Godsdienst
Inleiding
GSM-FUNCTIE
G = getuige S = specialist M = moderator
- Waar worstel ik mee? - Religieuze geletterdheid - Leraar als bruggenbouwer
- Waar haal ik inspiratie?
- overbrengen - het gemakkelijkste - iedereen heeft een mening
- zelf ook dingen vertellen over jezelf - informeren - het kan zijn dat de meningen
- veiligheid creëren door zelf te getuigen - inhoud van het vak geven niet overeenkomen dus bruggen
bouwen tussen de meningen
-> modereren
CONTEXT VAN LEVENSBESCHOUWELIJK LEREN
- Geloof is niet hetzelfde meedoen aan een ritueel of traditie
‘Ik ben christen want ik heb mijn doopsel en communies gedaan’
- Geloof is niet hetzelfde als een instituut
‘Iedereen die katholiek is, volgt alles wat de Paus zegt.’
Interne pluraliteit
- Geloof is niet hetzelfde als nationaliteit
‘Ik ben Belg omdat ik in België geboren ben.’
→ Gelovig zijn is ook iets doen, beleven, voelen, aannemen, mee bezig zijn, inspiratie vinden,
iets belangrijk vinden…
Plaatsen van geloofsopvoeding
Expliciete geloofsopvoeding Impliciete geloofsopvoeding
- Gezin - Gezin
- School - School
- Parochie - Media
- Reclame
- Cultuur
- Buren
-…
→ Bewust en gepland over het geloof spreken → Bepaalde waarden voorleven zonder dit
specifiek te benoemen
Gaat in alle richtingen!
→ GEZIN plaats nummer 1 van geloofsopvoeding
1
,Moeilijkheden bij expliciete geloofsopvoeding
Bedenkingen bij expliciete geloofsopvoeding volgens ouders vandaag:
Principiële bezwaren
• We willen ons kind niet dwingen;
• We willen ons kind keuzevrijheid laten;
• We willen dat ons kind tolerant is;
• We willen neutraal zijn.
→ Omdenken: Principiële bezwaren
• Het moedertaalargument;
• Neutraliteit bestaat niet.
Praktische moeilijkheden
• Afname van religiositeit van de ouders (en de samenleving)
• Tijdsgebrek
→ Omdenken: praktische moeilijkheden
• 3 niveaus van geloven:
o Basisvertrouwen
o Openstaan voor het transcendente
o Uitdrukkelijk christelijk geloof
Kinderbijbels
Doorvertalen Parafraseren Navertellen Spiegelverhalen
- eenvoudigere stijl - oorspronkelijke tekst - Oorspronkelijke tekst - eigentijds verhaal
(bv. Korte zinnen) in eigen woorden sterk bewerken om wordt toegevoegd
- geen moeilijke woorden omzetten kinderen meer aan te - aantonen van actuele
- tekst wordt meer spreken. waarde!
verstaanbaar
bv. het omzetten van bv. Goliath als een Bv. Weet je wat er toen
maten in eenheden die vechter met een heel met Goliat gebeurde?
vandaag gekend zijn: zwaar harnas van wel
Goliath als een vechter 50 kg
met een harnas van 50 kg
(i.p.v. 50 sikkel)
2
,Criteria:
• representatief beeld van de Bijbel
• aandacht voor Oude en Nieuwe Testament
• verschillende stijlen respecteren
• geen eenzijdig godsbeeld
• achtergrondinformatie
• toegankelijke taal
• illustraties
Geschiedenis van het godsdienstonderwijs in Vlaanderen
•Catechese
1950 Kennis van katholieke traditie zodat kind gelovig kon zijn
•Menselijke ervaring linken aan godsdienstige traditie, geloof wordt verondersteld
1960
1970 •Katholieke godsdienst als cultuurdrager (kennis), leerkracht als specialist
1980
•Vanuit de leefwereld van de jongeren zoeken naar persoonlijke betekenis en zin
1990 •Vrijblijvend, leerkracht als moderator
•Superdiversiteit. Levensbeschouwelijke ontwikkeling vanuit de dialoog met de
katholieke traditie
•Leerkracht als GSM
Nu •Actualisering en aandacht voor interlevensbeschouwelijk leren (maar nog altijd
katholieke godsdienst)
3
, Geloofsopvoeding in het gezin
DOELSTELLINGEN
• expliciete en impliciete levensbeschouwelijke opvoeding kunnen onderscheiden
• impliciete levensbeschouwelijke opvoeding in de samenleving kunnen aangeven
• mogelijke verklaringen kunnen geven waarom expliciete levensbeschouwelijke
opvoeding vandaag in niet veel gezinnen aan bod komt
• kunnen aangeven hoe de opvoeding binnen het gezin belangrijk kan zijn voor geloofsgroei
INLEIDING
Religie kan een expliciet voorwerp zijn van gesprek in het gezin. Geloof is immers niet iets wat
men in één keer ontvangt, maar iets waartoe men in zekere zin ook moet worden opgevoed. Het
gezin is precies de eerste plaats waar een dergelijke geloofsopvoeding kan gebeuren.
• expliciete geloofsopvoeding komt vandaag minder en minder voor
• religie is een strikte privézaak
• levensbeschouwing is een persoonlijke keuze
• praktische redenen bemoeilijken religieuze opvoeding
Religieuze opvoeding is veel breder dan de louter expliciete geloofscommunicatie. De wijze
waarop ouders met hun kinderen omgaan, zal meespelen in de manier waarop de kinderen in
het leven staan.
PLAATSEN VAN GELOOFSOPVOEDING
Expliciete geloofsopvoeding
Drie belangrijke opvoedingsmilieus: het gezin, de school en de parochie.
• tijd gemaakt om expliciet over geloof te spreken
• gestructureerde inleiding
• vandaag tot een minimum herleid of onbestaande
Impliciete geloofsopvoeding
• impliciete en minder kerkelijk-religieuze vormen van brede levensbeschouwelijke
opvoeding
• belang van delen en solidariteit
• niet expliciet verbinden met het leven van Jezus van Nazareth
4
Inleiding
GSM-FUNCTIE
G = getuige S = specialist M = moderator
- Waar worstel ik mee? - Religieuze geletterdheid - Leraar als bruggenbouwer
- Waar haal ik inspiratie?
- overbrengen - het gemakkelijkste - iedereen heeft een mening
- zelf ook dingen vertellen over jezelf - informeren - het kan zijn dat de meningen
- veiligheid creëren door zelf te getuigen - inhoud van het vak geven niet overeenkomen dus bruggen
bouwen tussen de meningen
-> modereren
CONTEXT VAN LEVENSBESCHOUWELIJK LEREN
- Geloof is niet hetzelfde meedoen aan een ritueel of traditie
‘Ik ben christen want ik heb mijn doopsel en communies gedaan’
- Geloof is niet hetzelfde als een instituut
‘Iedereen die katholiek is, volgt alles wat de Paus zegt.’
Interne pluraliteit
- Geloof is niet hetzelfde als nationaliteit
‘Ik ben Belg omdat ik in België geboren ben.’
→ Gelovig zijn is ook iets doen, beleven, voelen, aannemen, mee bezig zijn, inspiratie vinden,
iets belangrijk vinden…
Plaatsen van geloofsopvoeding
Expliciete geloofsopvoeding Impliciete geloofsopvoeding
- Gezin - Gezin
- School - School
- Parochie - Media
- Reclame
- Cultuur
- Buren
-…
→ Bewust en gepland over het geloof spreken → Bepaalde waarden voorleven zonder dit
specifiek te benoemen
Gaat in alle richtingen!
→ GEZIN plaats nummer 1 van geloofsopvoeding
1
,Moeilijkheden bij expliciete geloofsopvoeding
Bedenkingen bij expliciete geloofsopvoeding volgens ouders vandaag:
Principiële bezwaren
• We willen ons kind niet dwingen;
• We willen ons kind keuzevrijheid laten;
• We willen dat ons kind tolerant is;
• We willen neutraal zijn.
→ Omdenken: Principiële bezwaren
• Het moedertaalargument;
• Neutraliteit bestaat niet.
Praktische moeilijkheden
• Afname van religiositeit van de ouders (en de samenleving)
• Tijdsgebrek
→ Omdenken: praktische moeilijkheden
• 3 niveaus van geloven:
o Basisvertrouwen
o Openstaan voor het transcendente
o Uitdrukkelijk christelijk geloof
Kinderbijbels
Doorvertalen Parafraseren Navertellen Spiegelverhalen
- eenvoudigere stijl - oorspronkelijke tekst - Oorspronkelijke tekst - eigentijds verhaal
(bv. Korte zinnen) in eigen woorden sterk bewerken om wordt toegevoegd
- geen moeilijke woorden omzetten kinderen meer aan te - aantonen van actuele
- tekst wordt meer spreken. waarde!
verstaanbaar
bv. het omzetten van bv. Goliath als een Bv. Weet je wat er toen
maten in eenheden die vechter met een heel met Goliat gebeurde?
vandaag gekend zijn: zwaar harnas van wel
Goliath als een vechter 50 kg
met een harnas van 50 kg
(i.p.v. 50 sikkel)
2
,Criteria:
• representatief beeld van de Bijbel
• aandacht voor Oude en Nieuwe Testament
• verschillende stijlen respecteren
• geen eenzijdig godsbeeld
• achtergrondinformatie
• toegankelijke taal
• illustraties
Geschiedenis van het godsdienstonderwijs in Vlaanderen
•Catechese
1950 Kennis van katholieke traditie zodat kind gelovig kon zijn
•Menselijke ervaring linken aan godsdienstige traditie, geloof wordt verondersteld
1960
1970 •Katholieke godsdienst als cultuurdrager (kennis), leerkracht als specialist
1980
•Vanuit de leefwereld van de jongeren zoeken naar persoonlijke betekenis en zin
1990 •Vrijblijvend, leerkracht als moderator
•Superdiversiteit. Levensbeschouwelijke ontwikkeling vanuit de dialoog met de
katholieke traditie
•Leerkracht als GSM
Nu •Actualisering en aandacht voor interlevensbeschouwelijk leren (maar nog altijd
katholieke godsdienst)
3
, Geloofsopvoeding in het gezin
DOELSTELLINGEN
• expliciete en impliciete levensbeschouwelijke opvoeding kunnen onderscheiden
• impliciete levensbeschouwelijke opvoeding in de samenleving kunnen aangeven
• mogelijke verklaringen kunnen geven waarom expliciete levensbeschouwelijke
opvoeding vandaag in niet veel gezinnen aan bod komt
• kunnen aangeven hoe de opvoeding binnen het gezin belangrijk kan zijn voor geloofsgroei
INLEIDING
Religie kan een expliciet voorwerp zijn van gesprek in het gezin. Geloof is immers niet iets wat
men in één keer ontvangt, maar iets waartoe men in zekere zin ook moet worden opgevoed. Het
gezin is precies de eerste plaats waar een dergelijke geloofsopvoeding kan gebeuren.
• expliciete geloofsopvoeding komt vandaag minder en minder voor
• religie is een strikte privézaak
• levensbeschouwing is een persoonlijke keuze
• praktische redenen bemoeilijken religieuze opvoeding
Religieuze opvoeding is veel breder dan de louter expliciete geloofscommunicatie. De wijze
waarop ouders met hun kinderen omgaan, zal meespelen in de manier waarop de kinderen in
het leven staan.
PLAATSEN VAN GELOOFSOPVOEDING
Expliciete geloofsopvoeding
Drie belangrijke opvoedingsmilieus: het gezin, de school en de parochie.
• tijd gemaakt om expliciet over geloof te spreken
• gestructureerde inleiding
• vandaag tot een minimum herleid of onbestaande
Impliciete geloofsopvoeding
• impliciete en minder kerkelijk-religieuze vormen van brede levensbeschouwelijke
opvoeding
• belang van delen en solidariteit
• niet expliciet verbinden met het leven van Jezus van Nazareth
4
