechting
Meer relatieproblemen (jaloezie, bindingsangst, verlatingsangst)
Invloed romantische relaties, vriendschappen, werkrelaties
2
DEEL 6: De volwassenheid
De volwassenheid
- Langste periode (+/ 40 jaar)
- Maatschappelijk ten volle actief
- Start (20-25 j) = eigen plaats in samenleving
- Einde (>65): posities en verantwoordelijkheden vallen weg
- Minst onderzocht
- Geen statistische periode
Biologische veranderingen
Veranderende rollen
Maatschappelijke evoluties (‘emerging adulthood’)
- Evoluties minder leeftijdsgebonden
- Grote diversiteit in keuzes
DE SOCIA AL- EMOTIONELE EN PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING
I N V O LWA S S E N H E I D
SOCIALE ONTWIKKELING = rolveranderingen
Ouderschap en verhoogde psychische kwetsbaarheid
- Ouderschap: ‘maatschappelijk beeld’ over moederschap of
vaderschap
- Transition to parenthood: overgangsfase met ups en downs
- Van roze wolk naar realiteit (broze wolk): leven verandert
wezenlijk en er is grote mate flexibiliteit nodig (“geniet
ervan”) ouderrouw
- Moederteit – matrescentie
- Rolwijzingen (liefdesrelatie, professionele rol, relatie met
vrienden en familie)
“Onzekerheid wordt samen met het kind geboren”
Psychische veranderingen bij ouders
Jonge wetenschap: structurele verschillen in hersenen op te merken voor en na
kinderen
- Vrouwen: volume grijze massa in hersenen kleiner (gefocust, efficiënter)
tijdens zwangerschap.
Niet krimpen hoger risico op PPD. Levenslange verandering (nog
geen data bij 80+ ers)
Reductie voorspellend voor hechting, transition to parenthood
- Mannen: volume grijze massa neemt toe na geboorte, via intensief contact
met baby
Niet groter worden, geeft risico op paternale depressie
1
, Rolveranderingen
- Job: settelen vs. promotie
- Vriendschappen
- Voortdurend aanpassen van verwachtingen en omgang met kinderen
- Legenestsyndroom
- Nieuwe ontplooiingskansen en invullingen
- Uitdagingen partnerrelatie: opnieuw ontdekken vs. uit elkaar groeien
- Gezinsuitbreiding
- Burn- out
- Zorg eisen ouders
P S YC H O L O G I S C H E R E A C T I E O P H E T O U D E R W O R D E N
= ervaren van existentiële crisis
Reacties op ouder worden
- Culturen waar jeugdigheid centraal staat: moeite met aanvaarding
- Veroudering tegengaan via obsessieve inspanningen of hulpmiddeltjes
- Maar, naarmate ouder leert meerderheid relativeren en investeren in
gezonde levensstijl
Midlifecrisis
- Moeilijk te dateren
- Identiteitscrisis waardoor uit balans (rebelleren, nieuwe identiteit)
- Eindigheid in zicht > terugblik leven (evaluatie)
- Vaak externe gebeurtenissen als kantelmoment
- Confrontatie met zingevingsvraagstukken
- Stereotypen
DE SOCIA LE ONTWIK KE LING: relaties aanga an: hechting
- Hechting: dynamisch en complex (wederkerigheid, autonomie, intimiteit,
…)
- Bartholomew & Horowithz: 4 hechtingsstijlen o.b.v. 2 dimensies
Pos. Of neg. Zelfbeeld (gerelateerd aan angst)
Pos. Of neg. Beeld van anderen (gerelateerd aan vermijding)
- Voorspellen relatiekwaliteit, stresscoping en intimiteit
- Veilige hechting; stabiele relaties, goede emotieregulatie, constructief in
conflicten
- Onveilige hechting
Meer relatieproblemen (jaloezie, bindingsangst, verlatingsangst)
Invloed romantische relaties, vriendschappen, werkrelaties
2
