Samenvatting Les 8 Medicalisering | Wijsbegeerte | KU Leuven | 2025/26

Les 8 – Medicalisering
Wijsbegeerte
Inleiding:
bv: prolonged grief disorder: bepaalde vormen van rouw kunnen beschouwd worden als een ziekte
 vooral wanneer het langer duurt (meerdere jaren)
waarom?

Medicaliseren = iets wat eigenlijk normaal menselijk gedrag of een sociaal probleem is, toch als een
medisch probleem wordt benoemd en behandeld
 als je een levensprobleem tot ziekte maakt zijn hier nadelen aan verbonden

Bij zieken gaan ze een behandeling voorschrijven: bv depressie: anti-depressiva

 Er zijn mensen die beweren dat er behandelingen zijn dat het proces van rouwen kan
verstoren

Veel stigmatisering rond medicalisering

 Vanaf je rouw omkeert tot een ziekte zullen mensen zich willen afzonderen van diegene die
rouwt, terwijl sommige gewoonweg hulp of liefde nodig hebben bij een rouwperiode

OVERZICHT:

1. Inleiding

2. Medicaliseren en pathologiseren

3. Oorzaken en gevolgen van pathologiseren

4. Een gevalstudie: zwaarlijvigheid

5. Van zwaarlijvigheid tot obesitas: een genealogie

6. Besluit



Inleiding:

De vele taken van de geneeskunde:

Geneeskunde = bedrieglijk woord, lijkt alsof deze enkel bezighouden met genezen, maar ze
houden zich ook bezig met voorkomen van ziektes
Genezen = zieke mensen beter maken

- Voorkomen en genezen van ziekten (H7)

- Beschrijven, verklaren & behandelen van levensproblemen (H8)

- Verbeteren v gezonde mensen (enhancement) (H9)

Verbeteren staat tegenover genezen
Verbeteren = gezonde mensen nog sterker maken (nog beter)

, ‘Medicalisering’ als kritiek

 Medicalisering = ‘Overmatige bemoeienis van de geneeskunde’
 Medicalisering is vaak een scheldwoord
 Oorsprong: jaren 1960 en 1970
 Woordvoerder: Ivan Illich 

Ivan Illich : schreef een paar boeken die op een scherpe manier inhakte op de geneeskunde

 Geneeskunde = artsen die zich bemoeien met zaken waar ze niks mee te maken hebben

 Geneeskunde is overmoedig geworden en denkt dat ze alle problemen in de wereld kan
oplossen doordat ze rond jaren 90 begonnen zijn met vaccins en rond 2000 veel nieuwe
antibiotica op de markt brachten

Als dokter moet je ten allen tijden vermijden om een patiënt te beschadigen
 dit gebeurd niet altijd
Iatrogenese = schade die door een arts veroorzaakt is

 Klinische iatrogenese = fysieke schade die artsen toedienen aan hun patiënt
- Quasi elk medicijn heeft bijwerkingen
- Operaties kunnen complicaties teweegbrengen
Bijna alles wat de geneeskunde doet heeft nefaste effecten op patiënten

 Sociale iatrogenese = wanneer er schade door een arts w toegebracht omdat het de kans van
mensen ontneemt om zichzelf te kunnen genezen
-- Vroeger waren mensen in staat om bepaalde lichamelijke problemen zelf op te lossen / in
gemeenschap op te lossen
-- Als geneeskunde iets als een ziekte beschouwd ontneemt dit de kans van mensen om
zichzelf te genezen
 Ontneemt hun autonomie

Soft medicine = een van de weinige medische kenmerken die geen bijwerkingen heeft en die we
allemaal kunnen uitvoeren zoals: veel bewegen, daglicht, gezonde voeding,..
 Je hebt daarvoor geen arts nodig
 We kunnen onszelf genezen


 MAAR: er zijn ook voordelen van medicalisering

In de Middeleeuwen zijn er veel vrouwen veroordeeld ter dood voor hekserij
 Heeft ontzettend veel sociale schade aangericht binnen de gemeenschappen

Hypothese voor beschuldiging hekserij: mensen leden aan epilepsie
 stuiptrekkingen, mensen wisten niet wat dit was
 Dachten dat de duivel ermee gemoeid had

We verkiezen liever de epilepsie optie dan die van de duivel wanneer we de aandoening
ontdekken
 Dit heeft veel mensen geholpen

 AF en toe is het dus een goede zaak dat de geneeskunde zich bemoeit